Τα όπλα της εξωσωματικής

Είναι γνωστό ότι περίπου το 1 στα 6 ζευγάρια που βρίσκεται σε προσπάθεια απόκτησης παιδιού διαπιστώνει δυσκολία σύλληψης. Η δυσκολία αυτή μπορεί να σχετίζεται με μια σειρά σωματικών, γενετικών, περιβαλλοντολογικών, αλλά και ανεξήγητων παραγόντων.

Κάποια από αυτά τα ζευγάρια θα χρειαστεί να καταφύγουν στη διαδικασία της εξωσωματικής γονιμοποίησης προκειμένου να γίνουν γονείς.

Οι πρώτες ελπίδες για την αντιμετώπιση της υπογονιμότητας φάνηκαν το 1978 με τη γέννηση του πρώτου παιδιού με εξωσωματική γονιμοποίηση στο Bourn Hall της Αγγλίας από τον Patrick Steptoe και τον Robert Edwards.

Υστερα από 25 χρόνια, η διάγνωση του προβλήματος της υπογονιμότητας, η βελτίωση των αποτελεσμάτων της εξωσωματικής γονιμοποίησης με τη συνεχή εξέλιξη της μεθόδου, αλλά και η κοινωνική αποδοχή της, άλλαξαν τα δεδομένα. Πλέον, η επιστήμη είναι με το μέρος μας.

Τα πιο συχνά ερωτήματα των γυναικών είναι τα εξής:

Πότε πρέπει να απευθυνθώ στον γιατρό;

Οι πιθανότητες να επιτευχθεί εγκυμοσύνη σε ένα ζευγάρι που δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα υπογονιμότητας είναι 15-20% κάθε μήνα. Έτσι, αν μέσα σε ένα χρόνο προσπάθειας χωρίς αντισύλληψη η γυναίκα δεν έχει μείνει έγκυος, θα χρειαστεί να επισκεφτεί τον γυναικολόγο ή εξειδικευμένο κέντρο.

Πού οφείλεται το γεγονός ότι δεν μπορώ να αποκτήσω παιδί;

Ο ανδρικός παράγων αποτελεί την αιτία υπογονιμότητος στο 40% των περιπτώσεων, ο γυναικείος παράγων ευθύνεται για την υπογονιμότητα στο 45% των περιπτώσεων και στο υπόλοιπο 15% των περιπτώσεων μπορεί να ευθύνονται και οι δύο σύζυγοι ή το αίτιο να είναι ανεξήγητο.

Ποιες είναι οι ενδείξεις για τη μέθοδο της εξωσωματικής;

* Οι αποφραγμένες ή κατεστραμμένες σάλπιγγες της γυναίκας

* Πιθανώς η ενδομητρίωση που μπορεί να πάσχει η γυναίκα

* Οι διαταραχές ωοθυλακιορρηξίων της γυναίκας

* Τα προβλήματα του σπέρματος (χαμηλός αριθμός σπερματοζωαρίων, χαμηλή κινητικότητα σπερματοζωαρίων και αυξημένο ποσοστό μορφολογικών ανωμαλιών).

* Περιπτώσεις ανεξήγητης υπογονιμότητας, κατά τις οποίες δεν έχει εντοπισθεί το αίτιο υπογονιμότητας ύστερα από λεπτομερή έλεγχο τόσο στον άνδρα όσο και στη γυναίκα.

* Ανοσολογικοί παράγοντες, που αφορούν το ενδομήτριο και το σπέρμα.

Ποιες είναι οι τεχνικές που περιλαμβάνονται στη μέθοδο της εξωσωματικής γονιμοποίησης;

Κλασική εξωσωματική – IVF:Εφαρμόζεται σε περιπτώσεις αποφραγμένων ή κατεστραμμένων σαλπίγγων και ενδεχομένως σε περιπτώσεις ενδομητρίωσης Με τη μέθοδο αυτή, οι γαμέτες ( ωάρια – σπερματοζωάρια) τοποθετούνται μαζί σε καλλιεργητικό υλικό και επωάζονται για 16-18 ώρες. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι οι παράμετροι που χαρακτηρίζουν το σπέρμα (αριθμός, κινητικότητα και μορφολογία ) να είναι φυσιολογικές.

Ενδοωαριακή έγχυση σπερματοζωαρίων ή μικρογονιμοποίηση (ICSI): Εφαρμόζεται σε περιπτώσεις ανδρικής υπογονιμότητας.(χαμηλές παράμετροι σπέρματος). Κατά τη μέθοδο αυτή, ένα σπερματοζωάριο, ακινητοποιημένο, εισάγεται απευθείας μέσα στο ωάριο με τη βοήθεια μίας ειδικής βελόνας.

Βιοψία όρχεως (TESE):Εφαρμόζεται σε ορισμένες περιπτώσεις αζωοσπερμίας. Με τη μέθοδο αυτή τα σπερματοζωάρια λαμβάνονται απευθείας από τους όρχεις και στη συνέχεια ακολουθείται η μέθοδος της μικρογονιμοποίησης.

Υποβοηθούμενη εκκόλαψη (Assisted Hatching): Εφαρμόζεται σε περιπτώσεις όπου η μεμβράνη που περιβάλλει τα έμβρυα είναι παχύτερη ή σκληρότερη από το φυσιολογικό. Με τη μέθοδο αυτή, η μεμβράνη λεπταίνεται με χημικό ή μηχανικό τρόπο.

Εμβρυομεταφορά στο στάδιο της βλαστοκύστης:Εφαρμόζεται υπό ορισμένες προϋποθέσεις και σε περιπτώσεις που δεν επιτυγχάνεται εγκυμοσύνη σε προηγούμενες προσπάθειες εξωσωματικής. Η μεταφορά των εμβρύων γίνεται 5-6 ημέρες μετά την ωοληψία.

Ποια στάδια περιλαμβάνονται στη μέθοδο της εξωσωματικής γονιμοποίησης;

Διέγερση ωοθηκών:Με τη χορήγηση ειδικών φαρμάκων που λέγονται γοναδοτροπίνες, προκαλούμε τη διέγερση και ωρίμανση πολλών ωοθυλακίων ταυτόχρονα αντί ενός που θα αναπτυσσόταν στον φυσιολογικό κύκλο της γυναίκας. Η διαδικασία διαρκεί 9-12 ημέρες περίπου και η ωρίμανση των ωοθυλακίων ελέγχεται υπερηχογραφικά, αλλά και με εξετάσεις αίματος, σε προκαθορισμένο ραντεβού.

Ωοληψία:Με ελαφρά αναισθησία και υπερηχογραφική παρακολούθηση, λαμβάνονται τα ωάρια με διακολπική παρακέντηση και με τη χρήση ειδικής βελόνας.

Γονιμοποίηση:Ωάρια και σπερματοζωάρια, ύστερα από κατάλληλη επεξεργασία, τοποθετούνται μαζί σε ειδικά καλλιεργητικά υλικά και επωάζονται για 24 ώρες.

Εμβρυομεταφορά:Είναι μία απλή και ανώδυνη διαδικασία, κατά την οποία 2, 3 ή 5 μέρες μετά την ωοληψία τα έμβρυα μεταφέρονται στη μήτρα με τη βοήθεια ενός πολύ λεπτού καθετήρα. Το τεστ κύησης γίνεται 12 ημέρες μετά την εμβρυομεταφορά.

Κατάψυξη εμβρύων:Τα πλεονάζοντα έμβρυα καλής ποιότητας συντηρούνται σε υγρό άζωτο (-196^ο C), προκειμένου να χρησιμοποιηθούν σε επόμενο κύκλο.

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι στο 90% των ζευγαριών που ξεκινούν ένα πρόγραμμα εξωσωματικής γονιμοποίησης, γίνεται τελικά εμβρυομεταφορά. Οι πιθανότητες επιτυχίας των ζευγαριών που ολοκληρώνουν το πρόγραμμα εξωσωματικής εξαρτώνται κατά κύριο λόγο από την ηλικία της γυναίκας, την ποιότητα των εμβρύων και το αίτιο της υπογονιμότητας.

Ο Γεώργιος Ξυδάς είναι γυναικολόγος