Τι αποφασίστηκε στις 21/2/2012
Από τις 27/10/2011 μεσολάβησαν πολλά, τα οποία έκαναν ακόμη πιο δυσχερή την ελληνική θέση. Η έκθεση βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους της τρόικας (15/2/2012) υποδείκνυε ότι με τις νέες συνθήκες ο στόχος χρέους 120% του ΑΕΠ το 2020 ήταν ανέφικτος, ακόμη και αν το πρόγραμμα μπορούσε να εκτελεστεί κατά γράμμα. Στο Eurogroup επαναβεβαιώθηκε η επιθυμία των εταίρων, έστω και με βαριά καρδιά, να συνεχίσει η Ελλάδα την ευρωπαϊκή της πορεία και ελήφθησαν τα μέτρα που θα μπορούσαν να διασφαλίσουν τη θέση της χώρας στην ευρωζώνη - αρκεί βέβαια η Ελλάδα να κάνει από την πλευρά της ό,τι απαιτείται.
Η φιλοσοφία της απόφασης
Η φιλοσοφία της απόφασης που ελήφθη στις 21/2/2012 είναι λίγο - πολύ ίδια με αυτήν των αποφάσεων των Συνόδων Κορυφής στις 21/7 και 27/10:
Παρέχεται στην Ελλάδα μια περίοδος δέκα ετών με μειωμένες απαιτήσεις εξυπηρέτησης (και πρακτικώς μηδενικές) αναχρηματοδότησης του χρέους της, ώστε να γίνουν όλες οι απαραίτητες αλλαγές και να ορθοποδήσει η χώρα.
Το πρόσθετο στοιχείο της τελευταίας απόφασης είναι η περαιτέρω ελάφρυνση όλων των απαιτήσεων εξυπηρέτησης του χρέους μέχρι το 2015, ώστε να μπορέσει να αντιμετωπίσει τα πρόσθετα προβλήματα της παρατεινόμενης ύφεσης και του δυσμενούς διεθνούς περιβάλλοντος.
Οι λεπτομέρειες της απόφασης
Το 2ο πακέτο στήριξης ήταν πάντα ένα και ενιαίο, με δύο συστατικά: το PSI και το δάνειο. Ο,τι περισσότερο μπορούσε να εξοικονομηθεί από το PSI, τόσο περισσότερα χρήματα θα μπορούσαν να προστεθούν στα «φρέσκα» 130 δισ. ευρώ του δανείου.
Η μείωση του χρέους
Το PSI κατέληξε σε κούρεμα των ιδιωτών δανειστών 53,5%. Με την υποστήριξη της ευρωζώνης η Ελλάδα προχωράει στην εισαγωγή ρητρών συλλογικής δράσης (CAC) στη νομοθεσία της, ώστε είτε υπό την απειλή είτε από την ενεργοποίησή τους η συμμετοχή εθελοντική ή «αναγκαστικά εθελοντική» να φθάσει πρακτικά το 100%. Αυτό αντιστοιχεί σε διαγραφή χρέους περίπου 107 δισ. ευρώ. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη διαγραφή χρέους στην Ιστορία!
Από το απομένον χρέος προς τους ιδιώτες (σύνολο περίπου 100 δισ. ευρώ), 70 δισ. ευρώ ανταλλάσσονται με ομόλογα μακράς ωρίμασης (λήξης) με χαμηλό επιτόκιο και 30 δισ. ευρώ αναλαμβάνονται από τον EFSF με χρήματα από τη δανειακή σύμβαση των 130 δισ. ευρώ. Το επιτόκιο των νέων ομολόγων κλιμακώνεται από το απίστευτα χαμηλό 2% μέχρι το 2015, στο 3% μέχρι το 2020 και 4,3% εφεξής. Στο μακροπρόθεσμο επιτόκιο προστίθεται ένα μικρό ποσοστό, σε περίπτωση που η Ελλάδα πετύχει ρυθμούς ανάπτυξης πέραν των προβλεπομένων από την τρόικα. Κατά μέσο όρο μέχρι το 2042 το επιτόκιο διαμορφώνεται στο 3,65% - τα ελληνικά ομόλογα πριν από το κούρεμα έχουν μέσο επιτόκιο περίπου 4,6% (και για τη διπλάσια ονομαστική αξία).
Στην ελάφρυνση του ελληνικού χρέους συμμετέχουν εμμέσως η ΕΚΤ και οι κεντρικές τράπεζες των χωρών της ευρωζώνης με τα ελληνικά ομόλογα που αγόρασαν για να στηρίξουν την ελληνική αγορά ομολόγων, κατανέμοντας τα «κέρδη» τους (διαφορά ονομαστικής τιμής και τιμής κτήσης) στις κυβερνήσεις, οι οποίες με τη σειρά τους θα τα παράσχουν στην Ελλάδα. Με το σχήμα αυτό επιτυγχάνεται περαιτέρω μείωση του ελληνικού χρέους (ο χρονικός ορίζοντας δεν είναι σαφής) περίπου 20 δισ. ευρώ.
Το σημαντικό στη μείωση του χρέους με τα επιτόκια που συμφωνήθηκαν είναι η ελάφρυνση του προϋπολογισμού, δηλαδή είτε η άρση της ανάγκης να ληφθούν πρόσθετα (υφεσιακά) μέτρα είτε η απελευθέρωση πόρων για άλλους σκοπούς, π.χ. αναπτυξιακούς. Ειδικά για την περίοδο μέχρι το 2015, οι απαιτήσεις για την εξυπηρέτηση του χρέους (τόκοι) μειώνονται κατά 7,2 δισ. ευρώ περίπου ή 3,3% του σημερινού ΑΕΠ - κάθε χρόνο! Ο προϋπολογισμός 2012 εκπονήθηκε με πρόβλεψη μείωσης τόκων κατά 5 δισ. ευρώ.
Το δάνειο των 130 δισ. ευρώ (που είναι 168 δισ. ευρώ)
Το δάνειο του 2ου πακέτου είναι 130 δισ. ευρώ, στα οποία πρέπει να προστεθούν τα υπόλοιπα του Μνημονίου 1 περίπου 38 δισ. ευρώ, σύνολο 168 δισ. ευρώ. Από αυτά,
1. 30 δισ. ευρώ προορίζονται για το PSI.
2. περίπου 15 δισ. ευρώ προορίζονται για ανάγκες αναχρηματοδότησης του χρέους (π.χ., κάλυψη της πιθανής μη συμμετοχής εθελοντών στην ανταλλαγή ομολόγων)
3. περίπου 10 δισ. ευρώ προορίζονται για μετατροπή βραχυπρόθεσμου σε μακροπρόθεσμο δανεισμό
4. περίπου 12 δισ. ευρώ προορίζονται για αύξηση διαθεσίμων του Δημοσίου.
Δηλαδή, ένα σύνολο περίπου 67 δισ. ευρώ δεν αποτελεί νέο χρέος, αλλά διευθέτηση παλαιού με καλύτερους όρους. Επιπροσθέτως, ένα ποσόν 30 δισ. ευρώ (ίσως έως 50 δισ. ευρώ) που προορίζεται για την επανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών είναι προσωρινό χρέος, δεδομένου ότι θα ανακτηθεί εντός πενταετίας. Επίσης, ένα ποσόν τουλάχιστον 12 δισ. ευρώ προορίζεται να καλύψει τα φέσια του ελληνικού Δημοσίου (οφειλές από μη επιστροφή ΦΠΑ, προς κατασκευαστές, προμηθευτές, παλαιά χρέη νοσοκομείων και Τοπικής Αυτοδιοίκησης). Τα υπόλοιπα του γιγαντιαίου δανείου θα καλύπτουν τους τόκους και τα όποια ελλείμματα μέχρι το 2015.
Ποιες υποχρεώσεις αναλαμβάνει η Ελλάδα
Οι υποχρεώσεις της Ελλάδας είναι δύο ειδών:
- Οι άμεσα σχετιζόμενες με τα «λογιστικά», δηλαδή, (α) η δημιουργία ταμείου στο οποίο θα καταβάλλονται τα ποσά που αφορούν την ικανοποίηση των δανειακών υποχρεώσεων, (β) η ενσωμάτωση στη νομοθεσία της πρόβλεψης για ικανοποίηση των δανειακών υποχρεώσεων κατά προτεραιότητα, (γ) η αποδοχή «τεχνικής βοήθειας» από τους εταίρους ώστε να διασφαλιστεί η εκτέλεση του προγράμματος. Ας έχουμε υπόψη βέβαια ότι περισσότερο από το 75% του ελληνικού χρέους θα είναι οφειλή προς το Δημόσιο 16 κρατών της ευρωζώνης και προς το ΔΝΤ (το οποίο, με όσα κακά και να του προσάπτονται, δεν παύει να χρηματοδοτείται από 170 χώρες του πλανήτη).
- Οι υποχρεώσεις της έναντι της ευρωζώνης, δηλαδή, η ραγδαία μεταρρύθμιση του συνόλου του δημόσιου τομέα, η αλλαγή του οικονομικού μοντέλου της χώρας με την απελευθέρωση της οικονομίας από τα πελατειακά δεσμά του κράτους-πατερούλη και, βεβαίως, η πιστή τήρηση των προβλέψεων του Μνημονίου 2 όπως ψηφίστηκε στις 12/2.
Ο Γιώργος Προκοπάκης είναι χρηματοοικονομικός σύμβουλος, πρώην καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Columbia
Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από