Το φλαμένκο των αντιποίνων μετά το τάνγκο του πετρελαίου

Θύελλα έχει ξεσπάσει στις σχέσεις ανάμεσα στην Ισπανία και στην Αργεντινή μετά την ανακοίνωση της προέδρου Κριστίνα Κίρτσνερ ότι θα εθνικοποιήσει τη μεγαλύτερη πετρελαϊκή εταιρεία της χώρας, την YPF, η οποία ανήκει κατά 57,4% στην ισπανική Repsol. Η Μαδρίτη απείλησε με οικονομικά αντίποινα, η ΕΕ ανέβαλε επ’ αόριστον συνάντηση με αργεντινούς αξιωματούχους και αναλυτές διατύπωσαν υπόνοιες ότι η Κίνα μπορεί να κρύβεται πίσω από την κίνηση της Αργεντινής.

Η διένεξη κλιμακώθηκε ταχύτατα. Η κίνηση της προέδρου Κίρτσνερ ενθουσίασε τους συμπατριώτες της, αλλά ανησύχησε μερικές ξένες κυβερνήσεις και επενδυτές. Ο ισπανός υπουργός Bιομηχανίας Χοσέ Μανουέλ Σόρια προειδοποίησε την Αργεντινή ότι «θα υπάρξουν συνέπειες μέσα στις επόμενες λίγες ημέρες». «Θα είναι στον διπλωματικό τομέα, στον βιομηχανικό τομέα και στην ενέργεια», διευκρίνισε, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Χοσέ Μανουέλ Γκαρσία-Μαργκάγιο δήλωσε πως «η Αργεντινή αυτοπυροβολήθηκε στο πόδι». Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Μεξικού Φελίπε Καλντερόν, το σχέδιο της Κίρτσνερ βλάπτει τις πιθανότητες για μελλοντικές ξένες επενδύσεις. Από την πλευρά της ΕΕ, ο πρόεδρος της Επιτροπής, ο Πορτογάλος Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο, εξέφρασε τη «βαθιά απογοήτευσή» του.

Πάντως, παρά τη ρητορική, η Ισπανία δεν φαίνεται ότι μπορεί να απειλήσει σημαντικά το Μπουένος Αϊρες. Οποιαδήποτε δράση αναλάβει, θα αποφασιστεί την Παρασκευή κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης του Υπουργικού Συμβουλίου. Ωστόσο στο παρελθόν η Αργεντινή έχει αποδειχθεί ανεπηρέαστη από πιέσεις.

Η Repsol ανακοίνωσε ότι η αξία της YPF είναι 18 δισ. ευρώ και ότι θα ζητήσει αποζημίωση σε αυτή τη βάση μέσω διεθνούς διαιτησίας, αν και ο αργεντινός υφυπουργός Οικονομίας απέκλεισε το ενδεχόμενο να καταβάλει η χώρα του στη Repsol 9 δισ. ευρώ. Η εταιρεία χαρακτήρισε παράνομη την κίνηση της Αργεντινής και είπε ότι θα προσφύγει στη Δικαιοσύνη. Ο πρόεδρός της, ο Αντόνιο Μπρουφάου, υποστήριξε ότι η πρόεδρος Κίρτσνερ θέλει να συγκαλύψει με την απαλλοτρίωση την κοινωνική και οικονομική κρίση που αντιμετωπίζει η χώρα της. Η YPF δεχόταν πιέσεις από την κεντροαριστερή κυβέρνηση της Φερνάντες για να αυξήσει την πετρελαϊκή παραγωγή της, καθώς και τις επενδύσεις της και τις έρευνες για νέα κοιτάσματα – κυρίως στην περιοχή Βάκα Μουέρτα. Το Ρόιτερ σημείωνε χθες ότι οι ισπανικές επενδύσεις στην Αργεντινή μπορεί να κινδυνεύουν. Κατά τη διάρκεια της «reconquista» (ανακατάκτηση) της δεκαετίας του 1990 ισπανικές ιδιωτικές επιχειρήσεις είχαν αγοράσει λατινοαμερικανικές τράπεζες, τηλεφωνικές εταιρείες και επιχειρήσεις κοινής ωφελείας. Η κίνησή τους αυτή είχε συγκριθεί με εκείνη των «κονκισταδόρες», των θωρακοφόρων προγόνων τους που είχαν κατακτήσει την περιοχή 500 χρόνια νωρίτερα.

Μερικοί αναλυτές υποψιάζονται ότι η Αργεντινή μπορεί να έχει έναν άσο στο μανίκι της με τη μορφή ενός νέου συνεταίρου, όπως ο κινεζικός όμιλος Sinopec (China Petrochemical Group). Ενας κινεζικός ιστότοπος έγραψε ότι η Sinopec είχε συνομιλίες με τη Repsol για να αγοράσει την YPF αντί ποσού μεγαλύτερου των 15 δισ. δολαρίων. Η Sinopec όμως απέρριψε την πληροφορία χαρακτηρίζοντάς τη φήμη.

Η Κριστίνα Κίρτσνερ είχε αφήσει άναυδους τους επενδυτές το 2008, όταν εθνικοποίησε ιδιωτικά συνταξιοδοτικά Ταμεία. Η χήρα του εκλιπόντος πρώην προέδρου Νέστορ Κίρσνερ έχει επανεθνικοποιήσει επίσης τον εθνικό αερομεταφορέα της χώρας, τις Aerolineas Argentinas. Τα μέτρα αυτά είναι δημοφιλή μεταξύ των πολιτών, πολλοί από τους οποίους επιρρίπτουν την ευθύνη για την οικονομική κρίση και τη στάση πληρωμών του 2001-2002 στις φιλελεύθερες πολιτικές, όπως οι ιδιωτικοποιήσεις της δεκαετίας του 1990.