[Πρόσωπα] Η κοινωνική προσφορά της διαφθοράς

^«Η διαφθορά στη Ρωσία δεν είναι διαφθορά, είναι η κόλλα που κρατάει ενωμένη την κοινωνία, που συνδέει τις κοινωνικές ομάδες. Πρέπει να είναι κανείς πολύ προσεκτικός όταν προσπαθεί να την εξαλείψει, κινδυνεύει να αποδιαρθρώσει την κοινωνία», λέει ο κοινωνιολόγος Σιμόν Κορντόνσκι.

Ο Κορντόνσκι είναι ένας από τους πιο διάσημους κοινωνιολόγους της Ρωσίας. Διδάσκει στην Ανώτερη Σχολή Οικονομίας της Μόσχας και έχει διατελέσει σύμβουλος και λογογράφος του Βλαντίμιρ Πούτιν. Εχει μελετήσει εις βάθος τη ρωσική κοινωνία και παρουσιάζει το σύστημα της «οτκάτ», της «μίζας», ως μια νέα μορφή πολιτικής οικονομίας. «Η οικονομική δυναμική σ’ αυτή τη χώρα δεν καθορίζεται από το ύψος των επιτοκίων, αλλά από το ποσοστό της μίζας, ή καλύτερα της διανομής των πόρων αναλόγως της ιεραρχίας», λέει ο κοινωνιολόγος στον Ντομένικο Κίρικο, τον απεσταλμένο της ιταλικής «Λα Στάμπα» στη Μόσχα. «Η μίζα μπορεί να φτάσει ώς και 70% και μέσω αυτής διανέμεται η εθνική τούρτα που τροφοδοτείται από το πετρέλαιο και τις πρώτες ύλες. Το εμπόριο ουδέποτε λειτούργησε στη Ρωσία, εκτός από σύντομες περιόδους, και ο Πούτιν επανεθνικοποίησε τα πάντα: έτσι άρχισε και πάλι να λειτουργεί αυτό το αυταρχικό σύστημα αναδιανομής».

Σ’ αυτή την παθολογική κατάσταση, η κοινωνία δεν αντιδρά επειδή δεν υπάρχουν οι τάξεις που δημιουργεί με φυσικό τρόπο το εμπόριο, αλλά «οι τάξεις που δημιουργούνται τεχνητά από το κράτος και των οποίων η ιεραρχική θέση εξαρτάται από το μερίδιο στις μίζες που δικαιούται», λέει ο Κορντόνσκι. Το μερίδιο αυτό δεν ρυθμίζεται από τον νόμο, αλλά «από τον Ανώτατο Αναδιανομέα, τον τσάρο, τον πρόεδρο. Σ’ αυτόν απευθύνονται οι τάξεις με το ίδιο παράπονο: δίνουν πολλά και παίρνουν λίγα. Απ’ αυτόν περιμένουν περισσότερη δικαιοσύνη, που μεταφράζεται σε μεγαλύτερο μερίδιο στις μίζες». Για τον ρώσο κοινωνιολόγο, «το να συζητάς για τον ρωσικό προϋπολογισμό με δυτικούς όρους είναι για γέλια».

Το σύστημα αυτό μπορεί να παραγάγει επιμέρους εξεγέρσεις, αλλά όχι μια επανάσταση, λέει ο Κορντόνσκι. Οι νέοι που διαδηλώνουν «αισθάνονται δικαίως προσβεβλημένοι επειδή πίστευαν πως είχαν μια εκλογική διέξοδο και τους έδωσαν ξαφνικά να καταλάβουν πως δεν είναι έτσι. Εξεγείρονται εναντίον της αυθαιρεσίας, της αδικίας. Αλλά δεν είναι εναντίον του συστήματος, δεν είναι ένας παράγοντας αλλαγής», εκτιμά ο κοινωνιολόγος. Ετσι η Ρωσία παραμένει αιώνια και ανεπίδεκτη μεταρρυθμίσεων: «Το σύστημα λειτουργεί μόνο με τον μηχανισμό των εθνικοποιήσεων και της αναδιανομής. Μόλις το κράτος εξασθενήσει σ’ αυτή τη λειτουργία, μπαίνει σε κρίση. Είναι μια λογική 300 ετών: αλλάζει μόνο η πρώτη ύλη, το σιτάρι στη δεκαετία του 1930, τώρα το πετρέλαιο, στο μέλλον κάτι άλλο. Σε κάθε περίπτωση, οι άνθρωποι είναι αυτοί που στο τέλος ξεζουμίζονται. Το σύστημα είναι αντικειμενικά ακίνητο, οι εκσυγχρονισμοί γίνονται μόνο με το ξεζούμισμα νέων φυσικών πόρων».