[Πρόσωπα] Τα χέρια του σκιτσογράφου

Οι βασανιστές δεν τα κατάφεραν. Οκτώ μήνες αφότου έσπασαν τα χέρια του Αλι Φερζάτ, για να μη φτιάχνει πια «τα σκίτσα που ατιμάζουν» τους σύρους ηγέτες, εκείνος τα δείχνει στη δημοσιογράφο του Rue89, περαστικός από το Παρίσι, βαμμένα κόκκινα από την μπογιά του συνθήματος που μόλις έγραψε για μια διαδήλωση κατά του Μπασάρ αλ Ασαντ. Μπορεί και πάλι πλέον να κάνει μια χειραψία, να φέρει ένα ποτήρι στο στόμα του, να σηκώσει ένα πακέτο, κυρίως μπορεί να σκιτσάρει. Εχει εγκατασταθεί στο Κουβέιτ και παρακολουθεί τις εξελίξεις στη Συρία. Η ελάχιστη αντίδραση των ξένων κυβερνήσεων τον απελπίζει, τις θεωρεί συνένοχες στον θάνατο καθενός Σύρου από τις σφαίρες και τις βόμβες του καθεστώτος. «Τα ξένα μέσα ενημέρωσης είναι αρνητικά, μιλούν πολύ για τα όρια της εξέγερσης, για τις παρεκτροπές της» λέει. «Ομως έπειτα από έναν χρόνο και έναν μήνα, ο συριακός λαός εξακολουθεί να βρίσκεται στον δρόμο. Το καθεστώς κάνει τα πάντα για να ξεσπάσει εμφύλιος πόλεμος, όμως ο λαός παραμένει ενωμένος εναντίον του Μπασάρ αλ Ασαντ».

Μερικές ημέρες πριν του σπάσουν τα χέρια, ο Αλι Φερζάτ είχε δημοσιεύσει μια γελοιογραφία στην οποία ο Μπασάρ αλ Ασαντ εικονιζόταν να κάνει οτοστόπ σ’ ένα αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Καντάφι. Ο καλλιτέχνης είναι πεπεισμένος πως η διαταγή για την επίθεση εναντίον του δόθηκε από τον ίδιο τον Πρόεδρο, τον οποίο είχε συναντήσει για πρώτη φορά το 1996. «Οσο δεν ήταν στην εξουσία, μπορούσε να ανεχτεί την κριτική. Οταν τέθηκε επικεφαλής της χώρας, ούτε αυτός ανεχόταν να τον επικρίνουν. Στράφηκε εναντίον όλων των διανοουμένων τους οποίους ώς τότε συμβουλευόταν» εξηγεί.

Ο Αλι Φερζάτ δεν περίμενε την εξέγερση για να επικρίνει το καθεστώς. «Εργαζόταν ανέκαθεν στη Δαμασκό. Το να κάνεις γελοιογραφίες τον καιρό του Χαφέζ αλ Ασαντ (του πατέρα του Μπασάρ) δεν ήταν καθόλου εύκολο» αναγνωρίζει ο Πλαντί της «Λε Μοντ». Η σατιρική εφημερίδα «Αλ Ντομάρι» που είχε ιδρύσει το 2001 – το πρώτο ανεξάρτητο μέσο ενημέρωσης από το 1963 και το πραξικόπημα του Μπάαθ – αντιμετώπιζε διαρκώς προβλήματα από το καθεστώς, ώς το 2003 που διατάχθηκε να κλείσει. Ο Φερζάτ άρχισε να δημοσιεύει τα σκίτσα του στον ιστότοπό του ενώ άνοιξε και μια γκαλερί στη Δαμασκό, όπου το κοινό μπορούσε να βλέπει τα σκίτσα του που απέρριπταν οι εφημερίδες. Οι «καθεστωτικοί» διανοούμενοι υπέγραψαν στην κυβερνητική «Τασρίν» ένα συκοφαντικό κείμενο εναντίον του με το «επιχείρημα» πως, εφόσον είναι εναντίον του Ασαντ, είναι εναντίον του συριακού έθνους… «Το καθεστώς έχει δημιουργήσει τους δικούς του καλλιτέχνες, τους οποίους προστατεύει και προωθεί» διευκρινίζει ο Φερζάτ. «Ουδέποτε το επέκριναν. Ομως ένας καλλιτέχνης δεν πρέπει να φοβάται, πρέπει να τολμάει να μιλήσει, να επικρίνει. Να υπερασπιστεί την αλήθεια».