Ο εθνικιστής έγινε αρνάκι

Ο Τόμισλαβ Νίκολιτς είναι ένας διαφορετικός πολιτικός σήμερα από εκείνον που στις αρχές του 2000 δήλωνε ότι προτιμούσε να δει τη χώρα του «επαρχία της Ρωσίας παρά μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης». Παρ’ όλα αυτά, η εκλογή του στην Προεδρία της Σερβίας κάνει πολλούς να ανησυχούν στις Βρυξέλλες. Σε μια εκλογική διαδικασία που σημαδεύτηκε από την υψηλή αποχή, αφού στις κάλπες προσήλθαν λιγότεροι από τους μισούς ψηφοφόρους, ο Νίκολιτς απέσπασε το 50,21% των ψήφων έναντι του 46,77% που πέτυχε ο απερχόμενος πρόεδρος Μπόρις Τάντιτς. Ηταν η τρίτη αναμέτρηση των δύο πολιτικών τα τελευταία 12 χρόνια. Οι νίκες του Τάντιτς το 2004 και το 2008 έδωσαν στη Σερβία τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό που αναζητούσε η χώρα μετά τον καταστροφικό πόλεμο. Την περίοδο εκείνη ο Νίκολιτς ήταν αντιπρόεδρος της κυβέρνησης του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς και πιο σκληροπυρηνικός από τον πρόεδρό του. Μέντοράς του ήταν ο Βόισλαβ Σέσελι, υπερεθνικιστής πολιτικός, ο οποίος σήμερα δικάζεται στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία. Ο ίδιος ο Νίκολιτς ήταν υπέρμαχος του πολέμου, ενώ είχε πολεμήσει για ένα μικρό διάστημα στην Κροατία ως εθελοντής.

Η σταδιακή μεταμόρφωση του Νίκολιτς άρχισε μετά την πτώση του Μιλόσεβιτς το 2000 και τη σύλληψη του Σέσελι το 2003. Οι υπερεθνικιστικές του κορόνες έδωσαν σιγά σιγά τη θέση τους σε πιο μετριοπαθείς θέσεις. Η στροφή αυτή συνοδεύτηκε από ορισμένες κινήσεις τακτικής. Στις εκλογές του 2004 διεκδίκησε την προεδρία ως υποψήφιος του Ριζοσπαστικού Κόμματος. Τέσσερα χρόνια αργότερα εγκατέλειψε το κόμμα του Σέσελι για να δημιουργήσει το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα. Ως ηγέτης του νέου κόμματος δεν αποκήρυξε τα φιλορωσικά του συναισθήματα. Παράλληλα όμως τάχθηκε υπέρ της ένταξης της Σερβίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Θα έπρεπε πάντως να περάσουν άλλα τέσσερα χρόνια για να κερδίσει την εμπιστοσύνη των συμπατριωτών του. Σε αυτές τις εκλογές ο Νίκολιτς παρουσιάστηκε στους ψηφοφόρους σαν μια πατρική φιγούρα αλλά και σαν θύμα λυσσαλέων επιθέσεων των μέσων ενημέρωσης. Υποσχέθηκε ότι θα πατάξει τη διαφθορά και δεσμεύτηκε ότι θα επανεξετάσει τις ιδιωτικοποιήσεις που έγιναν επί προεδρίας Τάντιτς. Η στρατηγική του έφερε την πολυπόθητη νίκη. Για τον ίδιο ήταν απλώς «θέλημα Θεού».