Μέτρα κατά λαθών και απατεώνων

Το αντίδοτο της επιστήμης ενάντια στην επιδημία του λάθους αλλά και της απάτης είναι μια διαδικασία που αποκαλείται «peer review procedure», δηλαδή «διαδικασία αξιολόγησης από ομοτίμους». Πριν από τη δημοσίευσή τους οι υπό αξιολόγηση μελέτες αποστέλλονται σε δύο ή περισσότερους ειδικούς (αποκαλούνται «διαιτητές») οι οποίοι, ανώνυμα και δωρεάν, παρέχουν τη γνώμη τους. Πέρα από το προσχέδιο της δημοσίευσης, ελέγχεται και η μέθοδος που ακολουθήθηκε στην εκάστοτε μελέτη, αλλά όπως υπογραμμίζει ο Κάρλο Μπερναρντίνι, η ακριβής αναπαραγωγή των αποτελεσμάτων είναι αντικειμενικά αδύνατη.

Λύση το κουτσομπολιό. Εκτός όμως από την «αξιολόγηση από ομοτίμους» υπάρχει και μια άλλη μέθοδος προστασίας της επιστήμης από τα εκούσια ή ακούσια λάθη: «Η επιστημονική κοινότητα είναι μια κοινότητα ανοιχτή και δημοκρατική. Αν υπάρχει κάποιος απατεώνας, αργά ή γρήγορα θα αποκαλυφθεί και ο πιο γρήγορος τρόπος για να γίνει αυτό παραμένει το κουτσομπολιό», λέει ο ιταλός επιστήμονας.

Διαμέσου του κουτσομπολιού ή όχι, είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι τα λάθη της επιστήμης τα εντοπίζει και τα διορθώνει πρωτίστως η ίδια η επιστήμη. Λάθη σαν και αυτό που εντοπίστηκαν στο ταξίδι του νετρίνου από τις εγκαταστάσεις του CERN έως το υπόγειο εργαστήριο του Γκραν Σάσο στην Ιταλία στην πραγματικότητα δεν είναι λάθη, αλλά προβλήματα τεχνικής φύσεως.

Στο τέλος του μήνα, μια νέα ακτίνα νετρίνου θα ξεκινήσει για ένα ταξίδι 732 χιλιομέτρων το οποίο αν ολοκληρωθεί όπως αναμένεται, είναι πιθανό να αναιρέσει την Ειδική Θεωρία της Σχετικότητας. Το αν ο Αϊνστάιν θα καθαιρεθεί από το βάθρο της σύγχρονης φυσικής απομένει να το δούμε. Το μόνο σίγουρο είναι πως αυτήν τη φορά χαλαρά καλώδια δεν θα υπάρχουν και τα ρολόγια θα είναι συγχρονισμένα σωστά.