Η χρεοκοπία στο εδώλιο

Ο πρώην πρωθυπουργός της Ισλανδίας Γκέιρ Χάαρντε έγινε από χθες ο πρώτος ηγέτης στον κόσμο που δικάζεται για τους χειρισμούς του στην οικονομική κρίση. Ο 61χρονος Χάαρντε κατηγορείται γαι αμέλεια και παραλείψεις στη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008 που οδήγησαν την ισλανδική οικονομία σε κατάρρευση. «Αρνούμαι όλες τις κατηγορίες και πιστεύω ότι είναι αστήρικτες», δήλωσε ο πρώην πρωθυπουργός στην έναρξη της δίκης, ο οποίος υποστήριξε ότι πρόκειται για «πολιτική δίωξη».

Ο πρώην ηγέτης του συντηρητικού Κόμματος της Ανεξαρτησίας είχε διατελέσει πρωθυπουργός της Ισλανδίας από το 2006 έως τις αρχές του 2009 οπότε και κατέρρευσαν οι τρεις μεγαλύτερες τράπεζες Kaupthing, Landsbanki και Glitnir. Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης του 2008, οι τράπεζες της Ισλανδίας είχαν συσσωρεύσει χρέη δεκαπλάσια του ΑΕΠ της χώρας. Η χώρα των περίπου 320.000 κατοίκων αναγκάστηκε να δανειστεί περισσότερα από 10 δισ. δολάρια από το ΔΝΤ. Οι μεγάλες διαδηλώσεις που ξέσπασαν οδήγησαν στην παραίτηση του Χάαρντε, ο οποίος για αρκετούς Ισλανδούς θεωρείται ότι αποτελεί απλώς αποδιοπομπαίο τράγο, παρ’ ότι πολλοί θεωρούν απαραίτητη την απόδοση ποινικών ευθυνών σε πολιτικά πρόσωπα.

Το Κοινοβούλιο αποφάσισε το 2010 να παραπέμψει τον Χάαρντε για τη χρεοκοπία της χώρας σε ειδικό δικαστήριο, το Λαντσντομούρ, το οποίο είχε δημιουργηθεί το 1905, αλλά δεν είχε συγκληθεί ποτέ. «Κανείς από εμάς δεν είχε καταλάβει τότε ότι υπήρχε κάτι περίεργο στο τραπεζικό σύστημα όπως αποδείχθηκε αργότερα», δήλωσε ο πρώην πρωθυπουργός απαντώντας στις πρώτες ερωτήσεις του εισαγγελέα. Πολλοί Ισλανδοί κατηγορούν μια μικρή ομάδα επιχειρηματιών, τραπεζιτών και πολιτικών με κοινά συμφέροντα ότι αγνόησαν την κρίση. Αλλωστε αυτή είναι και η κατηγορία για τον Χάαρντε, ότι αμέλησε να λάβει τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου η χώρα να αντιμετωπίσει την κρίση που φαινόταν ότι έρχεται. Εάν κριθεί ένοχος, αντιμετωπίζει ποινή φυλάκισης έως και δύο χρόνια. Η δίκη αναμένεται να διαρκέσει μέχρι τις 15 Μαρτίου, ενώ η ετυμηγορία θα βγει 4 – 6 εβδομάδες αργότερα.

Η υπόθεση εν μέρει βασίζεται στο γεγονός ότι ο Χάαρντε δεν υλοποίησε καμία από τις προτάσεις που είχε υποβάλει μια ειδική κυβερνητική επιτροπή το 2006 προκειμένου να ενισχυθεί η οικονομία της χώρας. Ο πρώην πρωθυπουργός ισχυρίσθηκε χθες ότι η κατάρρευση δεν θα είχε αποφευχθεί. «Κανείς δεν είχε προβλέψει ότι θα φθάσουμε στην κατάρρευση το 2008», τόνισε, προσθέτοντας ότι η κυβέρνηση δεν είχε κατανοήσει το μέγεθος των χρεών που είχαν συσωρρεύσει οι τράπεζες. «Για τη διεθνή οικονομική κρίση γνωρίζαμε, όμως όχι για την έλλειψη υπευθυνότητας των τραπεζών μας και τις παράνομες δραστηριότητές τους, τις οποίες ούτε η υπεύθυνη Αρχή επιτήρησής τους δεν εντόπισε», επισήμανε.

Στα τέλη του 2008 το κράτος ανέλαβε τις τράπεζες έπειτα από τη διεθνή κρίση που προκλήθηκε από την κατάρρευση της Lehman Brothers η οποία οδήγησε στο να μην έχουν πλέον πρόσβαση σε κεφάλαια. «Πιστεύαμε ότι εάν σώζαμε μία θα ήταν αρκετό, όμως τελικά ήταν τόσο αλληλένδετες που κατέρρευσαν μαζί», είπε ο Χάαρντε. Τον Φεβρουάριο, πρώην στελέχη της τράπεζας Kaupthing κρίθηκαν ένοχοι για απάτη και χειραγώγηση των αγορών.