Το ντόμινο της αποβιομηχάνισης

Ηταν μια επιχείρηση που κατείχε πολλές πρωτιές. Εγινε η πρώτη ανώνυμη εταιρεία που ιδρύθηκε στην Πάτρα το 1924. Η πρώτη που αργότερα εγκατέστησε ντιζελοκίνητη μηχανή 50 ίππων και αυτοματοποίησε το σύστημά της με τεχνολογία της IBM. Ηταν όμως και εκείνη που έσυρε τον χορό της αποβιομηχάνισης.

Ξεκίνησε ως ομόρρυθμη Πατραϊκή Εμποροβιομηχανική Εταιρεία το 1919 με ιδιοκτήτες τους Χριστόφορο Κατσάμπα και Σταμούλη Στράτο. Στην αρχή έφτιαχνε κάλτσες. Με τα χρόνια πέρασε στην κατασκευή υφασμάτων. Το 1933 συγχωνεύθηκε με τη θυγατρική της Πειραϊκή για να εξασφαλίσει δάνεια από την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος και να γλιτώσει τη χρεοκοπία. Ακολουθεί περίοδος ακμής. Παράγει τον αλατζά, ύφασμα από το οποίο έφτιαχναν ρόμπες για τις νοσοκόμες, φορέματα και πουκάμισα. Τον χασέ που χρησίμευε στη δημιουργία σεντονιών και εσωρούχων και τη φασκιά που χρησιμοποιούνταν στο φάσκιωμα των μωρών. Τα προϊόντα της ταξίδευαν σε όλη την Ευρώπη. «Θυμάμαι ακόμη τα μπλουτζίν της Πειραϊκής – Πατραϊκής που έβλεπα στις βιτρίνες της Πράγας και της Βουδαπέστης το ’60 – ’70», λέει ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών Αθανάσιος Σαφάκας.

Εκείνη την περίοδο το προσωπικό του εργοστασίου ήταν μοιρασμένο σε άντρες και γυναίκες. Η εργοδοσία έδινε επιδόματα παραγωγής και οι εργαζόμενοι απασχολούνταν οκτώ ώρες ημερησίως με την υπερωρία να αμείβεται στο 75% του ημερομισθίου για κάθε ώρα. Ενδεικτική του εργασιακού κλίματος είναι η δήλωση της παλιάς εργαζόμενης Μαργαρίτας Αργυρού, όπως την κατέγραψε σε ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα για τον ρόλο της γυναίκας στην οικονομία η Σταματίκη Αγκότη: «Μια εργάτρια αδυνατούσε να καλύψει τα έξοδα για ίαση του γιου της, ο οποίος έπασχε από σοβαρό πρόβλημα στην καρδιά. Η Πειραϊκή – Πατραϊκή ανέλαβε όλα τα έξοδα για τη μεταφορά του παιδιού στο εξωτερικό μαζί με τη μητέρα του». Στις 7 Δεκεμβρίου 1962 το αμερικανικό περιοδικό «Time» φιλοξενεί δηλώσεις του 38χρονου τότε Χριστόφορου Στράτου, γενικού διευθυντή της επιχείρησης και γιου ενός εκ των ιδρυτών της. Ο αρθρογράφος χαρακτηρίζει το εργοστάσιο πρότυπο για κάθε ελληνική βιομηχανία που βασίστηκε σε ό,τι είχε να προσφέρει η χώρα σε αφθονία: βαμβάκι και φτηνά εργατικά χέρια. Αλλωστε εκείνη τη χρονιά τα κέρδη της ήταν ένα εκατομμύριο δολάρια. «Εχουμε το ανθρώπινο δυναμικό. Μπορούμε να καλύψουμε το κενό», έλεγε ο Στράτος για το πώς η Ελλάδα μπορεί να ανταγωνιστεί τις βαριές βιομηχανίες του εξωτερικού.