«Καθηγητές και φοιτητές νιώθουν αντίπαλοι μέσα στις ελληνικές σχολές»

Αρνήθηκαν να καθήσουν. Δεν είχαν έρθει για διάλογο, αλλά για να παρουσιάσουν τις θέσεις τους και να αποχωρήσουν. Τελικά οι προπτυχιακοί φοιτητές του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών (πρώην ΑΣΟΕΕ) πείστηκαν να ακούσουν και όχι μόνο να ακουστούν. Η συζήτηση με την τετραμελή Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων κράτησε δύο ώρες. Επισκέπτονταν τα αμφιθέατρά τους στο κτίριο της Πατησίων πρώτη φορά. Πριν από μερικές μέρες, ο νόμος για εξωτερική αξιολόγηση των ΑΕΙ εφαρμοζόταν σε αυτό το τμήμα επτά χρόνια μετά την ψήφισή του.

Αντιδράσεις κυρίως της φοιτητικής κοινότητας και μερίδας των διδασκόντων αλλά και νομοθετικές ασάφειες είχαν ως αποτέλεσμα να ξεκινήσουν δειλά οι διαδικασίες αξιολόγησης της ΑΣΟΕΕ το 2007. Σήμερα και τα οκτώ τμήματα της σχολής έχουν ολοκληρώσει την εσωτερική αξιολόγηση. Πρόκειται για ένα είδος απογραφής (αιθουσών, προσωπικού, μαθημάτων, αριθμού φοιτητών, βαθμολογιών) που πρέπει να επαναλαμβάνεται ανά δύο έτη. Μια ακτινογραφία του ακαδημαϊκού προγράμματος, την οποία θα εξετάσουν αργότερα εξωτερικοί εμπειρογνώμονες. Μέχρι στιγμής τρία τμήματα της ΑΣΟΕΕ έχουν προχωρήσει στην εξωτερική αξιολόγηση. Στόχος της διοίκησης είναι τα υπόλοιπα πέντε να έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία μέχρι το άλλο εξάμηνο. Εδώ και καιρό πάντως, σε μια άλλη μορφή εσωτερικής αξιολόγησης, μόλις κλείνει ο κύκλος των μαθημάτων οι φοιτητές τμημάτων της ΑΣΟΕΕ συμπληρώνουν ερωτηματολόγια, τα οποία διαβάζει πρώτος ο πρόεδρος κάθε τμήματος. Επίσημες οδηγίες για το πώς θα αξιοποιούνται οι εκθέσεις των εξωτερικών εμπειρογνωμόνων δεν έχουν ακόμη δοθεί στις σχολές. Ωστόσο εκτιμάται από την ακαδημαϊκή κοινότητα ότι στο μέλλον οι αξιολογήσεις θα συνδέονται με τη χρηματοδότηση ερευνητικών προγραμμάτων.

«Στο όνομα της ισότητας έχουν ισοπεδωθεί τα πάντα. Ενα τμήμα με καλή έρευνα μπορεί να παίρνει τα ίδια με άλλο που δεν έχει επιδείξει αντίστοιχο έργο. Με βάση την αξιολόγηση ίσως θα μπορούν να μοιραστούν και πόροι», λέει ο Αναστάσιος Ξεπαπαδέας, πρόεδρος στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών. «Εδώ γράφει ότι είμαστε ένα από τα κορυφαία τμήματα οικονομικών στην Ελλάδα», προσθέτει, τακτοποιώντας στο γραφείο του ένα πάκο χαρτιά με τις παρατηρήσεις, τα συμπεράσματα και τις προτάσεις των εμπειρογνωμόνων.

Ο Πασχάλης Ραϊμόνδος-Μόλερ, καθηγητής στο Οικονομικό Ινστιτούτο της Σχολής Διοίκησης Επιχειρήσεων της Κοπεγχάγης, ήταν ένας από τους τέσσερις συντάκτες αυτής της έκθεσης. «Οι φοιτητές και οι καθηγητές στο σύνολό τους δεν αισθάνονται μέλη της ίδιας ομάδας. Είναι συνήθως ο ένας απέναντι στον άλλον», λέει σε τηλεφωνική μας συνομιλία από το γραφείο του στη Δανία. Του έκαναν εντύπωση οι χαμηλοί μισθοί των ελλήνων συναδέλφων του (έως και 75% κάτω σε σχέση με τις αμοιβές καθηγητών στη Δανία) και έγινε δέκτης παραπόνων από προπτυχιακούς φοιτητές. «Μας είπαν πως δεν πιστεύουν ότι μια εξωτερική αξιολόγηση καταλήγει κάπου και ότι τόσα χρόνια κανείς δεν τους ακούει. Φοβούνταν μήπως ό,τι γράψουμε χρησιμοποιηθεί εναντίον του τμήματος ή κοπεί η χρηματοδότησή του», λέει. Ο ίδιος όμως μαζί με άλλα δύο μέλη της Επιτροπής ήταν γνώστης της ελληνικής πραγματικότητας. «Στην αρχή οι φοιτητές νόμιζαν ότι ερχόμαστε από ιδιωτικές εταιρείες. Τους εξηγήσαμε ότι είμαστε ακαδημαϊκοί, κάποιοι σε δημόσια ιδρύματα, και κάποτε είχαμε σπουδάσει στην Ελλάδα», τονίζει ο καθηγητής.

Η Αρχή Διασφάλισης Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση (ΑΔΙΠ) επιλέγει τους αξιολογητές από ένα μητρώο καθηγητών-ερευνητών. Προτιμώνται έλληνες διδάσκοντες σε σχολές του εξωτερικού. Ωστε να έχουν μια ιδέα του εγχώριου συστήματος, αλλά και ως «εγγύηση διαφάνειας, αντικειμενικότητας και ανεξαρτησίας». Οπως εξηγεί ο κ. Ραϊμόνδος-Μόλερ, οι αξιολογητές δεν αμείβονται για τις υπηρεσίες τους, αλλά η ΑΔΙΠ καλύπτει τα έξοδα μετακίνησης και διαμονής τους για το τριήμερο ταξίδι τους. Αντίθετα, στη Δανία (όπου, όπως και στην Ελλάδα, υπάρχουν μόνο δημόσια πανεπιστήμια) τα τμήματα από μόνα τους προχωρούν σε αξιολογήσεις και όχι έπειτα από υποδείξεις του υπουργείου. Πριν από δύο μήνες ελέγχθηκε το δικό του τμήμα στην Κοπεγχάγη. Οι δύο καναδοί εμπειρογνώμονες επιλέχθηκαν από μια λίστα με 15 ονόματα ειδικών που είχε συντάξει το ίδιο το τμήμα. Συνήθως ο κοσμήτορας ή ο πρύτανης αποφασίζει ποιος θα είναι ο αξιολογητής. Επειτα από δυόμισι ημέρες εργασίας οι δύο εμπειρογνώμονες έλαβαν, πέρα από τα οδοιπορικά τους, 2.500-3.000 ευρώ έκαστος.

Στην ΑΣΟΕΕ βρέθηκε πρόσφατα, με άλλη ομάδα εμπειρογνωμόνων, ένας ακόμη έλληνας καθηγητής στο εξωτερικό για την αξιολόγηση του Τμήματος Πληροφορικής. Ο Γιάννης Τσιτσικλής, ηλεκτρολόγος μηχανικός, καθηγητής στο ΜΙΤ, διαπίστωσε ότι το τμήμα ταλαιπωρείται από χρονοβόρες γραφειοκρατικές διαδικασίες και ότι ο αριθμός των φοιτητών είναι υπερβολικός για τις κτιριακές υποδομές του. «Μπήκαμε σε μια αίθουσα που ήταν γεμάτη και δεν είχαν έρθει όλοι οι φοιτητές σε εκείνο το μάθημα». Στο τμήμα του στο ΜΙΤ η αξιολόγηση γίνεται ανά δύο χρόνια. «Δεν το αποκαλούμε όμως αξιολόγηση, αλλά συμβουλευτική επιτροπή. Ενα τρίτο μάτι που δίνει συστάσεις για να βελτιωθούμε», εξηγεί.