[Γράμματα στις ματιές] Τα ψάρια μας

Ο λόγος στους αναγνώστες.

Ο Λ. Παπαμερκουρίου, γραμματέας Αντιστασιακών Σύρου – Αιγαίου, γράφει:

«Η Μεσόγειος κινδυνεύει», μας λέει ο Πιερ-Ιβ Κουστό, γιος του Ζακ-Ιβ Κουστό. «Αν δεν προστατέψουμε τα ψάρια της, τότε σύμφωνα με τις προβλέψεις των επιστημόνων το 2040-2050 θα έρθουμε αντιμέτωποι με την ολική κατάρρευση του τομέα της αλιείας».

Αυτά μας είπε ο Πιερ-Ιβ Κουστό προ ημερών, όταν ήλθε στην Ελλάδα, για εκδήλωση του Ιδρύματος Ευγενίδου.

Τι συνέβη όμως και κάποιος έλληνας δύτης ονομάστηκε Κουστό της Ελλάδας; Η ιστορία ξεκινάει από τον πατέρα του Πιερ-Ιβ Κουστό, τον θρυλικό θαλάσσιο εξερευνητή Ζακ-Κουστό.

Ο υποφαινόμενος είμαι από τους πρώτους αυτοδύτες που εμφανίστηκαν στη χώρα μας, κατά το τέλος της δεκαετίας 1940-1950.

Τότε δεν υπήρχαν στο εμπόριο μάσκες και έπρεπε οι ελάχιστοι που είχαμε εντυπωσιαστεί από τη μαγεία του βυθού να κατασκευάζουμε μόνοι μας τις μάσκες με λάστιχα από σαμπρέλες τροχών αυτοκινήτου. Δεν υπήρχαν ούτε ψαροντούφεκα, εάν ο σκοπός της κατάδυσης ήταν τα ψάρια, αλλά το προσωπικό μου ενδιαφέρον συγκέντρωναν όλα αυτά τα περίεργα και άγνωστα του βυθού.

Εβλεπα στον βυθό τα κελύφη από τα συνήθη και γνωστά οστρακόδερμα, χωρίς να με ενδιαφέρει η περισυλλογή τους. Σε κάποια κατάδυσή μου πρόσεξα ένα ασυνήθιστο κέλυφος, το οποίο διέφερε από τα κελύφη των αχινών, διότι ήταν στενόμακρο, περισσότερο ογκώδες και μου κίνησε το ενδιαφέρον, όχι μόνο με το ωραιότατο σχέδιο στην επάνω πλευρά του, αλλά κυρίως διότι ποτέ δεν είχα δει παρόμοιο. Ηταν άγνωστο ακόμη και σε παλαιούς ψαράδες!

Από τότε άρχισα να συγκεντρώνω τα ίδια ή παρόμοια κελύφη που εύρισκα, κάνοντας καταδύσεις σε όλα τα νησιά του Αιγαίου. Η συλλογή μου μεγάλωσε αλλά μεγάλωσε και το ενδιαφέρον μου να μάθω επιτέλους τι ήταν και για ποιο λόγο εύρισκα μόνο κελύφη και όχι ζώντες τους οργανισμούς αυτούς.

Με το αυτοκίνητό μου πήγαινα για λόγους αναψυχής τα καλοκαίρια σε όλη την Ευρώπη. Οταν πέρασα από το Μονακό, πήγα στο Ινστιτούτο Ωκεανογραφικών Ερευνών. Εκεί λύθηκε το μυστήριο των κελυφών μου. Είχαν στις συλλογές τους μόνο ένα κέλυφος, σπασμένο και κολλημένο, με την ονομασία Brissus, που είναι η ελληνική «Βρύσσος». Διευθυντής τότε ο Ζακ-Ιβ Κουστό, με το βαθυσκάφος του έψαχνε για ναυάγια στον βυθό, αλλά άφησε κενές τις θέσεις για τα κελύφη της Μεσογείου! Τους δώρισα, μεταφέροντας σε ξύλινο κουτί, μερικά κελύφη της συλλογής μου και μου έστειλαν έγγραφο με ευχαριστίες.

Ούτε ο Ζακ-Ιβ Κουστό με το βαθυσκάφος, ούτε ο γιος του Πιερ-Ιβ με τις σύγχρονες στολές και κατασκευές μπορούν να δουν τι συμβαίνει στον βυθό όταν τα ψάρια και οι άλλοι ζωντανοί οργανισμοί αναστατώνονται από τη θέα ενός ανθρώπου ο οποίος δεν γνωρίζει πώς πρέπει να εμφανίζεται και να κινείται στον βυθό».