Περιμένοντας τον Tsipras

Εστω λοιπόν ότι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και άλλοι έλθει περί το τέλος του Ιουνίου σε συνεννοήσεις με την τρόικα για το Μνημόνιο. Στις διαβουλεύσεις αυτές η κάθε πλευρά θα προσέλθει με τις δικές της θέσεις: Η μεν Αθήνα θα ζητήσει την πλήρη κατάργηση των επαχθών διατάξεων του Μνημονίου, οι δε Βρυξέλλες θα ζητήσουν την άμεση εφαρμογή του με στόχους την περαιτέρω μέση μείωση των μισθών στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα κατά 15% και τον περαιτέρω δραστικό περιορισμό των κρατικών δαπανών. Την απαίτηση αυτή προέβαλαν οι Βρυξέλλες εκ νέου την περασμένη Τετάρτη με την ευκαιρία της δημοσιοποίησης των οικονομικών συστάσεών τους για τις χώρες της ΕΕ. Τούτων δοθέντων, μετά τις διαβουλεύσεις μπορεί να συμβούν τα εξής:

O συμβιβασμός

Ουδείς μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο, οι διαβουλεύσεις αυτές να καταλήξουν, ως είθισται στην ΕΕ, σε μια συμβιβαστική λύση. Μια συμβιβαστική λύση βάσει της οποίας οι μεν μισθοί και συντάξεις θα μειωθούν για παράδειγμα κατά 10% (έναντι 15%), η δε μείωση των κρατικών δαπανών θα είναι λιγότερο δραστική.

Θα πρόκειται για έναν τίμιο συμβιβασμό, λαμβανομένου υπόψιν ότι για τις Βρυξέλλες (και παρά τις ψευδαισθήσεις των ελληνικών πολιτικών κομμάτων) η περαιτέρω συρρίκνωση των μισθών στην Ελλάδα θεωρείται αναγκαία και δεδομένη.

Στην περίπτωση αυτή η δανειοδότηση της Ελλάδας από την ευρωζώνη θα συνεχιστεί κανονικά και το μόνο πρόβλημα της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ κ.ά. θα είναι το πώς θα εξηγήσει στους ψηφοφόρους της ότι η νέα μείωση των μισθών είναι για το καλό τους.

Η ρήξη

Εστω τώρα ότι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ (και άλλων) αρνηθεί να προσυπογράψει την περαιτέρω μείωση μισθών και κρατικών δαπανών στην Ελλάδα. Στην περίπτωση αυτή οι εταίροι στην τρόικα θα αποφασίσουν ότι συνεχίζουν να δανειοδοτούν την Ελλάδα μόνο με τα ποσά που απαιτούνται για την εξόφληση του εξωτερικού δανεισμού.

Τα ποσά αυτά θα κατατίθενται στον λεγόμενο κλειστό λογαριασμό, που έχει ανοιχτεί για την εξυπηρέτηση του διεθνούς χρέους. Η Ελλάδα δεν έχει δικαίωμα αναλήψεων από αυτό τον λογαριασμό. Δεδομένου ότι τα κρατικά έσοδα εξακολουθούν να είναι λιγότερα από τις καθαρές κρατικές δαπάνες (δηλαδή τις δαπάνες χωρίς τα τοκοχρεολύσια), η νέα κυβέρνηση θα υποχρεωθεί, ελλείψει των χρημάτων του δανεισμού, να περικόψει τους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων, τις συντάξεις και εν γένει τις κρατικές δαπάνες κατά ένα ποσοστό που εκ του ασφαλούς θα υπερβαίνει το 10%.

Η περικοπή θα ισχύσει για όσο χρονικό διάστημα διαπραγματεύονται οι ελληνικές Αρχές για την εξεύρεση κοινά αποδεκτής λύσης με την τρόικα. Στην περίπτωση αυτή η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ κ.ά. θα πρέπει και πάλι να πείσει τους ψηφοφόρους της ότι οι μισθοί τους κόβονται για το καλό τους. Και αυτό παρά τα όσα υποσχέθηκε προεκλογικώς.

Διαζύγιο συναινετικό

Εστω, στη συνέχεια, ότι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ κ.ά. αποφασίσει έπειτα από διαβουλεύσεις (και περικοπές) μηνών ότι η συζήτηση με την τρόικα δεν έχει νόημα και πάρει τη μεγάλη απόφαση, δηλαδή να προχωρήσει σε διαζύγιο της Ελλάδας με το ευρώ. Το διαζύγιο αυτό μπορεί να είναι είτε συναινετικό, είτε βίαιο.

Αν είναι συναινετικό, και με βάση την ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία, θα γίνει ως εξής: Mία ωραία πρωία η Ελλάδα, κάνοντας χρήση των διατάξεων της Συνθήκης της Λισαβώνας περί εκουσίας αποχώρησης μιας χώρας από την ΕΕ θα εξέλθει από αυτήν και συνεπώς και από τη ζώνη του ευρώ. Αμέσως μετά και σε συνεννόηση με τους εταίρους θα εισέλθει εκ νέου στην ΕΕ, όχι όμως και στην ευρωζώνη.

Ωστόσο για να είναι το διαζύγιο συναινετικό, απαιτείται ομόφωνη απόφαση των χωρών – μελών της ΕΕ.

Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα θα πρέπει να συμφωνήσει τους όρους και τις προϋποθέσεις βάσει των οποίων η έξοδός της από το ευρώ δεν θα βλάψει οικονομικά κανένα από τα κράτη – μέλη, αρχής γενομένης από τους τέως δανειστές της.

Αν έστω ένας εξ αυτών διαφωνήσει, το διαζύγιο δεν θα είναι συναινετικό. Υπάρχουν χώρες, όπως η Ιρλανδία, που θα μπορούσαν να διενεργήσουν ακόμα και δημοψήφισμα για να εγκρίνουν τη νέα κοινοτική συνθήκη για την αποχώρηση της Ελλάδας από την ευρωζώνη και την παραμονή της στην ΕΕ.

Είναι αυτονόητο ότι για να μετριασθούν οι επιπτώσεις της ελληνικής εξόδου από την ευρωζώνη θα πρέπει η Ελλάδα να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα που θα μπορούσαν να καθησυχάσουν τις ούτως ή άλλως ανήσυχες αγορές.

Στην πράξη αυτά σημαίνουν ότι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ κ.ά. σε συμφωνία με τους εταίρους θα ασκήσει περιοριστικές πολιτικές οι οποίες σε συνδυασμό με την αναπόφευκτη γενναία υποτίμηση του νέου ελληνικού νομίσματος θα οδηγήσουν σε πραγματικές μειώσεις των μισθών οι οποίες δύσκολα θα είναι μικρότερες του 30% σε σχέση με τους ισχύοντες σήμερα πετσοκομμένους μισθούς. Και αυτό παρά τα όσα υποσχέθηκε ο ΣΥΡΙΖΑ προεκλογικώς.

Διαζύγιο μη συναινετικό

Εστω, τέλος, ότι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ κ.ά. απορρίψει το συναινετικό διαζύγιο, επιλέξει την αθέτηση όλων των οικονομικών και μη συμφωνιών της χώρας με την ευρωζώνη και μονομερώς αποφασίσει την αποχώρηση της Ελλάδας από την ευρωζώνη και την ΕΕ.

Στην περίπτωση αυτή η Ελλάδα θα θεωρηθεί «εχθρικό» έναντι της ΕΕ κράτος και το μόνο βέβαιο είναι ότι οι όποιες μισθολογικές μειώσεις δεν θα είναι παρά μια λεπτομέρεια των όποιων τραγωδιών ίσως ακολουθήσουν. Και αυτό παρά τα όσα ο ΣΥΡΙΖΑ υποσχέθηκε προεκλογικώς.