Πιέζονται για ευρωαποφάσεις

Λέγεται συχνά – σαν παρηγοριά στον άρρωστο – ότι οι κρίσεις μπορούν να αποτελέσουν καταλύτη για αλλαγές που θα φέρουν ένα καλύτερο αύριο. Οσοι πιστεύουν στην ιδέα της ευρωπαϊκής ενοποίησης, εύχονται να αποδειχθεί αυτό αληθινό στην παρούσα μεγάλη κρίση της ευρωζώνης. Γιατί το εναλλακτικό σενάριο δεν είναι άλλο από τη διάλυση της ευρωζώνης. Ο σημερινός υπηρεσιακός υπουργός Οικονομικών Γιάννης Στουρνάρας είναι ανάμεσα σε αυτούς που έχουν ελπίδες για το αισιόδοξο για το ευρώ σενάριο. Θυμάται ακόμη το 1992, όταν ο Τζορτζ Σόρος, με κερδοσκοπικές επιθέσεις, υποχρέωσε τη βρετανική λίρα και την ιταλική λιρέτα να εγκαταλείψουν τις σταθερές ισοτιμίες τους στο πλαίσιο του τότε Μηχανισμού. Η επίθεση εκείνη έγινε η αφορμή για να προχωρήσει η Ευρώπη ένα βήμα παραπέρα και να αποφασίσει τη νομισματική της ενοποίηση. Τώρα, λέει ο ίδιος, είναι η ώρα να γίνει το επόμενο βήμα, που περιλαμβάνει τα ευρωομόλογα, την κοινή εποπτεία τραπεζών και την κοινή εγγύηση των καταθέσεων.

Οι ευρωπαίοι ηγέτες έκαναν ήδη, τις τελευταίες ημέρες, κάποια βήματα στην κατεύθυνση που περιγράφει ο κ. Στουρνάρας. Αν και η ολοκλήρωσή τους είναι ακόμη αβέβαιη, κυρίως λόγω των αντιδράσεων της Γερμανίας, η σημασία τους δεν πρέπει να υποτιμάται. Πρώτα, στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής της περασμένης εβδομάδας έσπασε το ταμπού της λέξης «ευρωομόλογο», αφού ο γάλλος Πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ το έθεσε ευθαρσώς και συμφωνήθηκε μάλιστα να συζητηθεί έστω και σε «προοπτική χρόνου».

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ. Στη συνέχεια, οι εξελίξεις στην Ισπανία, με την εκρηκτική συσσώρευση επισφαλειών της Bankia και τη φυγή των καταθετών από το τραπεζικό σύστημα της χώρας, άνοιξαν την πόρτα για σειρά τολμηρών τοποθετήσεων και κυρίως καλλιέργησαν το έδαφος για πρωτοβουλίες στο καυτό μέτωπο των τραπεζών. Ετσι, μεταξύ άλλων:

1Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε την περασμένη Τετάρτη τη δημιουργία μιας τραπεζικής ένωσης, με απευθείας χρηματοδότηση των τραπεζών από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (EMS), αλλά και πανευρωπαϊκή εγγύηση καταθέσεων και εποπτεία. «Είναι σημαντικό», είπε ο πρόεδρός της Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο, «προκειμένου να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των αγορών, τα κράτη-μέλη να αρχίσουν τη διαδικασία για μεγαλύτερη χρηματοπιστωτική και οικονομική ενοποίηση». Η απευθείας χρηματοδότηση των τραπεζών από τον Μηχανισμό θα απαλλάξει τα κράτη-μέλη της ευρωζώνης από τη συσσώρευση χρεών για λογαριασμό τους και τη δημιουργία δημοσιονομικού προβλήματος ως επακόλουθο του τραπεζικού.

2Σε ανάλογη γραμμή κινήθηκε την Πέμπτη και ο Μάριο Ντράγκι της Ευρωπαϊκής Κεντρική Τράπεζας, λέγοντας ότι χρειάζεται ένας αξιόπιστος μηχανισμός ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών και ενίσχυσης της εποπτείας τους και καλώντας τους ευρωπαίους ηγέτες να δείξουν όραμα.

3Στο μέτωπο των πιέσεων για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ολοκλήρωση πρόσθεσε το ειδικό βάρος του και ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα, λέγοντας ότι αν δεν καλυφθεί το πολιτικό κενό που υπάρχει σήμερα στην ευρωζώνη θα κινδυνεύσει όλο το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Ο κ. Ομπάμα συμμετείχε σε τηλεδιάσκεψη με τους ηγέτες της Γερμανίας Ανγκελα Μέρκελ, της Ιταλίας Μάριο Μόντι και της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ.

4Από την πλευρά της, η Γερμανία, ενώ αρχικώς αντέδρασε με ένα ξερό «νάιν» στην πρόταση για απευθείας χρηματοδότηση των τραπεζών, έριξε στη συνέχεια νερό στο κρασί της. Η Καγκελάριος Μέρκελ αναγνώρισε ότι «χρειάζονται βήματα ολοκλήρωσης» και ζήτησε να ενισχυθούν οι εξουσίες της Κομισιόν, αν και πρόσθεσε ότι οι αλλαγές στις συνθήκες δεν είναι της παρούσης.

5Πιέσεις ασκήθηκαν και στην κατεύθυνση της εγκατάλειψης της πολιτικής λιτότητας, με τον ιταλό Πρωθυπουργό Μάριο Μόντι να προειδοποιεί για τη γιγάντωση των αντιδράσεων και το ΔΝΤ να ανοίγει παράθυρο για αλλαγές του ελληνικού Μνημονίου.

6Σε ό,τι αφορά το ευρωομόλογο, ο κ. Μπαρόζο επανήλθε την Τετάρτη, λέγοντας ότι πρέπει να εξετασθεί. Αλλά και στη Γερμανία φαίνεται πως προωθείται μια «λάιτ» εκδοχή του, την οποία έχει διαμορφώσει το Συμβούλιο Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων και βασίζεται σε επώδυνα ανταλλάγματα, χρυσού ή εθνικής περιουσίας, που θα δίνονται από τα υπερχρεωμένα κράτη ως εγγυήσεις. Σύμφωνα με τη γερμανική αυτή συνταγή, με ευρωομόλογο θα καλύπτεται το χρέος άνω του 60% του ΑΕΠ κάθε κράτους-μέλους, ενώ το τμήμα του χρέους που αντιπροσωπεύει ώς 60% του ΑΕΠ θα το εξυπηρετεί το ίδιο το κράτος-μέλος.