«Τις Καρυάτιδες έπρεπε να τις φάει το καυσαέριο»
«Το λαμπρό παρελθόν είναι πλήγμα, δεν μας αφήνει να πετάξουμε», λέει η Σοφία Φιλιππίδου και ο Κώστας Τσόκλης συμφωνεί: «Δεν έχουμε εθνική ταυτότητα, την εκλιπαρούμε από την αρχαιότητα»
Μια σύγχρονη «Εκτη Καρυάτιδα», όπως την έπλασαν σε θεατρικό μονόλογο οι Αντώνης και Κωνσταντίνος Κούφαλης, αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για τον Κώστα Τσόκλη, ο οποίος της δίνει μορφή όχι μόνον ως εικαστικός, αλλά αυτή τη φορά και ως σκηνοθέτης.
Σε αυτό το άλμα στη σκηνή έχει στο πλευρό του την ηθοποιό Σοφία Φιλιππίδου, η οποία καλείται να χρωματίσει με την ερμηνεία της τον μονόλογο σε ένα λιτό σκηνικό όπου κυριαρχεί το λευκό.
Το θέατρο είναι βαθιά επιθυμία, όπως λέει, του Κώστα Τσόκλη αλλά και γνώριμος, αγαπημένος χώρος. Καθώς ο πατέρας του ήταν στα νιάτα του ιμπρεσάριος στη Λυρική Σκηνή και έως το τέλος της ζωής του ερασιτέχνης ζωγράφος.
«Αν και από παιδί γύριζα μέσα στο θέατρο, μου ήταν πιο εύκολο να ζωγραφίζω, πιο εφικτό. Με κέρδισε η ζωγραφική, αλλά είχα πάντα την αίσθηση ότι το πραγματικό μου ταλέντο ήταν η σκηνοθεσία», εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο εικαστικός δημιουργός, ο οποίος συνεργάστηκε πρώτη φορά με τους αδελφούς Κούφαλη πριν από πέντε χρόνια, όταν σκηνοθέτησε το έργο «Ο στρατός της Σωτηρίας» στην Τήνο.
Η συνάντησή του με τη Σοφία Φιλιππίδου είναι ρομαντική, όπως η ίδια ομολογεί. «Σαν την πρώτη βόλτα χέρι χέρι», σε ένα κείμενο βαθιά ελληνικό και σύγχρονο. «Υπάρχει σήμερα η ανάγκη μιας ελληνικότητας. Η πατρίδα και το έθνος επιστρέφουν στο λεξιλόγιό μας», σχολιάζει η ηθοποιός.
Ηρωίδα είναι μια ξεναγός που ανακαλεί το παρελθόν της, παράλληλα με εκείνο της Ελλάδας, υπό την απειλή της κατεδάφισης του νεοκλασικού της στην Ακρόπολη, το οποίο τη συνδέει με την αρχαιότητα. Κρατιέται εξάλλου και από τις μυρωδιές της Ανατολής λόγω της καταγωγής του παππού της.
«Είναι ίσως η τελευταία ρομαντική Ελληνίδα. Θα μπορούσε να είναι η ίδια η Ελλάδα. Μέσα στην τρέλα της και στο αδιέξοδο, όντας μόνη και ανίκανη να αντέξει το βάρος των αναμνήσεων, φεύγει… Ισως από την ίδια τη ζωή», σχολιάζει η Σοφία Φιλιππίδου.
Η Ιστορία βαραίνει, λένε, τον σύγχρονο άνθρωπο. «Το λαμπρό παρελθόν είναι βαρύ, αν δεν ερμηνευτεί σωστά. Είναι σπουδαίο δώρο αλλά και πλήγμα. Δεν μας αφήνει να πετάξουμε. Και όταν πετάμε, ξεριζωνόμαστε», λέει η Σοφία Φιλιππίδου.
«Η αρχαιότητα μας έχει κάνει πολύ κακό, διότι είναι η γέφυρα της συνεχούς επιστροφής μας. Μόλις βρεθούμε σε δυσκολία εκλιπαρούμε τους “παππούδες” μας να μας συντρέξουν. Δεν έχουμε εθνική ταυτότητα, την εκλιπαρούμε από την αρχαιότητα. Ελληνας είναι τίτλος ιερός, τον οποίο δυστυχώς δεν τον αξίζουμε όλοι», λέει ο Κώστας Τσόκλης.
«Είμαστε ένας μπάσταρδος, χαλασμένος λαός, αν και οι Ελληνες ή καλύτερα αυτοί που ζουν σε αυτόν τον τόπο κρατούν κάποιες καλές συνήθειες. Δυστυχώς όμως αυτοί που μπορεί να σου δώσουν την ψυχή τους και όλα τους τα αγαθά, όταν έρθουν σε σχέση συμφέροντος μαζί σου, μπορεί να σε ξεγελάσουν, να σε κλέψουν», τονίζει.
Η κουβέντα έρχεται στο δύσκολο παρόν, στην κρίση, στο Μνημόνιο και σε όσα φέρνουν όλα αυτά στους πολίτες. «Δεν ζήσαμε ποτέ τη δική μας Αναγέννηση, αλλά τον απόηχο ενός μυστικοπαθούς και διεφθαρμένου Βυζαντίου. Ζήσαμε πολλά χρόνια υπόδουλοι και αυτό μαρκάρισε τις συνειδήσεις μας, καθόρισε τη συμπεριφορά μας. Γι’ αυτό δεχόμαστε με τέτοια ευκολία την αισθητική και οικονομική υποδούλωση», σχολιάζει ο Κώστας Τσόκλης.
Η αλλαγή θα έρθει στους δρόμους; «Στις πορείες χάνεις τον χρόνο σου και λερώνεις τα πεζοδρόμια, όταν δεν έχεις κάτι καινούργιο να προτείνεις», απαντά ο Κώστας Τσόκλης.
«Ξέρετε πόσο δύσκολα γεννιέται το καινούργιο; Είτε είναι κίνημα τέχνης είτε πολιτικό, είναι ρεύμα που το φέρνει η εποχή, η ανάγκη, η κρίση, η συγκυρία. Ερχεται ορμητικά», λέει η Σοφία Φιλιππίδου.
Στον θεατρικό μονόλογο η «Εκτη Καρυάτιδα», εκείνη που εκτίθεται στο Βρετανικό Μουσείο, «επιστρέφει» στο Ερέχθειο, όπου έχει πια ησυχία. Οι αδελφές της, λέει, λείπουν. Είναι στο νέο Μουσείο Ακρόπολης. «Γκρεμίσαμε τα σπίτια μας προς χάριν μιας αρχαιότητας που κατέληξε σε ένα μουσείο που πολλοί αποκαλούν “τέρας” και δίκιο έχουν. Ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός δεν είχε υποστεί ποτέ μεγαλύτερο πλήγμα», σχολιάζει ο εικαστικός.
Οσο για τις Καρυάτιδες, λέει, «δεν είναι σπουδαία αγάλματα. Χοντροπράγματα». «Είχαν ενδιαφέρον σαν στοιχεία αρχιτεκτονικά και έπρεπε να μείνουν εκεί όπου βρίσκονταν, να τα φάει το καυσαέριο, αφού τέτοιο παράγει η εποχή μας. Δεν πρέπει να φοβόμαστε τη φθορά. Και αυτά τα λέω εγώ, που τόσο πολύ αγάπησα την αρχαιότητα».