[Επιφυλλίδα] Η ακατανίκητη γοητεία της κοινοτοπίας

Επειδή ώς αυτή τη στιγμή δεν είναι λίγοι όσοι μας ρωτάνε τι να ψηφίσουνε, όπως τόσους άλλους ρωτάμε κι εμείς, μπορεί να φανταστεί κανείς ότι το ίδιο ακριβώς συμβαίνει υπό κλίμακα σε όλη την επικράτεια.

Δεν γίνεται ούτε για να μας ρίξουν στάχτη στα μάτια ούτε για να τους τη ρίξουμε εμείς. Οσο και αν τελικά όλοι θα ψηφίσουμε με ελαφρές παραλλαγές ό,τι έχουμε συνηθίσει να ψηφίζουμε, προς το παρόν, σήμερα Παρασκευή θα τα έχουμε οι περισσότεροι σχετικώς χαμένα.

Είμαστε όλοι μας απογοητευμένοι απ’ όλους είτε αφορά σε πολιτικούς που έχουν δοκιμαστεί είτε σε πολιτικούς που δεν έχουν δοκιμαστεί.

Ακόμη όμως και το ενδεχόμενο της καταστροφής θα ηχούσε ηπιότερο αν είχες να κάνεις με ανθρώπους που θα έδειχναν να σέβονται τις κουβέντες τους και να μην οχυρώνονται πίσω από κοινούς τόπους. Που για να συμβαίνει σημαίνει ότι ή δεν έχουν τι να πούνε ή ότι λένε ψέματα.

Στις δύσκολες όμως σημερινές περιστάσεις, οι κοινοί τόποι που σε εποχές νηνεμίας θα ακούγονταν ακόμη και ανακουφιστικοί γίνονται προσβλητικοί όχι μόνο για το νοήμον αλλά και για το ανόητο – υπάρχει και αυτό – κοινό.

Για να μην υπεκφεύγουμε ωστόσο, θα προτείναμε πριν ψηφίσουμε να σκεφθούμε, σε σχέση με την επιλογή μας, ένα μόνο πράγμα: τους πολιτικούς που ως ψωμοτύρι διανθίζουν τις ομιλίες τους με τις φράσεις «σας μιλώ με το χέρι στην καρδιά», «για να είμαστε ειλικρινείς», «θα σας πω μια μεγάλη αλήθεια», «για να εκφράσω ευθέως τη γνώμη μου», «δεσμεύομαι», «κατά την ταπεινή μου γνώμη».

Αν ωστόσο απ’ όλη αυτή την παράθεση θα διαλέξουμε το «δεσμεύομαι», δεν είναι γιατί οι άλλες αποφάνσεις είναι υποδεέστερης σημασίας. Αλλά γιατί αποδεικνύει τη χαμηλή αυτοπεποίθηση των ίδιων των πολιτικών αλλά και τη χαμηλή, σχεδόν ανύπαρκτη, εκτίμησή τους προς όλους τους πολίτες, δηλαδή τους ψηφορόρους τους. Μπορείς να χρησιμοποιείς τη λέξη «δεσμεύομαι» και μάλιστα με παρρησία μόνο όταν δεν πιστεύεις στον εαυτό σου, όταν δεν τον υπολήπτεσαι, ακριβώς γιατί δεν πιστεύουν σε σένα οι άλλοι που σε ακούνε. Αν σεβόσουνα τον εαυτό σου, επειδή οι άλλοι σε εκτιμούν, δεν θα τολμούσες να χρησιμοποιήσεις τη λέξη αυτή, γιατί θα γνώριζες πως όταν δεν θα υπάρχει λόγος να εκφέρεις το «δεσμεύομαι», μετεκλογικά, οι άλλοι θα σε είχαν καταχωρισμένο στα κιτάπια τους και θα σε εγκαλούσαν σε περίπτωση που τους διέψευδες.

Είναι τόσο απλό το σχήμα που ακόμη και ένας κουτός μπορεί να το καταλάβει, παρ’ εκτός και αν είναι τυχάρπαστος. Αν συνέβαινε διαφορετικά, δεν θα ακούγαμε έναν πολιτικό καριέρας τις μέρες αυτές – που όλα έχουν μπει στο μίξερ τής με κάθε θυσία εκλογής απίθανων ανθρώπων, που θα το θεωρούσε κανείς προσβολή να τους βάλει σπίτι του – να λέει ότι είναι «φασισμός» να χαρακτηρίζει ένας υπόδικος πολιτικός τούς συναδέλφους του τού ίδιου κόμματος. Και ότι η ευθύνη βαρύνει τον καθένα χωριστά, εξατομικεύεται. Οταν όμως ο υπόδικος πολιτικός εξελέγη, δεν εξελέγη με την ομπρέλα των όποιων και όσων άμεμπτων συναδέλφων του που, όσο κουτοί και αθώοι και αν είναι, η ανεντιμότητά του δεν τους ήρθε ουρανοκατέβατη.

Αρα δεν είναι ένας άκρατος λαϊκισμός η χρησιμοποίηση της λέξης «φασισμός», ο οποίος δεν θα κινδύνευε να θεριέψει σήμερα ως αντίδραση αν τα δημοκρατικά κόμματα τα είχανε φτιάξει λίγο καλύτερα. Ο αποτρόπαιος φασισμός θα παρέμενε τότε μια απομονωμένη, καταδικαστέα δράση.