Ανασταίνοντας τα μνημεία

Η δύναμη δεν κρύβεται πάντα στα προφανή. Πίσω από μια πετυχημένη ιστορία κρύβονται δουλειά, έμπνευση, όραμα (σχεδόν πάντα και μια έξυπνη χορηγία). Και πάνω απ’ όλα ο αρχιτέκτονας που θα συντονίσει τα παραπάνω υλικά. Ο κανόνας επιβεβαιώθηκε και στα πρόσφατα βραβεία Europa Nostra που απέσπασε η Ελλάδα. Μιλώ για τα βραβεία για σχέδια συντήρησης τεσσάρων μνημείων. Τα τέσσερα παραδείγματα διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς είναι το Κτίριο Αβέρωφ του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, η Αρχαία Ακρόπολη Αγίου Ανδρέα στη Σίφνο και οι ανεμόμυλοι της Μονής του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στην Πάτμο.

Και μπορεί για τον μέσο τουρίστα που αγναντεύει από το κατάστρωμα του πλοίου την Πάτμο οι ανεμόμυλοι (τέσσερις, με τον έναν ερειπωμένο) που διαγράφονται στην κορυφογραμμή του λόφου να είναι μια ακόμη αφορμή να καδράρει με την ψηφιακή μηχανή, η ιστορία τους όμως πάει μακριά. Και πίσω από το βραβείο για την επιτυχημένη αποκατάστασή τους κρύβεται μια γυναίκα.

Τυπικά, λοιπόν, η Δάφνη Μπέκετ, Ελληνίδα της Διασποράς, είναι αρχιτέκτονας και υπήρξε η ψυχή της συντήρησης (ή της αναβίωσης) των ανεμόμυλων της Μονής στην Πάτμο. Ουσιαστικά όμως αποτελεί μια πληθωρική περίπτωση, παθιασμένη με τη δουλειά της και με κοσμοπολίτικο και αξιοζήλευτο βιογραφικό με σελίδες σε τουλάχιστον τέσσερις χώρες.

TO ΞΕΚΙΝΗΜΑ. Γεννημένη στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα κοντά στο Σαντιάγο της Χιλής (όπου είχαν πάει τότε οι γονείς της για λίγο λόγω μιας μεταδιδακτορικής έρευνας του πατέρα της), μεγάλωσε στην Ελβετία, έζησε σε Αγγλία, Νέα Υόρκη, Χαβάη και τώρα στην Ελλάδα. Ζαλιστήκατε; Κι όμως οι γονείς της – αμερικανός μπαμπάς από το Κονέκτικατ και ελληνίδα μαμά – γνωρίστηκαν ολίγον μυθιστορηματικά εντός του υπερωκεανίου που ταξίδευε από ΗΠΑ σε Πειραιά και έδεσαν αμέσως. Μάλιστα, αργότερα κινητοποιήθηκαν έντονα εναντίον της δικτατορίας στην Ελλάδα, ο πατέρας της Δάφνης έγραψε και βιβλίο για τα βασανιστήρια της ΕΑΤ-ΕΣΑ και κινήθηκαν και στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο εναντίον των συνταγματαρχών.

Εξάλλου ο πατέρας της Δάφνης, κάνοντας το διδακτορικό του τότε (ανάμεσα σε άλλα και στις Πολιτικές Επιστήμες), εργάστηκε ως δικηγόρος στα Ηνωμένα Εθνη, ενώ η ίδια θυμάται έντονα τα παιδικά της χρόνια εν μέσω κειμένων, διαμαρτυριών, συναντήσεων στο σπίτι τους στη Γενεύη.

Πλάι στον δραστήριο μπαμπά, η επίσης οργανωτική μαμά (Μαίρη) έστηνε τα Περιβαλλοντικά Συμπόσια του Πατριάρχη Βαρθολομαίου. Η δε Δάφνη Μπέκετ από τα πρώτα χρόνια που αρχίζει να θυμάται τον εαυτό της ήθελε να γίνει αρχιτέκτονας. Ισως επειδή το ορθολογικό και ταυτόχρονα ιδεαλιστικό οικογενειακό περιβάλλον την έμαθε πως το κάθε πράγμα – πρόβλημα απαιτεί και έχει τη λύση του και την επιτόπου κινητοποίηση με στόχο αυτό.

Κι αν η κλασική ερώτηση «γιατί γίνατε αρχιτέκτονας;» συνήθως παίρνει μια κλασική απάντηση, στην περίπτωση της Δάφνης Μπέκετ προσθέστε το γεγονός πως, εκτός του παππού της που ήταν επίσης αρχιτέκτονας, το ίδιο επάγγελμα ασκούσε ο θείος της Πάνος Νικολή Τζελέπης, αρχιτέκτονας της Κωνσταντινούπολης, του τελευταίου σουλτάνου της πάλαι ποτέ Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Κέμπριτζ (αφού πρώτα τελείωσε το σχολείο της στην Ελβετία) και απαντώντας το παραπάνω ερώτημα σημειώνει με απλότητα: «Από μικρή δεν ήθελα τίποτε άλλο. Μόνο την αρχιτεκτονική».

Αλλο αν στο μυθιστόρημα της ζωής της βρίσκεις και ένα ασυνήθιστο κεφάλαιο. Ηταν τότε, το 1996, που η αγορά στην Αγγλία γνώρισε παρακμή και οι δουλειές δεν ήταν πολλές, όταν η Μπέκετ στράφηκε στον κινηματογράφο, δουλεύοντας με μια ομάδα του ανεξάρτητου σινεμά και μάλιστα κάνοντας παραγωγή, κάστινγκ και ρεπεράζ (αναζητώντας τόπους και σημεία για τα γυρίσματα ταινιών).

Εφτασε μάλιστα να δουλέψει στην ταινία «Πάθος στην έρημο» με τους Μπεν Ντάνιελς και Μισέλ Πικολί. Και εδώ τήρησε με ακρίβεια το μότο της: κάθε πρόβλημα απαιτεί τη λύση του. Και παρά την παρένθεση του κινηματογράφου, η αρχιτεκτονική ήταν πάντα το κυρίως θέμα της ζωής της.

Εξάλλου η αρχιτεκτονική, αν την ασκείς καλά, μπορεί να σε πάει παντού. Κυριολεκτικά. Από μια γνωριμία στην Αγγλία, η Δάφνη έφτασε στη Χαβάη, όπου μια εύπορη κυρία είχε κυριολεκτικά δικό της το μισό τροπικό νησί και η αρχιτέκτονας – που είχε εν τω μεταξύ παντρευτεί Αμερικανό, έμενε στη Νέα Υόρκη και είχε μια κόρη – εργάστηκε για έξι χρόνια σε αναστηλώσεις παραδοσιακών σπιτιών.

Την ίδια εποχή έκανε εκατοντάδες τσεκ ιν σε αεροδρόμια, ζώντας Νέα Υόρκη, Χαβάη και με διακοπές στην Ελλάδα. Ελλάδα είπα; Το 2006, λοιπόν, η μητέρα της αγοράζει ένα απίθανο κτίσμα στην παραλία Παρίσαινα του Ανατολικού Πηλίου (στο Χορευτό) και η Δάφνη καταφθάνει εκεί αντιλαμβανόμενη πως, αν η ίδια δεν είναι εκεί για να επιβλέψει, αναπαλαίωση δεν γίνεται. Εδώ η λύση στο πρόβλημα είναι ο εαυτός της.

Ταυτόχρονα, η διαμονή της στο Πήλιο γίνεται αφορμή για να δώσει μια μάχη για το περιβάλλον (με τον ντόπιο δήμαρχο γίνονται μηνύσεις όταν εκείνος κατεβάζει δρόμο στην παραλία) και κάπου εδώ ξυπνάει το ακτιβίστικο DNA της. Και προστίθεται ένα ακόμη μότο στη ζωή της: «Αν έχει οικονομικό μέλλον η Ελλάδα, αυτό είναι το περιβάλλον της». Στο Πήλιο, όπου μένει παραπάνω από δύο χρόνια – με πηγαινέλα στην Αθήνα και στην Αμερική -, γνωρίζει τον άνθρωπο με τον οποίο συνεργάστηκε για την αποκατάσταση των ανεμόμυλων στην Πάτμο. Τον Τσαρλς Πικτέτ, ελβετό μεγαλοτραπεζίτη, που ήθελε να κάνει ένα δώρο στην Ελλάδα, την οποία παρεμπιπτόντως περιηγούνταν με το σκάφος του και θαύμαζε για τα κάλλη της.

Η ΙΔΕΑ. Η Δάφνη Μπέκετ – που πήγε πρώτη φορά στην Πάτμο το 1981 – έριξε την ιδέα, του έδειξε τους μύλους και εκείνος αφού μάζεψε φίλους τραπεζίτες (και Ελληνες) συγκέντρωσε χρήματα και ξεκίνησαν τις εργασίες τον Νοέμβρη του 2009. Και οι εργασίες κατέληξαν στην πλήρη αναβίωση ενός εκ των μύλων και την αποκατάσταση των άλλων, ενώ στην ομάδα συμμετείχε και η ίδια. Ο μύλος τώρα αλέθει όπως παλιά με μυλόπετρα και, επειδή δεν υπάρχει στην Ελλάδα μυλωνάς να χαράζει πέτρα, επιστρατεύτηκε τεχνίτης από τη Γαλλία. «Ολα πήγαν ρολόι. Ισως επειδή δεν υπήρχε ανταγωνισμός», σημειώνει η Μπέκετ.

Πιο αισιόδοξη σήμερα – φοβάται περισσότερο από την κρίση τη γενική κατάθλιψη -, διατηρεί το γραφείο της στο Κολωνάκι. Και είναι πια η γέφυρα για δεκάδες ξένους φίλους της που θέλουν να χτίσουν ή να αναπαλαιώσουν σπίτια στην Ελλάδα. Εξάλλου για εκείνη κάθε πρόβλημα έχει τη λύση του.