Οταν ο Πρόεδρος βγήκε από τα ρούχα του

Από την πρώτη στιγμή που ο Κάρολος Παπούλιας εγκαταστάθηκε στο νεοκλασικό του Τσίλερ επί της Ηρώδου του Αττικού, ήταν φανερό ότι δεν σκόπευε να είναι ένας σιωπηλός Πρόεδρος. Και δεν ήταν. Σε κάθε ευκαιρία «μετείχε» στον δημόσιο διάλογο, χωρίς να παραβιάζει τα όρια του ρόλου του. Ηταν θέμα πολιτικής πείρας αλλά και ευπρέπειας του ύφους του.

Το πρώτο τού χρειάστηκε στον μαραθώνιο που άρχισε από το βράδυ της 6ης Μαΐου, όταν οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές της Singular – Logic επιβεβαίωσαν ότι οι αριθμοί στο νέο Κοινοβούλιο πήγαιναν κόντρα στην ανάγκη να αποκτήσει ισχυρή κυβέρνηση η χώρα.

Το δεύτερο του επέτρεψε να διατηρήσει την ψυχραιμία του όταν ενώπιόν του – αλλά και ερήμην του – εξελίχθηκαν καταστάσεις που δεν ήταν στο ύψος των περιστάσεων. Μόνο στο τέλος δεν κρατήθηκε:

«Θα αρχίσω να εκνευρίζομαι και εγώ τώρα», είπε στην τελευταία συνάντηση όταν οι αρχηγοί ανέβασαν τους τόνους μεταξύ τους.

ΑΝΗΣΥΧΟΣ. Ενας από τους επισκέπτες του λίγο πριν κλείσει η προεκλογική περίοδος αναφέρει ότι «ο Πρόεδρος είχε ψυχανεμιστεί το εκλογικό αποτέλεσμα» και προετοιμαζόταν για τον μετεκλογικό ρόλο του. Κατά τις συνομιλίες που είχε με τους τρεις αρχηγούς, στους οποίους ανάθεσε διαδοχικά την εντολή να διερευνήσουν το ενδεχόμενο να σχηματίσουν κυβέρνηση ικανή να λάβει ψήφο εμπιστοσύνης στη Βουλή, ήταν ανήσυχος. Ηξερε ότι θα επιστρέψουν άπρακτοι, αλλά πίστευε ότι στο τέλος η πολιτική θα νικήσει την αριθμητική. Και ο ίδιος έκανε ό,τι περνούσε από το χέρι του για να το επιβεβαιώσει.

Το δράμα σε πολλές πράξεις που παίχτηκε κατά τις διαδοχικές συσκέψεις και συναντήσεις του στο Προεδρικό Μέγαρο, τον στενοχώρησε και τον απογοήτευσε. Προσδοκούσε ότι με κάποιο τρόπο θα προέκυπτε ένας συνδυασμός που θα κατέληγε σε κυβερνητικό σχήμα. Οχι αβάσιμα. Τα μηνύματα που είχαν φτάσει από τη Συγγρού και την Ιπποκράτους συνέκλιναν ότι ο Αντώνης Σαμαράς και ο Βαγγέλης Βενιζέλος θα συμμαχούσαν όχι μόνο μεταξύ τους, αλλά και με οποιονδήποτε άλλον προκειμένου να αποκτήσει η χώρα βιώσιμη κυβέρνηση και πράγματι έδειξαν διάθεση να το κάνουν.

ΤΑ ΠΡΑΚΤΙΚΑ. Για να ενισχύσει το ενδεχόμενο ότι κάποια στιγμή θα βγει… άσπρος καπνός από το Προεδρικό Μέγαρο, πήρε την πρωτοβουλία να μετατρέψει σε γυάλινο πύργο το γραφείο του, με τη δημοσιοποίηση των πρακτικών. Στην πρώτη κιόλας σύσκεψη με τους τρεις αποτυχόντες εντολοδόχους πρωθυπουργούς φρόντισε να προειδοποιήσει: «Γνωρίζετε ότι τηρούνται πρακτικά. Αν δεν καταλήξουμε θα δημοσιοποιηθούν». Το είπε και το έκανε. Γνωρίζοντας πως το ενδεχόμενο της δημοσιοποίησης δημιουργούσε τον κίνδυνο να υπαγορεύσει και τη ρητορική των συνομιλητών του.

Πριν εκκινήσει η διαδικασία των συσκέψεων με τους αρχηγούς ο Κάρολος Παπούλιας έπρεπε να τακτοποιήσει μέσα του δύο θέματα. Το ένα ήταν η προσωπική πικρία του για την εκλογική συντριβή του κόμματος από το οποίο προέρχεται. Το δεύτερο ήταν το συναισθηματικό δίλημμα που του δημιουργούσε η υποχρέωση να καλέσει στο Προεδρικό Μέγαρο τον αρχηγό ενός κόμματος που πρεσβεύει ιδέες με τις οποίες συγκρούστηκε σε όλη τη ζωή του.

Οι συνταγματολόγοι τον διαβεβαίωσαν ότι το γράμμα και το πνεύμα του καταστατικού χάρτη τον καλύπτει σε κάθε περίπτωση, ακόμη και αν αποφάσιζε να μη συμπεριλάβει τη Χρυσή Αυγή στους συνομιλητές του. Δεν ήθελε ούτε να παρακάμψει ένα κόμμα που ψηφίστηκε ούτε να ρισκάρει την αντίδραση άλλου κόμματος αν τους έβαζε στο ίδιο τραπέζι. Αυτό το κόμμα δεν ήταν το ΚΚΕ. Αλλωστε, αργότερα η Αλέκα Παπαρήγα τον διαβεβαίωσε ότι δεν την ενδιέφερε το «σίτινγκ» των συσκέψεων. Με επιδεξιότητα έλυσε τον γρίφο: έκανε μόνο μία συνάντηση με τον Ν. Μιχαλολιάκο, κατά την οποία τήρησε όλα τα προσχήματα και του Συντάγματος και των προσωπικών αξιών του.

ΕΠΑΦΕΣ. Ο Κάρολος Παπούλιας δέχθηκε τους πολιτικούς αρχηγούς έχοντας προετοιμάσει καλά την επιχειρηματολογία του, για την υποχρέωσή τους να οδηγηθούν σε κυβέρνηση, με συγκεκριμένα τεκμήρια. Μίλησε με τον Λουκά Παπαδήμο – από τον οποίο ζήτησε και το γνωστό σημείωμα -, τον Γιώργο Προβόπουλο, τον Φίλιππο Σαχινιδη και είχε πλήρη εικόνα της οικονομικής κατάστασης της χώρας. Επικοινώνησε επίσης με τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Ενωσης Βαν Ρόμπαϊ, τον πρόεδρο της Κομισιόν Μανουέλ Μπαρόζο και τον πρόεδρο του Ευρωκοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς και κατέγραψε το κλίμα που υπήρχε στην Ευρώπη μετά τις ελληνικές εκλογές.

Ολα αυτά τα συμπύκνωσε στις προτροπές του προς τους πολιτικούς αρχηγούς να βρουν κοινό τόπο. «Οι διαφορές σας είναι ασήμαντες μπροστά στο χρέος προς την πατρίδα», επαναλάμβανε μέχρι την τελευταία στιγμή, παρακάμπτοντας ακόμη και συμπεριφορές μάλλον άκομψες απέναντί του.

Αντιδικίες. Δεν σχολίασε τον τρόπο με τον οποίο αντέδρασε σε κάποιες παρεμβάσεις του ο Αλέξης Τσίπρας, δεν έδωσε πάτημα στον Νίκο Μιχαλολιάκο, άκουσε υπομονετικά τον Πάνο Καμμένο, ήλθε στη δύσκολη θέση να επιτιμήσει τον Φώτη Κουβέλη από τον οποίο ανέμενε συγκατάβαση, έδειξε να χαίρεται τη συζήτηση με την Αλέκα Παπαρήγα και δεν επέτρεψε να εκτραχυνθούν οι αντιδικίες του Βαγγέλη Βενιζέλου με τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ και του Αντώνη Σαμαρά με τον επικεφαλής των Ανεξάρτητων Ελλήνων.

Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων προέκυψαν δύο θέματα που δεν τα ανέμενε. Το ένα δημιουργήθηκε από την Κουμουνδούρου όταν στελέχη της έκαναν λόγο για «επιλεκτικές συσκέψεις» και «οριακής συνταγματικότητας» πρωτοβουλίες. Ηταν δείγμα ότι ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ ήθελε ή εκλογές ή τον ρόλο της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Το άλλο θέμα προέκυψε όταν από ευγένεια ικανοποίησε το ασυνήθιστο αίτημα ενός πολιτικού αρχηγού να διαβιβάσει έγγραφα με τις θέσεις του στους άλλους και λίγο έλειψε να τον βγάλει και πλαστογράφο. Οσοι τον ξέρουν, λένε ότι υπήρχε σοφία στην πρωτοβουλία του να ακυρώσει τη δεύτερη κατ’ ιδίαν συνάντηση που θα είχε με τον Πάνο Καμμένο.