Υπερκομματικός και δημοφιλής

Ο «αριστερός, φιλελεύθερος συντηρητικός», όπως αυτοχαρακτηρίστηκε, Γιόαχιμ Γκάουκ εξελέγη χθες Πρόεδρος της Γερμανίας, η οποία σχεδόν 20 χρόνια μετά την επανένωσή της έχει στα δύο ύπατα αξιώματα πρώην ανατολικογερμανούς πολίτες. Ο 72χρονος υπερκομματικός ακτιβιστής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ως λουθηρανός πάστορας δημιούργησε το ποίμνιό του στο Ροστόκ στα τέλη της δεκαετίας του ’70, αγνοώντας τις αντιδράσεις της κομμουνιστικής ηγεσίας και χτυπώντας πόρτα πόρτα στις εργατικές πολυκατοικίες. Το 1989, λίγο πριν από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου είχε μιλήσει δημόσια για την καταπίεση της τότε ανατολικογερμανικής κυβέρνησης. Χθες, λίγο μετά την εκλογή και την ορκωμοσία του στην Μπούντεσταγκ, όπου τον υποστήριξαν όλα τα κόμματα εκτός από την Αριστερά, ο Γκάουκ δήλωσε: «Αναλαμβάνω αυτό το αξίωμα με την απεριόριστη ευγνωμοσύνη κάποιου που ύστερα από ένα μακρύ ταξίδι μέσα στην πολιτική έρημο του 20ού αιώνα βρήκε αναπάντεχα και πάλι το σπίτι του και έγινε μάρτυρας τα τελευταία 20 χρόνια της χαράς στη διαμόρφωση μιας δημοκρατικής κοινωνίας».

Ολοι αναρωτιούνται τώρα πόσο θα διαρκέσει η ειρηνική συνύπαρξη του Γκάουκ με την Ανγκελα Μέρκελ, η οποία μετά την ορκωμοσία έσπευσε να του δώσει ένα μπουκέτο λουλούδια, αλλά και με τους άλλους ηγέτες των κομμάτων που τον υποστήριξαν καθώς ο νέος Πρόεδρος της Δημοκρατίας είναι γνωστό ότι δεν κρατά το στόμα του κλειστό και τώρα θα έχει όλη την προσοχή των 82 εκατ. Γερμανών. «Ο Γκάουκ δεν ανήκει σε κανένα κόμμα και δεν αισθάνεται ότι δεσμεύεται από οποιαδήποτε πολιτική υποχρέωση», δήλωσε ο βιογράφος και φίλος του Νόρμπερτ Νόρις. «Η ανεξαρτησία και η ελευθερία που προσδίδει μπορεί να αποδειχθούν δυσάρεστες για τους πολιτικούς».

Η ζωή του Γκάουκ διαμορφώθηκε από τον Ψυχρό Πόλεμο. Οταν ήταν 11 ετών οι σοβιετικές μυστικές υπηρεσίες απήγαγαν τον αντιφρονούντα πατέρα του με την κατηγορία της κατασκοπείας και τον έστειλαν σε γκουλάγκ της Σιβηρίας, όπου παρέμεινε επί τέσσερα χρόνια. Η εμπειρία αυτή δημιούργησε στον Γιόαχιμ μόνιμη αποστροφή στον ολοκληρωτισμό και από νέος είχε βασικό μότο την «ελευθερία», που επανέλαβε ότι θα είναι το σύνθημά του και στην Προεδρία. Το όνειρο του Γκάουκ ήταν να γίνει δημοσιογράφος, λόγω όμως κοινωνικών φρονημάτων δεν τα κατάφερε και έτσι σπούδασε θεολογία και έγινε πάστορας στο Ροστόκ. Με την «ειρηνική επανάσταση» του 1989 εντάχθηκε στο αντικαθεστωτικό δημοκρατικό κίνημα Neues Forum και εκλέχτηκε βουλευτής στις τελευταίες αλλά ελεύθερες εκλογές στην πρώην Ανατολική Γερμανία το 1990. Λίγο μετά ανέλαβε τη δυσκολότερη αποστολή: τη διαχείριση των αρχείων της Στάζι, της μυστικής υπηρεσίας κρατικής ασφαλείας της DDR. Πολλοί τότε ζητούσαν να καταστραφούν τα αρχεία υποστηρίζοντας ότι έτσι θα διαφυλαχθεί η εσωτερική ειρήνη. Ο Γκάουκ όμως επέμεινε ότι μόνο κοιτάζοντας την αλήθεια κατάματα μπορεί η κοινωνία να συμφιλιωθεί με την ιστορία της.

Μετά το σκάνδαλο με τον πρώην πρόεδρο Κρίστιαν Βουλφ που οδηγήθηκε σε παραίτηση, ο Γκάουκ που χαίρει μεγάλης δημοτικότητας, αναμένεται να αποκαταστήσει το κύρος της Προεδρίας. Του καταμαρτυρούν ότι δεν γνωρίζει τα θέματα εξωτερικής πολιτικής και οι συντηρητικοί ενοχλούνται από την προσωπική του ζωή. Οτι δεν έχει πάρει διαζύγιο από τη σύζυγό του, με την οποία είναι σε διάσταση από το 1990. Στο προεδρικό μέγαρο αναμένεται να εγκατασταθεί με την εδώ και 12 χρόνια σύντροφό του, δημοσιογράφο Ντανιέλα Σαντ.