Ξορκίζει το χθες με συνθήματα από το παρελθόν

Η πολιτική ρητορική της μεταπολιτευτικής περιόδου είναι γεμάτη με φράσεις κλισέ, πολλές από τις οποίες ταυτίστηκαν με ηγέτες και τις εποχές τους. Ακούγοντας τις δηλώσεις του Αλέξη Τσίπρα μετά το χθεσινό Συμβούλιο των Πολιτικών Αρχηγών στην Προεδρία της Δημοκρατίας, εύκολα διαπιστώνει κανείς την α λα καρτ υιοθέτηση ορισμένων από τις φράσεις αυτές. Προφανώς, οι περισσότερες είναι αντλημένες από τη ρητορική και τα συμφραζόμενα του Ανδρέα Παπανδρέου.

Ηδη από την εισαγωγική του παράγραφο, ο κ. Τσίπρας κάνει λόγο για την «εθνική και λαϊκή μας κυριαρχία» (ο Ανδρέας προσέθετε μια λέξη, εθνική ανεξαρτησία, λαϊκή κυριαρχία», αλλά η λέξη «ανεξαρτησία» δεν κάνει ευφωνία στη σημερινή, πιο στακάτη τηλεοπτική ρητορική). Φυσικά, η πολιτική του θα είναι προς «προοδευτική κατεύθυνση». «Πήραμε […] με αίσθηση της ιστορικής και πατριωτικής μας ευθύνης την απόφαση να μην προδώσουμε τις ελπίδες και τις προσδοκίες σας», δηλώνει λίγο παρακάτω, κάνοντας χρήση του πιο πολυφορεμένου ανδρεϊκού κλισέ, αυτού που ανακαλεί το ραντεβού «του ηγέτη» με την Ιστορία και, οπωσδήποτε, με τον πατριωτισμό. Με αυτόν τον ανδρεϊκό εξοπλισμό, ο κ. Τσίπρας μπορεί πλέον να αερίσει το, κλειστό από χρόνια, «χρονοντούλαπο της Ιστορίας», στο οποίο θα κλείσει «τις δυνάμεις του χθες».

Λαός, Ιστορία, πατρίδα, ελπίδες, προοδευτική κατεύθυνση: είναι οι λέξεις που χαρακτηρίζουν τον λόγο του. Εντελώς απουσιάζουν λέξεις όπως «σοσιαλισμός» (προφανώς διότι η γενικολογία αφήνει ελεύθερη από συνειρμούς, όχι πάντα θετικούς, την ερμηνεία του λόγου του) και Ευρώπη: ο κ. Τσίπρας δεν κάνει αναφορά επειδή, στην ουσία, η έννοια της Ευρώπης γι’ αυτόν δεν υπάρχει. Επενδύει σε πιο εθνοκεντρική ουτοπία.

Αυτόν τον εθνοκεντρισμό, ωστόσο, χρειάζεται κάτι μεγαλοπρεπές για να τον εκφράσει. Κάνει λοιπόν πέτρα την καρδιά του και αποφασίζει να δανειστεί την κλασική προσφώνηση ενός άλλου σημαντικού πολιτικού της μεταπολίτευσης, του Κωνσταντίνου Καραμανλή. «Ελληνίδες, Ελληνες», προσφωνεί κάποια στιγμή το κοινό του – και ανοίγουν οι ουρανοί από όπου ξεχύνονται Σεραφείμ και Χερουβείμ με παιάνες και σάλπιγγες. Ελελεύ, που θα ‘λεγε κι ο Εμπειρίκος.