Χρειάζονται στατίνες και οι υγιείς;

Δίκαια οι στατίνες θεωρούνται το φάρμακο του αιώνα. Η αποτελεσματικότητά τους είναι φανταστική. Πέτυχαν να ελαττώσουν κατά 40% τα καρδιαγγειακά επεισόδια, δηλαδή το έμφραγμα του μυοκαρδίου, το εγκεφαλικό επεισόδιο και τον αιφνίδιο θάνατο. Ρεκόρ που δεν διανοούνται να φθάσουν όλες οι άλλες καρδιολογικές επεμβάσεις μαζί, όπως είναι η εγχείρηση by-pass ή οι αγγειοπλαστικές, σε συνδυασμό με όλα τα άλλα φάρμακα.

Η ουσιαστική δράση των στατινών δεν είναι αυτή που φαίνεται, δηλαδή η εντυπωσιακή ελάττωση της χοληστερίνης, και αυτό γιατί και με άλλα φάρμακα μπορεί να ελαττωθεί η χοληστερίνη, χωρίς όμως τα εντυπωσιακά αποτελέσματα που έχει η λήψη των στατινών.

Η κύρια δράση των στατινών σχετίζεται με την ελάττωση της φλεγμονής της αθηρωματικής πλάκας και τη σταθεροποίησή της. Δηλαδή, με απλά λόγια, οι αθηρωματικές πλάκες που βρίσκονται στο τοίχωμα των αρτηριών δεν σπάνε εύκολα και έτσι δεν δημιουργείται θρόμβος και φράξιμο της αρτηρίας.

Με βάση αυτά τα θεαματικά αποτελέσματα άρχισε να αναπτύσσεται η άποψη από ορισμένους αμερικανούς επιστήμονες ότι θα πρέπει να παίρνουν στατίνες όλοι ανεξαιρέτως οι υγιείς, γιατί οι μισοί τουλάχιστον από αυτούς σίγουρα κάποια στιγμή θα γίνουν καρδιοπαθείς. Η άποψη αυτή θεωρήθηκε από το σύνολο της επιστημονικής κοινότητας το λιγότερο υπερβολική.

Τώρα το «Lancet», ένα από τα σοβαρότερα ιατρικά περιοδικά στον κόσμο, δημοσιεύει μελέτη με 175.000 ασθενείς η οποία αποδεικνύει ότι ακόμα και οι ασθενείς χαμηλού κινδύνου ωφελούνται από τη λήψη στατινών. Τα ευρήματα αυτά έδωσαν επιχειρήματα σε ερευνητές του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης να επαναφέρουν το θέμα της χορήγησης στατινών στους υγιείς.

Ομως, το θέμα δεν είναι καθόλου απλό, δεδομένου ότι οι στατίνες μπορεί να προκαλέσουν ανεπιθύμητες δράσεις όπως η δυσλειτουργία του ήπατος (συκώτι), των νεφρών και του μυϊκού συστήματος.

Οι παρενέργειες αυτές είναι κατά κανόνα αναστρέψιμες μετά τη διακοπή χορήγησης των στατινών. Ομως, ουδείς γνωρίζει τις μακρόχρονες παρενέργειες των στατινών όταν κάποιος υγιής παίρνει τα φάρμακα αυτά για όλη του τη ζωή συνεχώς.

Μέχρις ότου δημοσιευθούν νεότερες μελέτες που θα στηρίξουν την άποψη της χορήγησης στατινών σε υγιείς, οι στατίνες χορηγούνται στους υγιείς που έχουν 20% πιθανότητα κινδύνου καρδιακής προσβολής μέσα σε μία δεκαετία. Δηλαδή άτομα υψηλού κινδύνου, π.χ. με δυσμενές οικογενειακό ιστορικό, καπνιστές, διαβητικοί, υπερτασικοί.

Πολλοί προτείνουν το ποσοστό της πιθανότητας καρδιακής προσβολής τη δεκαετία να ελαττωθεί από το 20% στο 10%, προκειμένου κάποιος να παίρνει ευκολότερα στατίνες.

Τι θα γίνει όμως με τους υγιείς; Ας περιμένουμε τις νεότερες μελέτες για να αποφασιστεί αν τελικά ενδείκνυται η χορήγηση στατινών στους φαινομενικά υγιείς μεσηλίκους.