Πάγκαλος ο… εξολοθρευτής

Στις 17 Αυγούστου 2012, όταν ο Θόδωρος Πάγκαλος θα μπει στο 75ο έτος του βίου του – από τα οποία τα περισσότερα στην πολιτική -, θα έχει πετύχει τους περισσότερους στόχους που μπορεί να βάλει στον εαυτό του ένας πολιτικός. Ενδεχομένως και τις περισσότερες επιθυμίες που μπορεί να έχει ένας άνθρωπος. Αλλά, εφόσον έχει εγκαταλείψει το Κοινοβούλιο, εν τω μεταξύ, θα υπάρξουν δυο μεγάλες απώλειες.

Πρώτον: η Βουλή θα χάσει έναν από τους συναρπαστικότερους δημόσιους άνδρες της Μεταπολίτευσης. Δεύτερον: ο ίδιος θα χάσει τη Βουλή. Κανείς δεν πιστεύει ότι ο Πάγκαλος θα νιώσει «ευτυχής βετεράνος» αν δεν συγκαταλέγεται στους 300. Γιατί πήρε την απόφαση να μην είναι εκ νέου υποψήφιος; Μπορεί να κουράστηκε, μπορεί – όπως είπε – να θέλει να αφήσει σε νεότερους το κουπί, ίσως και να μην αντέχει πλέον τους δικούς του ρυθμούς.

Για να σκιαγραφηθεί το προφίλ του, θα χρειάζονταν ίσως και τόμοι: δικηγόρος, οικονομολόγος, φοιτητής και καθηγητής στη Σορβόνη, παλιός Λαμπράκης, έζησε τον γαλλικό Μάη από τα οδοφράγματα του Καρτιέ Λατέν και τη διάσπαση του ΚΚΕ από τα παρασκήνια της 12ης Ολομέλειας, ήταν υποψήφιος δήμαρχος – μια φορά στην Ελευσίνα και μια στην Αθήνα -, εκλέγεται βουλευτής από το 1981 στο Υπόλοιπο Αττικής, υπήρξε πολλές φορές υπουργός, αντιπρόεδρος της κυβέρνησης είναι καλλιεργημένος, μορφωμένος, ευφυής και ετοιμόλογος, σαρκαστικός και ευερέθιστος, προβοκάτορας του εαυτού του, καλοφαγάς, «μπον βιβέρ» που ξέρει να αναγνωρίσει ένα Σατό Πετρίς, διανοούμενος, εριστικός, υπέρβαρος, χιουμορίστας, σπουδαίος ρήτορας, με δυο γάμους και πέντε παιδιά, άλλα τόσα βιβλία και πολλά άλλα. Και πάντα ένας «εξολοθρευτής» της πολιτικής σκηνής, ό,τι πιο κοντά σε Σβαρτσενέγκερ διαθέτει το ΠΑΣΟΚ.

Αυτό που πάνω από όλα χαρακτηρίζει τη διαδρομή του είναι οι μεγάλες αντιφάσεις γύρω από γεγονότα, εξελίξεις και πρόσωπα με τα οποία διασταυρώθηκε. Π.χ. υπήρξε θαυμαστής του Ανδρέα Παπανδρέου – «επί αμοιβαιότητι» που θα έλεγαν στην καθαρεύουσα -, ήταν ο πρώτος στο ΠΑΣΟΚ που πήρε από τον ίδιο τον ιδρυτή δαχτυλίδι διαδοχής και, παρότι χαιρόταν πάντα ο ένας τη συζήτηση με τον άλλο, δεν δίστασε το 1995 να στραφεί ευθέως εναντίον του με τον πιο σκληρό τρόπο – ακόμη και με τον χαρακτηρισμό «δωρολήπτης».

Κατά Αβραμόπουλου. Αλλο παράδειγμα: ως υποψήφιος δήμαρχος Αθηναίων ξεκίνησε να πολτοποιήσει έναν άπειρο στην πολιτική πρώην διπλωμάτη, θεωρώντας τον «κύριο τίποτε» για το μέλλον του Δήμου Αθηναίων, και ηττήθηκε χωρίς ο Δημήτρης Αβραμόπουλος να κάνει τίποτε περισσότερο από τον στίχο του Σαββόπουλου: «Απόπειρα εναντίον μου με μαχαίρι, χτυπάτε τον αέρα, δεν ήμουν εκεί… τον συγχωρώ».

Κατά καιρούς ο σημερινός αντιπρόεδρος άνοιξε πόλεμο με όλα σχεδόν τα κορυφαία στελέχη του ΠΑΣΟΚ και το 1995 έφτασε στα πρόθυρα της διαγραφής, έχοντας εν τω μεταξύ ενταχθεί – μαζί με τη Βάσω Παπανδρέου, τον Κώστα Σημίτη και τον Παρασκευά Αυγερινό – στην «ομάδα των τεσσάρων», η οποία ξεκίνησε από ένα δείπνο στο σπίτι της πρώτης και έβαλε τους όρους του παιχνιδιού για τη δύσκολη αλλαγή σκυτάλης στο ΠΑΣΟΚ.

Ολοι δέχονται ότι ο φυσικός χώρος του Πάγκαλου στην ενεργό πολιτική ήταν το υπουργείο Εξωτερικών, όπου έγραψε ιστορία χειριζόμενος μεγάλα θέματα, όπως η άρση του ελληνικού βέτο στο τέταρτο χρηματοδοτικό πρωτόκολλο ΕΟΚ – Τουρκίας, η ένταξη της Ελλάδας στην ΟΝΕ και της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ενωση και πολλά ακόμη.

Ισως οι μεγαλύτερες αντιφάσεις στον πολιτικό βίο του Θεόδωρου Πάγκαλου εξελίχτηκαν γύρω από δύο πρόσωπα που ο ίδιος είχε υποτιμήσει στην αρχή και κατά περίπτωση είχε «καταχεριάσει» – που έλεγε και ο μακαρίτης Βαγγέλης Γιαννόπουλος -, αλλά τελικά αναγκάστηκε – προς τιμήν του – να τους βγάλει το καπέλο και να τους αποδεχτεί ως ηγέτες του. Πρωτίστως τον Γιώργο Παπανδρέου, την παρουσία του οποίου στο υπουργείο Εξωτερικών σχεδόν δεν ανεχόταν, αλλά τον υποστήριξε το 2007 και συνεργάστηκε άψογα μαζί του μετά το 2009. Και δευτερευόντως τον Βαγγέλη Βενιζέλο, τον οποίο δεν ανεχόταν γενικώς, αλλά μάλλον τον διευκόλυνε να αναλάβει την ηγεσία του κόμματος και προέβη σε δηλώσεις έως και κολακευτικές γι’ αυτόν.

Για όλα αυτά και πολλά ακόμη ο Θεόδωρος Πάγκαλος έχει αφήσει το στίγμα του στον δημόσιο βίο. Αλλά για ό,τι και να κατηγορηθεί, ουδείς θα του αμφισβητήσει ποτέ δύο πράγματα. Πρώτον, τις ικανότητες και την αποτελεσματικότητα στα χαρτοφυλάκια που ανέλαβε. Και δεύτερον, την ισχυρή προσωπικότητα που τον κρατάει πάντα στο κέντρο της δημόσιας προσοχής. Συγκρουσιακός από χαρακτήρα, πνευματώδης, κάπως ανέμελος για πολιτικός καριέρας, αριστερός με ευρωπαϊκούς οραματισμούς, προσωπική κουλτούρα, επικοινωνιακό ταμπεραμέντο και βαθιά γνώση των πραγμάτων – ακόμη και στην αμπελουργική, κατά δήλωσή του. Με άλλα λόγια, ένας πολιτικός υψηλών επιδόσεων και κυρίως ένας γοητευτικός άνθρωπος.