[Πρόσωπα] Εισαγγελέας εναντίον Chevron

Οταν ο βραζιλιάνος ομοσπονδιακός εισαγγελέας Εντουάρντο Σάντος ντε Ολιβέιρα πληροφορήθηκε, τον Νοέμβριο, για μια διαρροή πετρελαίου σε πετρελαιοπηγή της Chevron στα ανοικτά των ακτών της Βραζιλίας ήταν αποφασισμένος πως, τούτη τη φορά, αυτοί που ρυπαίνουν θα πληρώσουν. Πολλές φορές την τελευταία δεκαετία, πρόσωπα και εταιρείες εις βάρος των οποίων είχε ασκήσει δίωξη, είχαν χρησιμοποιήσει το νομικό σύστημα της Βραζιλίας, με τη γενναιόδωρη διαδικασία των εφέσεων και τις μεγάλες καθυστερήσεις, για να αποφύγουν τις ποινές ή ακόμη και να λογοδοτήσουν. Τώρα όμως ο εισαγγελέας βρίσκεται στα μισά μιας μεγάλης μάχης.

Την περασμένη εβδομάδα, ο Ολιβέιρα απήγγειλε ποινικές κατηγορίες εναντίον της Chevron, δεύτερης μεγαλύτερης πετρελαϊκής εταιρείας των ΗΠΑ, εναντίον της ελβετικής Transocean, που διαχειριζόταν την πετρελαϊκή πλατφόρμα, και εναντίον 17 εργαζομένων των εταιρειών αυτών, προσθέτοντας την απειλή ποινών φυλάκισης στην προηγούμενη αγωγή για αποζημιώσεις ύψους 11 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ο 47χρονος Ολιβέιρα, ο οποίος εδρεύει στην Πολιτεία του Ρίο ντε Ζανέιρο, δεν διστάζει να συγκρουστεί με πολυεθνικές εταιρείες ή μεγαλόσχημους πολιτικούς. Το 2001 άσκησε δίωξη ζητώντας αποζημιώσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων από την κρατική πετρελαϊκή εταιρεία Petrobras και το 2003 από μια βιομηχανία χαρτιού που μόλυνε έναν ποταμό, αφήνοντας εκατομμύρια ανθρώπους χωρίς πόσιμο νερό. Το 2008 άσκησε δίωξη εις βάρος του ισχυρότερου τότε πολιτικού στο Ρίο ντε Ζανέιρο, του πρώην κυβερνήτη της Πολιτείας Αντονι Γκαροτίνιο, με κατηγορίες για διαφθορά και ένοπλους εκβιασμούς, και πέτυχε καταδίκες. Από την άλλη βέβαια, η Petrobras και η χαρτοβιομηχανία συνεχίζουν τις εφέσεις, ενώ ο Γκαροτίνιο παραμένει ελεύθερος και μπορεί σύντομα να θέσει ξανά υποψηφιότητα για κυβερνήτης…

Η πετρελαιοκηλίδα από τη διαρροή της Chevron «δεν είναι ένα μεμονωμένο επεισόδιο, είναι το τρίτο σοβαρό περιβαλλοντικό ατύχημα στην περιοχή μου που έχω χειριστεί μέσα σε μια δεκαετία», λέει ο Ολιβέιρα. «Εχω απαυδήσει με τις εταιρείες που βλέπουν τις προσπάθειές μου απλώς σαν ένα επιπλέον κόστος στις επιχειρήσεις τους». Γιος ενός επαγγελματία οδηγού και μιας νοικοκυράς που ζουν στο Μπέλο Οριζόντε, ο Ολιβέιρα είναι ένας πρώην δικαστικός υπάλληλος που πήρε το πτυχίο της Νομικής ενώ παράλληλα εργαζόταν. Η σταδιοδρομία του είναι ασυνήθιστη σ’ ένα επάγγελμα στο οποίο κυριαρχούν οι γιοι και οι κόρες της βραζιλιάνικης ελίτ. Είναι επίσης ένας από τους σχετικά λίγους Αφροβραζιλιάνους εισαγγελείς στη χώρα του και διορίστηκε πριν από σχεδόν μια δεκαετία από τον πρώην πρόεδρο Λούλα ντα Σίλβα – έναν αριστερό πρώην συνδικαλιστή ηγέτη. Η προσφυγή του εναντίον της Chevron και της Transocean είναι η μεγαλύτερη οικολογική αγωγή στην ιστορία της Βραζιλίας. Ο ίδιος λέει πως δεν φιλοδοξεί να είναι ένας «ακτιβιστής» εισαγγελέας, αλλά ελπίζει πως η αγωγή κατά της Chevron θα δημιουργήσει νέα δεδικασμένα. Οποιοσδήποτε διακανονισμός «θα πρέπει να είναι στο επίπεδο των δισεκατομμυρίων», τονίζει.