Οδός Φιλελλήνων

Το καλοκαίρι του 2011 ήταν ένα από εκείνα που μένουν αξέχαστα σε όσους δεν τα ζουν στις παραλίες. Η ελληνική κρίση έκανε το ευρώ να τρίζει και μπροστά στον κίνδυνο της κατάρρευσης, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χέρμαν βαν Ρόμπαϊ συγκαλούσε έκτακτη Σύνοδο Κορυφής για τις 21 Ιουλίου με αντικείμενο το δεύτερο πακέτο στήριξης προς την Ελλάδα. Ο γερμανικός Τύπος έδειχνε την Αθήνα σκύβοντας με φροντίδα πάνω από το αναγνωστικό κοινό του, τον δυστυχή γερμανό φορολογούμενο που θα αναγκαζόταν ακόμη μία φορά να βάλει το χέρι στην τσέπη. Σε ένα από τα τεύχη εκείνου του Ιουλίου το περιοδικό «Στερν» ανακήρυσσε τον Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ Ελληνα της Εβδομάδας. Πούρος φιλελληνισμός στην παράδοση του 19ου αιώνα, τότε που ο γερμανικός ρομαντισμός έβλεπε στην Ελλάδα τον ιδανικό τόπο αναγέννησης του αρχαίου πνεύματος; Οχι ακριβώς. Μπορεί ο Βαγγέλης Βενιζέλος να είχε βαφτίσει τον Γιούνκερ «φιλέλληνα» όταν έδινε τις μάχες του ως υπουργός Οικονομικών, αλλά ο πρόεδρος του Eurogroup μάλλον είναι απόγονος του Ζαν Μονέ και του Αλτιέρο Σπινέλι, όχι του Σατωβριάνδου και του Εϋνάρδου.

Είναι αλήθεια, πάντως, ότι τον επόμενο μήνα όταν ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ αποχωρήσει από την προεδρία του Eurogroup, δεν θα χάσει μόνο η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση έναν από τους τελευταίους οραματιστές της. Θα στερηθεί και το ελληνικό «ανάδελφο έθνος» έναν καλό του σύμμαχο. Αυτό που ηδονίζεται να χωρίζει τους άλλους σε «φιλέλληνες» και «ανθέλληνες». Που θεωρεί βέβαιο ότι «υπάρχει σχέδιο για να μας πετάξουν έξω» και ξαφνικά φαντασιώνεται ότι «ολόκληρη η Ευρώπη διαδηλώνει υπέρ της Ελλάδας». Το κίνημα We are all Greeks δεν κράτησε ούτε μισή ημέρα. Ο «φιλελληνισμός» όμως θεριεύει, τουλάχιστον στο θυμικό μας. Η σύγχρονη εκδοχή του δεν έχει φουστανέλες και φισεκλίκια. Εχει όμως ποίηση. Εκεί βρήκε βήμα ο περφόρμερ Αντριάνο Τσελεντάνο για να καταγγείλει την υποκριτική στάση απέναντι στην Ελλάδα. Την ίδια στιγμή, ο Κόκκινος Ντάνι δίνει ακόμη εξετάσεις. Είναι «φίλος της Ελλάδας» όταν δηλώνει ότι η Γερμανία χρωστάει 81 δισ. ευρώ από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. «Αμφιλεγόμενος» όταν χαρακτηρίζει «παρανοϊκό» το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ. «Ανθέλληνας» όταν επιχειρηματολογεί υπέρ της αναγνώρισης της ΠΓΔΜ ως Δημοκρατίας της Μακεδονίας.

Ο «φιλελληνισμός» είναι μια συνεχής δοκιμασία. Οι πάσης φύσεως ειδήμονες δεν έχουν καταλήξει εάν «φιλέλληνας» γεννιέσαι ή γίνεσαι, εάν «φιλέλληνας» είναι όποιος μετέχει της ημετέρας άποψης για τον εαυτό μας και τους άλλους, εάν η ιδιότητα χορηγείται ή αφαιρείται όπως ένα διαβατήριο. Πάντως, η Βικτόρια Χίσλοπ έχει εξασφαλίσει μια θέση στην πινακοθήκη των «φιλελλήνων» περιγράφοντας στη βρετανική «Ντέιλι Τέλεγκραφ» την «τραγωδία της πολυαγαπημένης της Ελλάδας». Παρόμοια τιμητική θέση με εκείνη της βρετανίδας συγγραφέα του μπεστ σέλερ «Το νησί» έχει ο Γκίντερ Γκρας. Το ποίημα του γερμανού νομπελίστα, «Η ντροπή της Ευρώπης», θα μπορούσε να γίνει ο ύμνος του κινήματος του σύγχρονου φιλελληνισμού. Η ελληνική κυβέρνηση αναγνώρισε την προσφορά του, αποστέλλοντας στην πάλαι ποτέ φωνή της συνείδησης της Γερμανίας ευχαριστήρια επιστολή διά της υπηρεσιακής υπουργού Παιδείας Φρόσως Κιάου. Αντίστοιχες επιστολές μπορεί να περιμένουν άλλοι εφτά Γερμανοί λογοτέχνες που αφιέρωσαν τον ποιητικό τους οίστρο στην Ελλάδα μέσω της εφημερίδας «Ντι Τσάιτ» και ο Μάριο Βάργκας Λιόσα. Αντίθετα, θα όφειλε κανείς να είναι πιο επιφυλακτικός απέναντι σε επιφανείς προσωπικότητες που υπογράφουν κείμενα υπέρ της Ελλάδας αλλά με «αμφιλεγόμενους» (όπως θα έλεγαν και στον ΣΥΡΙΖΑ) τίτλους όπως «Είμαστε η Ευρώπη» ή «Σώστε το ευρώ». Είναι ο Γιόσκα Φίσερ, ο Χέλμουτ Σμιτ, ο Γιούργκεν Χάμπερμας, ο Ρεμ Κούλχαας, ο Αντονι Γκίντενς. Η λίστα θα μπορούσε να ανοίξει για όσους ζητούν να δοθεί χρόνος στην Ελλάδα, αν δεν έκαναν το λάθος να ζητούν από τη χώρα να τηρήσει τις δεσμεύσεις της. Π.χ., ο Μπαράκ Ομπάμα και ο Γκέρχαρντ Σρέντερ. Που πρέπει να γνωρίζουν ότι είναι πιο εύκολο να γίνει κάποιος Πρόεδρος των ΗΠΑ ή Καγκελάριος της Γερμανίας, παρά ταμπέλα σε ελληνικούς δρόμους και πλατείες.

ΕΙΠΑΝ – ΕΓΡΑΨΑΝ

Οι «σίγουροι»

Γκίντερ Γκρας, γερμανός νομπελίστας «Καταδικασμένη στη φτώχεια εκείνη η χώρα που ο πλούτος της στολίζει τα μουσεία: τα λάφυρα που Εσύ περιφρουρείς/Στερημένη από πνεύμα, Εσύ θα μαραζώσεις χωρίς τη Χώρα, που το πνεύμα της, Εσένα, Ευρώπη, έπλασε»

Μάριο Βάργκας Λιόσα

«Η Ευρώπη γεννήθηκε εκεί, στους πρόποδες της Ακρόπολης, είκοσι πέντε αιώνες πριν… Η Ελλάδα δεν µπορεί να πάψει να αποτελεί αναπόσπαστο µέρος της Ευρώπης, χωρίς αυτή να µετατραπεί σε µια γκροτέσκα καρικατούρα του εαυτού της, καταδικασµένη στην πιο παταγώδη αποτυχία»

Βικτόρια Χίσλοπ, βρετανίδα συγγραφέας «Η Ελλάδα μάς έδινε πάντα δράμα. Είναι πάντα μεγαλύτερη από την ίδια τη ζωή. Εύχομαι σε αυτή την απίστευτη χώρα, για το καλό όλων, το ουράνιο τόξο που είδα μετά την παράδοση της Φλόγας να σχηματίζεται στον αττικό ουρανό να είναι συμβολικό»

Μπέτανι Χιουζ, βρετανίδα ιστορικός «Οι Ελληνες είναι πολύ ανθεκτικό έθνος, έχουν καταφέρει να επιβιώσουν από τα πάντα. Ενας από τους λόγους που αρέσει στον κόσμο να πηγαίνει στην Ελλάδα είναι ότι οι Ελληνες είναι πολύ φιλόξενοι και έχουν ζεστή καρδιά»

Οι «αμφιλεγόμενοι»

Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ, συμπρόεδρος των ευρωπαίων Πράσινων «Η λιτότητα που οι Ταλιμπάν της ΕΕ επιβάλλουν στην Ελλάδα είναι φάρμακο που θα σκοτώσει τον άρρωστο. (…) Οι Ελληνες είστε ο καθένας για την πάρτη του»

Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, πρόεδρος του Eurogroup «Πρέπει να σεβαστούμε την ελληνική δημοκρατία. Διαφωνώ με τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε την Ελλάδα, να προκαλούμε την ελληνική κοινή γνώμη και να κάνουμε υποδείξεις στην ελληνική κυβέρνηση. (…) Η Ελλάδα πρέπει να τηρήσει τις δεσμεύσεις της»

Ο «περαστικός»

Αντριάνο Τσελεντάνο, ιταλός σόουμαν «Η Μέρκελ και ο Σαρκοζί υποχρεώνουν την ελληνική κυβέρνηση να αγοράσει όπλα. “Εάν θέλετε τη βοήθεια για να μείνετε στο ευρώ πρέπει να αγοράσετε τα ωραία μας πολεμικά πλοία”, είπαν. Επιβάλλοντας έτσι περικοπές και θυσίες στους εξουθενωμένους έλληνες πολίτες. Είναι αυτή η Ευρώπη που θέλουμε; Κυνική και γεμάτη όπλα;»