Εφυγε για να συναντήσει Φελίνι, Αντονιόνι, Αγγελόπουλο…

«Εμαθα τα νέα για τον ξαφνικό θάνατο του φίλου και συνεργάτη μου Θόδωρου σε μια δύσκολη στιγμή για μένα: είμαι 92 χρονών και μόλις υποβλήθηκα σε επέμβαση για αφαίρεση δύο λίτρων νερού από τους πνεύμονές μου. Ακόμα και τώρα όμως, αισθάνομαι καλύτερα όταν τον σκέφτομαι». Ετσι άρχιζε το γράμμα του Τονίνο Γκουέρα για την απώλεια του Θόδωρου Αγγελόπουλου, μόλις δυο μήνες πριν τον ακολουθήσει…

Ο Γκουέρα, ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς αλλά και σεναριογράφους του περασμένου (και του τωρινού…) αιώνα, έχει συνδέσει το όνομα και το έργο του με – φευγάτους, τους περισσότερους – ογκόλιθους του ευρωπαϊκού σινεμά, όπως ο Φελίνι, ο Αντονιόνι και οι αδελφοί Πάολο και Βιτόριο Ταβιάνι.

Γεννήθηκε τον Μάρτιο του 1920 στο Σαντ Αρκάντζελο της Ιταλίας, νότια στη Ραβένα, και από μικρή ηλικία άρχισε να δημοσιεύει μικρές ιστορίες και ποιήματα μέχρι που, στα 39 του χρόνια πλέον, έγραψε το σενάριο για την «Περιπέτεια» του Μικελάντζελο Αντονιόνι, το 1960. Από εκεί ξεκινάει η συνεργασία του με τον μεγάλο σκηνοθέτη αλλά και με μια σειρά δημιουργών: με τον Βιτόριο Ντε Σίκα («Οι εραστές»), τον Φεντερίκο Φελίνι («Αμαρκορντ», «Και το πλοίο φεύγει»), τους αδελφούς Ταβιάνι («Η νύχτα του Σαν Λορέντσο»), τον Αντρέι Ταρκόφσκι («Νοσταλγία»), τον Τζιουζέπε Τορνατόρε (από το σενάριο του «Είναι όλοι τους καλά» προέκυψε μάλιστα και μια αμερικανική βερσιόν με τον Ρόμπερτ Ντε Νίρο στον ρόλο του Μαρτσέλο Μαστρογιάνι) και τον Θόδωρο Αγγελόπουλο. Συνεργάστηκε οκτώ φορές μαζί του, στις ταινίες «Μελισσοκόμος», «Το μετέωρο βήμα του πελαργού», «Μια αιωνιότητα και μία μέρα», «Ταξίδι στα Κύθηρα», «Τοπίο στην ομίχλη», «Το βλέμμα του Οδυσσέα», «Το λιβάδι που δακρύζει» και την τελευταία ολοκληρωμένη δουλειά του, τη «Σκόνη του Χρόνου». Στη σχέση τους, ο Γκουέρα λειτουργούσε περισσότερο σαν ψυχαναλυτής του Αγγελόπουλου, αφήνοντας τον σκηνοθέτη να του μιλάει για τη ζωή και τα οράματά του και μαζί του να ψαρεύει από το ασυνείδητο ιστορίες που τελικά αποτυπώθηκαν σε φιλμ. Μια διαδικασία που σήμερα μοιάζει, δυστυχώς, εκτός εποχής. Με τον θάνατό του κλείνει ένα από τα μεγαλύτερα κεφάλαια της ποίησης στο σινεμά.