[Διαστάσεις] Κι όμως, είχαν καλές προθέσεις

Πριν από δώδεκα μόλις χρόνια, η Κεντροαριστερά κυβερνούσε στη Γαλλία, στη Γερμανία, στην Ιταλία και τη Βρετανία ενώ ετοιμαζόταν να αναλάβει τα ηνία και στην Ισπανία. Ο Τόνι Μπλερ, ο Γκέρχαρντ Σρέντερ και ο Λιονέλ Ζοσπέν έλαμπαν από αισιοδοξία, η Σοσιαλδημοκρατία περνούσε τη χρυσή της εποχή. Αλλά η λάμψη δεν κράτησε πολύ. Σήμερα, η Ευρώπη είναι καθαρά Κεντροδεξιά και η αναμενόμενη νίκη του Φρανσουά Ολάντ την Κυριακή μπορεί να αλλάξει την ψυχολογία, δεν θα αλλάξει όμως ριζικά και τους συσχετισμούς. Η Ανγκελα Μέρκελ δείχνει να μην απειλείται, ο Ντέιβιντ Κάμερον έχει απογοητεύσει αλλά προς το παρόν δεν έχει αντίπαλο, η Ιβηρική Χερσόνησος περνά τη συντηρητική της φάση και η Ιταλία είναι μπερδεμένη. Οχι τόσο μπερδεμένη βέβαια όσο η Ελλάδα, όπου η οργή, η θλίψη και η άγνοια φαίνεται ότι θα οδηγήσουν την Κυριακή σε ένα εκρηκτικό μείγμα.

Η αποτυχία της Κεντροαριστεράς ήταν άραγε μοιραία, ένα αποτέλεσμα της αέναης κίνησης του εκκρεμούς ή οφείλεται σε συγκεκριμένα λάθη; Το βιβλίο «Μετά τον Τρίτο Δρόμο: Το μέλλον της Σοσιαλδημοκρατίας στην Ευρώπη», που κυκλοφόρησε στη Βρετανία από τις εκδόσεις ΙΒ Tauris, προσφέρει 15 απαντήσεις από ισάριθμους συγγραφείς.

Ο Τρίτος Δρόμος είχε καλές προθέσεις, σημειώνει ο Τζον Κέι, επισκέπτης καθηγητής στο LSE. Οταν όμως ξέσπασε η κρίση του 2008, αποδείχθηκε ότι ο ταυτόχρονος εναγκαλισμός της ελεύθερης αγοράς και του εκτεταμένου κοινωνικού κράτους δεν ισοδυναμούσε με μια πραγματική οικονομική πολιτική. Η Κεντροαριστερά δεν πρόσφερε ούτε διάγνωση ούτε νέες ιδέες, με αποτέλεσμα να μην αποκομίσει εκλογικά πλεονεκτήματα. Ο καπιταλισμός όχι μόνο δεν κατέρρευσε κάτω από τις αντιφάσεις του, όπως περίμεναν επί έναν αιώνα ορισμένα κόμματα της Αριστεράς, αλλά ουσιαστικά ενισχύθηκε από τη διοχέτευση τεράστιων χρηματικών ποσών – τρισεκατομμύρια δολάρια – από τους φορολογούμενους στο τραπεζικό σύστημα.

Οπως επισημαίνει ο Αντριου Γκαμπλ, επικεφαλής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης του Κέιμπριτζ, η Κεντροδεξιά κατάφερε επίσης να ταυτίσει την Κεντροαριστερά με τον διογκωμένο δημόσιο τομέα, δηλαδή το Μεγάλο Κράτος (η Ελλάδα αποτελεί κι εδώ εξαίρεση, αφού την ευθύνη στο θέμα αυτό φέρουν και τα δύο μεγάλα κόμματα). Δεν θα μπορούσε βέβαια να λείψει και το κεφάλαιο για τη μετανάστευση, που κατά τον Τόνι Μπάρμπερ των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» είναι το πιο ενδιαφέρον του βιβλίου. Με δεδομένο ότι οι χώρες με ισχυρό κοινωνικό κράτος έχουν καλά προστατευμένες αγορές εργασίας που ευνοούν αυτούς οι οποίοι ήδη δουλεύουν, οι μετανάστες αποκλείονται από τις δουλειές και καταλήγουν εξαρτημένοι από το κοινωνικό κράτος. «Ο συνδυασμός ενός υπερφορτωμένου εκπαιδευτικού συστήματος, μιας κλειστής αγοράς εργασίας και ενός ανοιχτού κοινωνικού κράτους αποδείχθηκε ότι είναι συνταγή κοινωνικής καταστροφής», σημειώνουν ο Ρενέ Κούπερους, ερευνητής του Εργατικού Κόμματος της Ολλανδίας, και ο Μαρκ Ελχάρντους, καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών.

Κι αν είχατε αμφιβολίες, την ευθύνη ΚΑΙ γι’ αυτό την φορτώθηκαν οι Σοσιαλδημοκράτες.