Γιατί δυσκολεύονται οι γυναίκες να κόψουν το κάπνισμα

Οι άντρες δείχνουν μεγαλύτερη άνεση απ’ ό,τι οι γυναίκες όταν έρχεται η ώρα να κόψουν το κάπνισμα – και τώρα, μία νέα μελέτη εξηγεί το γιατί: ο γυναικείος εγκέφαλος αντιδρά με διαφορετικό τρόπο στη νικοτίνη.

Οι ειδικοί πίστευαν έως σήμερα ότι η νικοτίνη προκαλεί εθισμό με έναν σχετικά απλό μηχανισμό: τα μόριά της φτάνουν έως τον εγκέφαλο, όπου συνδέονται με ειδικές πρωτεΐνες που υπάρχουν στην επιφάνεια των κυττάρων του (τους επονομαζόμενους υποδοχείς νικοτίνης), προκαλώντας έντονο αίσθημα ευχαρίστησης. Με το πέρασμα του χρόνου, όμως, η συνεχής «προσκόλληση» εξασθενεί το αίσθημα της ευχαρίστησης και για να μπορέσει ο οργανισμός να το ξανανιώσει, αντιδρά παράγοντας νέους υποδοχείς νικοτίνης.

Σύμφωνα με τα νέα ευρήματα, η αλληλουχία αυτή αποτελεί τη μία μόνο πλευρά του νομίσματος, και δη την ανδρική. Όπως έδειξε, όντως ο εγκέφαλος των καπνιστών διαθέτει περισσότερους υποδοχείς νικοτίνης απ’ ό,τι ο εγκέφαλος των μη καπνιστών.

Στις γυναίκες, όμως, ισχύει κάτι απρόσμενο: ο εγκέφαλος των καπνιστριών διαθέτει περίπου τον ίδιο αριθμό υποδοχέων νικοτίνης με αυτόν των μη καπνιστριών.

«Η διαφορά που εντοπίσαμε είναι πραγματικά μεγάλη», δήλωσε η επικεφαλής ερευνήτρια δρ Κέλι Κόσγκροουβ, επίκουρη καθηγήτρια Ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Γέιλ.

«Έχει επίσης μεγάλη σημασία για την καθημερινή κλινική πράξη». Όπως εξηγεί, οι κύριες θεραπείες διακοπής του καπνίσματος είναι αυτές που βασίζονται στην υποκατάσταση της νικοτίνης, δηλαδή τα επιθέματα και οι τσίχλες νικοτίνης. Με βάση τα νέα ευρήματά, όμως, οι γυναίκες θα μπορούσαν να ωφελούνται από άλλα είδη θεραπείας που δεν εμπεριέχουν νικοτίνη, όπως οι θεραπείες συμπεριφοράς και τα μη νικοτινούχα φάρμακα.

Και αυτό, διότι τα νέα ευρήματα υποδηλώνουν ότι ο εθισμός των γυναικών στο τσιγάρο ίσως σχετίζεται περισσότερο με τη μυρωδιά του και τις συνήθειες που το συνοδεύουν, παρά μάλλον με τις επιδράσεις του στον εγκέφαλό τους, κατά την δρα Κόσγκροουβ.

Πως έγινε η μελέτη

Η δρ Κόσγκροουβ και οι συνεργάτες της κατέληξαν σε αυτά τα συμπεράσματα υποβάλλοντας σε τομογραφίες εγκεφάλου 52 άνδρες και 58 γυναίκες, οι μισοί και οι μισές εκ των οποίων ήταν καπνιστές. Οι υποδοχείς της νικοτίνης αξιολογήθηκαν με τη βοήθεια ενός ραδιενεργού υλικού, το οποίο ενώνεται ειδικά με αυτούς, εξήγησε η δρ Κόσγκροουβ.

Για να εξασφαλιστεί, δε, ότι το συγκεκριμένο ραδιενεργό υλικό θα ενωνόταν με τους υποδοχείς της νικοτίνης στον εγκέφαλο των καπνιστών και των καπνιστριών, τους ζητήθηκε να απέχουν του τσιγάρου επί μία εβδομάδα πριν από την εξέταση.

Οι ερευνητές ανακάλυψαν πως σε σύγκριση με τους μη καπνιστές, οι καπνιστές διέθεταν υποδοχείς νικοτίνης αυξημένους κατά 16% σε μία περιοχή του εγκεφάλου που λέγεται ραβδωτό σώμα, κατά 17% περισσότερους στην παρεγκεφαλίδα και κατά 13-17% περισσότερους στον εγκεφαλικό φλοιό.

Αντιθέτως, καπνίστριες και μη καπνίστριες είχαν στις ίδιες περιοχές του εγκεφάλου παρόμοιους αριθμούς υποδοχέων νικοτίνης.

Πού μπορεί να οφείλεται αυτή η διαφορά; Οι ερευνητές δεν είναι βέβαιοι, αλλά εικάζουν ότι κάποιο ρόλο πρέπει να παίζει μία από τις ορμόνες του γυναικείου φύλου, η προγεστερόνη. Τα επίπεδα της προγεστερόνης παρουσιάζουν διακυμάνσεις στη διάρκεια του έμμηνου κύκλου και είναι πολύ υψηλότερα μετά την ωορρηξία. Η μελέτη έδειξε πως όσο υψηλότερα ήταν τα επίπεδα της προγεστερόνης σε μία γυναίκα, τόσο λιγότερους υποδοχείς νικοτίνης διέθετε.

Η νέα μελέτη δημοσιεύεται στο επιστημονικό περιοδικό «Archives of General Psychiatry».

Info

Στα δημόσια νοσοκομεία λειτουργούν Ιατρεία Διακοπής του Καπνίσματος. Η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία έχει στο διαδίκτυο πλήρη κατάλογο με τα Ιατρεία αυτά ανά νοσοκομείο και ανά περιοχή της χώρας (ηλεκτρονική διεύθυνση: www.hts.org.gr/778). Το τηλέφωνο της Εταιρείας είναι 210-7487723.