Αντιμέτωποι με την υπνηλία οι οδηγοί

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ύπνου στις 21 Μαρτίου 2012, η Ελληνική Εταιρεία Διαταραχών Ύπνου (ΕΛΕΔΥ) εφιστά την προσοχή σε ένα πολύ μεγάλο καθημερινό πρόβλημα που σχετίζεται και με την ασφάλεια: την υπνηλία των εργαζομένων στις μεταφορές.

Οι άνθρωποι που εμπιστευόμαστε για την ασφαλή μεταφορά μας φαίνεται ότι αντιμετωπίζουν προβλήματα με τον ύπνο τους και μάχονται την υπνηλία τους για να αποφύγουν τυχόν λάθη, σύμφωνα με μεγάλη πρόσφατη έρευνα στις ΗΠΑ την οποία πραγματοποίησε το Εθνικό Ίδρυμα Ύπνου (NSF).

Σύμφωνα με τα ευρήματά της, πιλότοι και εργοδηγοί τρένων αναφέρουν περισσότερα προβλήματα σχετιζόμενα με τον ύπνο που επηρεάζουν την απόδοση στην εργασία και την ασφάλεια.

Σχεδόν ο ένας στους τέσσερις εργοδηγούς τρένων (το 26%) και περίπου άλλοι τόσοι πιλότοι (το 23%) είπαν ότι λόγω υπνηλίας επηρεάζεται η αποτελεσματικότητα στην εργασία τους τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα, συγκριτικά με το 17% των άλλων εργαζομένων (πλην μεταφορών).

Επιπλέον, ο ένας στους πέντε πιλότους (20%) είπε ότι του έχει συμβεί να κάνει σοβαρό λάθος εξαιτίας της υπνηλίας του, ενώ το 18% των εργοδηγών τρένων και το 14% των οδηγών φορτηγών είπαν πως είχαν «παρ’ολίγον ατύχημα» εξαιτίας της.

Συνολικά, οι εργαζόμενοι στις μεταφορές με υπνηλία δηλώνουν τρεις φορές συχνότερα προβλήματα αποτελεσματικότητας και επίσης φαίνεται ότι κοιμούνται κατά μέσον 45 λεπτά λιγότερο από τους συναδέλφους τους χωρίς υπνηλία.

Κοινό πρόβλημα

Η υπνηλία δεν αποτελεί πρόβλημα μόνο των οδηγών. Μελέτες δείχνουν πως γενικώς ο ένας στους δέκα εργαζόμενους αισθάνεται επιρρεπής στο να αποκοιμηθεί σε ακατάλληλο τόπο και χρόνο, όπως κατά τη διάρκεια ενός meeting ή την ώρα που οδηγεί. 

Όποιος, όμως, αισθάνεται συστηματικά τέτοια υπνηλία πρέπει να απευθύνεται στους ειδικούς – και αυτό αφορά το 11% των πιλότων, εργοδηγών, οδηγών ταξί και λεωφορείων, το 8% των οδηγών φορτηγών και το 7% των λοιπών εργαζομένων (πλην μεταφορών).

Με βάση τα στοιχεία της έρευνας, η υπνηλία των εργαζομένων στις μεταφορές σχετίζεται με το πρόγραμμα της δουλειάς τους, το οποίο – όπως πολλοί από αυτούς λένε – δεν τους αφήνει αρκετό χρόνο για να κοιμηθούν όσο θα ήθελαν.

Στην πραγματικότητα, το 44% των εργοδηγών και το 37% των πιλότων απέδωσαν στο πρόγραμμα εργασίας τους την υπνηλία τους.

Γενικώς οι εργαζόμενοι στις μεταφορές έχουν περισσότερο εναλλασσόμενες βάρδιες από τους άλλους εργαζόμενους και αυτό μπορεί να επηρεάζει τον ύπνο τους. Μόνο 6% των πιλότων και 47% των εργοδηγών έχουν το ίδιο πρόγραμμα κάθε μέρα, έναντι του 76% των άλλων εργαζομένων.

Ο χρόνος που μεσολαβεί μεταξύ των βαρδιών επίσης μπορεί να σχετίζεται με την υπνηλία των εργαζομένων στις μεταφορές. Οι εργαζόμενοι πλην μεταφορών γενικώς έχουν 14,2 ώρες στη διάθεσή τους μεταξύ των βαρδιών, ενώ οι πιλότοι 12,9, οι εργοδηγοί 12,5, οι οδηγοί φορτηγών 12,1 και οι λοιποί οδηγοί ταξί, λεωφορείων κλπ. μόλις 11,2 ώρες.

Εάν δινόταν μόλις μία ώρα περισσότερη μεταξύ των βαρδιών εργασίας, οι μισοί πιλότοι (56%) και οι μισοί εργοδηγοί είπαν ότι θα τον χρησιμοποιούσαν για να κοιμηθούν.

Θα ήταν πολύ χρήσιμο να γίνει προσπάθεια για να σχεδιαστούν τα προγράμματα εργασίας/ανάπαυσης των εργαζομένων στις μεταφορές έτσι ώστε να τους παρέχεται η δυνατότητα να κοιμούνται περισσότερο. Το περιθώριο λάθους σε αυτά τα επαγγέλματα είναι εξαιρετικά μικρό. Οι εργαζόμενοι στις μεταφορές πρέπει να μπορούν να διαχειρίζονται τον ύπνο τους με τέτοιο τρόπο ώστε κατά τη διάρκεια της εργασίας τους να έχουν τη βέλτιστη απόδοση.

Η δρ Αναστασία Αμφιλοχίου είναι πνευμονολόγος, διευθύντρια της Μονάδας Μελέτης Ύπνου στο Σισμανόγλειο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών και αντιπρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Διαταραχών Ύπνου  (ΕΛΕΔΥ)