[Αποψη] Η κρίση, το ρίσκο και η καταστροφή

Οταν η ελληνική κρίση άρχισε να ξεδιπλώνεται πριν από περίπου τρία χρόνια, ο κόσμος προσπαθούσε να συνέλθει από την τελευταία μεγάλη χρηματοοικονομική κρίση που οδήγησε τον κόσμο σε βαθιά ύφεση. Τον Σεπτέμβριο του 2008, εξάλλου, η κρίση είχε κορυφωθεί καθώς η Lehman Brothers είχε μόλις καταρρεύσει αφού η κυβέρνηση των ΗΠΑ στην πιο κρίσιμη στιγμή την άφησε να οδηγηθεί σε χρεοκοπία, επιφέροντας συστημικό κίνδυνο στις αγορές και επιταχύνοντας το βάθεμα της ύφεσης. Η εμπιστοσύνη κυρίως μεταξύ τραπεζών, πελατών, επιχειρήσεων και επενδυτών, που είχε κτιστεί μεταπολεμικώς στην παγκόσμια αγορά βήμα βήμα, εξανεμίστηκε μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο.

Πριν από τη σύναψη του πρώτου Μνημονίου, λοιπόν, κοινή συνισταμένη των εκτιμήσεων ήταν πως μία κατάρρευση της Ελλάδας θα οδηγούσε σε μία νέα πολύ μεγαλύτερη Lehman Brothers, η οποία θα απειλούσε όχι μόνο την ευρωζώνη αλλά και την προσπάθεια ανάκαμψης της οικονομίας των ΗΠΑ.

Σήμερα όμως τα πράγματα άλλαξαν δραματικά. Αγορές, δανειστές και εταίροι, με έναν σχετικό ακόμη φόβο είναι αλήθεια, θεωρούν πως η προοπτική της εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ δεν αποτελεί πια τον ίδιο κίνδυνο που αποτελούσε στην αρχή της κρίσης. Το συστημικό ρίσκο έχει εξάλλου μειωθεί, καθώς οι ευρωπαϊκές τράπεζες που κατείχαν ελληνικά ομόλογα αξίας 186 δισ. δολαρίων πριν από το πρώτο Μνημόνιο μείωσαν την έκθεσή τους (μετά τις πωλήσεις τους στην ΕΚΤ και στην ελεύθερη αγορά, αλλά και μετά το πρόγραμμα ανταλλαγής και το κούρεμα) μόλις στα 30 δισ. δολάρια. Η μεταφορά του ελληνικού χρέους προς την ΕΚΤ και τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θεωρείται επίσης πως μπορεί να αντιμετωπιστεί πλέον πιο αποτελεσματικά, καθώς η Ευρώπη έχει βελτιώσει αισθητά το «τείχος προστασίας» γύρω από τη χώρα μας. Εκτιμάται μάλιστα πλέον πως ο λαϊκισμός, τα «ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα» των πολιτικών, που δεν προέρχονται πια μόνο από τα δύο άλλοτε μεγάλα κόμματα, απειλούν να οδηγήσουν στην ουσία τη χώρα στον όλεθρο. Είναι λοιπόν πιθανό το ενδεχόμενο να υιοθετηθεί ως κυρίαρχη τάση στην ευρωζώνη η πεποίθηση πως μία ελληνική έξοδος από το ευρώ δεν θα ήταν καταστροφική για το ευρώ, έστω και αν για την Ελλάδα θα αποτελούσε σίγουρα μία αληθινή καταστροφή.