Η ώρα της κρίσης για τον Χασάπη των Βαλκανίων

Δεκαεπτά χρόνια από τη σφαγή της Σρεμπρένιτσα και την πολιορκία του Σαράγεβο κάθησε στο εδώλιο του κατηγορουμένου ο Ράτκο Μλάντιτς. Ο Χασάπης των Βαλκανίων αντιμετωπίζει 11 κατηγορίες, μεταξύ των οποίων εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, εγκλήματα πολέμου και γενοκτονία. Η χθεσινή πρώτη του εμφάνιση σε μια δίκη που αναμένεται να διαρκέσει τρία χρόνια σημαδεύτηκε από δύο χειρονομίες, οι οποίες αποδεικνύουν ότι ο σερβοβόσνιος πρώην στρατηγός δεν έχει μετανιώσει στο ελάχιστο για τις πράξεις του. Η μία ήταν το σήμα της νίκης που έκανε όταν μπήκε στην αίθουσα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για την πρώην Γιουγκοσλαβία στη Χάγη. Στη δεύτερη έφερε την παλάμη του χεριού του στον λαιμό του. Η απειλή της σφαγής ήταν η απάντησή του σε μια Βόσνια που είχε σταυρώσει τους καρπούς της κοιτάζοντας τον Μλάντιτς για να του υπενθυμίσει ότι επιτέλους φορούσε χειροπέδες. Η Μουνίρα Σούμπασιτς είχε χάσει στη σφαγή της Σρεμπρένιτσα τον γιο της, τον άνδρα της και τα αδέλφια της.

ΔΙΑΤΑΓΗ ΣΦΑΓΗΣ. Μια άλλη μάρτυς, η Φαντίλα, ήταν πολύ κοντά στον Μλάντιτς όταν εκείνος μπήκε στη Σρεμπρένιτσα και είχε ακούσει καθαρά τα λόγια του: «Αδέλφια μου Σέρβοι, αυτή είναι η μεγάλη σας ευκαιρία, εκμεταλλευτείτε την». Η διαταγή ήταν σαφής. Περισσότεροι από 8.000 άμαχοι στον μουσουλμανικό θύλακο θα έχαναν τη ζωή τους τις επόμενες ημέρες και η Ευρώπη θα έγραφε την πιο μαύρη σελίδα της μεταπολεμικής ιστορίας της. «Εκδίκηση; Οχι, δεν είναι αυτό που ζητάω. Μου φτάνει να δω εκείνο τον δολοφόνο, που αισθανόταν θεός εκείνη την ημέρα, να χαμηλώσει το βλέμμα μετανιωμένος. Γιατί κανένας και τίποτε δεν μπορεί να φέρει πίσω αυτούς που χάσαμε», δήλωσε στην εφημερίδα «Λα Ρεπούμπλικα».

Η χθεσινή εμφάνιση του Μλάντιτς στο δικαστήριο δεν προδικάζει για κάτι τέτοιο. Ο 70χρονος Σερβοβόσνιος αρνείται τη δικαιοδοσία του δικαστηρίου, ενώ δηλώνει ότι η κακή κατάσταση της υγείας του, έπειτα από δύο εγκεφαλικά επεισόδια και ένα έμφραγμα, θα έπρεπε να οδηγήσει στην ελευθερία του. Πάντως, τα 16 από τα 17 χρόνια που έχουν περάσει από τη σφαγή της Σρεμπρένιτσα δεν τα πέρασε ελεύθερος αλλά κρυμμένος. Ο Μλάντιτς παραμένει ένας ήρωας του πολέμου για πολλούς Σέρβους και οι αρχές της Σερβίας ήταν μάλλον απρόθυμες να προχωρήσουν στη σύλληψή του παρά τις διακηρύξεις περί του αντιθέτου. Η φιλοευρωπαϊκή στροφή της σερβικής ηγεσίας σήμανε το τέλος του κυνηγητού του Μλάντιτς. Ο Χασάπης των Βαλκανίων συνελήφθη τον Μάιο του 2011 στο αγρόκτημα ενός εξαδέλφου του. Η σύλληψή του μετέτρεψε το Βελιγράδι σε πεδίο μάχης για μερικές ώρες, αλλά δεν εμπόδισε την έκδοσή του στη Χάγη – εκεί όπου βρίσκεται ο πολιτικός ηγέτης των Σερβοβοσνίων Ράντοβαν Κάρατζιτς αντιμετωπίζοντας τις ίδιες κατηγορίες. Ο Μλάντιτς αρνείται τις κατηγορίες. Ισχυρίζεται ότι δεν έχει καμία σχέση με την σφαγή της Σρεμπρένιτσα και κατηγορεί τους διώκτες του ότι εξαιτίας τους κινδυνεύει να έχει το τέλος του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, του πρώην προέδρου της Σερβίας, που άφησε την τελευταία του πνοή στις φυλακές του δικαστηρίου έπειτα από καρδιακή ανακοπή.