Η υπόγα των θαυμάτων

Το 1990 ο George, έτσι τον φωνάζω επειδή λόγω κοψιάς είναι φτυστός έλληνας μεροκαματιάρης, ήταν – δεν ήταν δεκαεννιά. Γυρίζει και λέει στον πατέρα του Αντώνη Στεργιάκη: «Μπαμπά, τι ταινία θα παίξουμε μεθαύριο;». Κι εκείνος, αδυνατούλης όπως είναι, σαν να τον λειώνουν αλλά να αντέχει από τις μυλόπετρες των μεγαθηρίων του χώρου, απαντά: «Τι να σου πω, παιδάκι μου; Εξαρτάται από τη Ζίνα».

Ο ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ. Γιατί η Ζίνα; Επειδή οι «πρώτες» αίθουσες έχουν το πάνω χέρι. Επομένως ο Αντώνης περίμενε με τα πόδια στο τσιγκέλι. Πότε δηλαδή η Ζίνα, φέρ’ ειπείν, θα στραγγίσει τη «χι» ταινία ώστε εκείνος, ως δεύτερος, και Αλφαβίλ να μπορέσει να την πάρει και τα εναπομείναντα σταγονίδια εξ αυτής να αρμέξει. «Ε όχι»! Φώναξε ο George. Και επειδή είναι σε όγκο διπλάσιος από τον πατέρα του και κατά το ήμισυ πιο ευτραφής από τον μεγάλο αδελφό του Δημήτρη, ο λόγος του ακούστηκε και έγινε συμβόλαιο οικογενειακό.

Ποιος είναι ο Αντώνης Στεργιάκης; Ο άνθρωπος που τη νύχτα του πλιάτσικου και των εμπρησμών, παρέα με τον αδελφό του και τον «προβολατζή» του Αστυ όρθωσε το ανάστημά του, έδωσε εκατό ευρώ στα τσογλάνια και κατάφερε να περισώσει αυτή τη θρυλική κουλτουριάρικη υπόγα!

«Κάπως έτσι», θυμάται ο Γιώργης, «με το “όχι” ξεκινήσαμε τη δημιουργία της AMA Films. Εταιρεία εισαγωγής και διανομής ταινιών». Ενα μεγάλο ανθρωπάκι τα έφερε όλα τούμπα. Γιατί η διαδρομή τους, από τον πατέρα μέχρι τον Δημήτρη, μου θυμίζει το αλησμόνητο ινδιάνικο γουέστερν «Το μεγάλο ανθρωπάκι» του Αρθουρ Πεν με Ντάστιν Χόφμαν του 1970.

Βάλτε τα κάτω και θα μείνετε με ανοιχτό το στόμα. Γιατί περίπου με φραγκοδίφραγκα, συγκριτικά με τα εκατομμύρια των θηρίων, κατάφεραν να εξασφαλίσουν μερικούς από τους πιο πρωτοπόρους τίτλους του παγκόσμιου κινηματογράφου. Και μάλιστα πέντε εξ αυτών των ταινιών είχαν κερδίσει Χρυσό Φοίνικα Καννών. «Φαντάσου, το 1993 όταν ήμουν φαντάρος, από τηλέφωνο του Γενικού Επιτελείου στο Πεντάγωνο διαπραγματευόμουν την αγορά του “Exotica” του Καναδού Ατόμ Εγκογιάν».

Η οικογένεια πέταγε εκείνη τη δεκαετία. Οπως πέταγε και η ομαδάρα τους, η ΑΕΚ. Τέλος πάντων. Το 1995 αγοράζουν το «Μίσος» του Ματιέ Κασοβίτς. Μια ιστορία που προαναγγέλλει κοινωνικές εκρήξεις στην καρδιά της ευρωζώνης. Ενα χρόνο αργότερα, ακόμα μεγαλύτερος θρίαμβος. Καπαρώνουν «Μυστικά και ψέματα» του Μάικ Λι και στο ταμείο μετράνε 130.000 θεατές. Γιούπι! Το 1997 έτερος Χρυσός Φοίνικας με το «Γεύση από κεράσι» του Ιρανού Αμπάς Κιαροστάμι, αλλά και «Γλυκό πεπρωμένο» του Εγκογιάν.

Βραβεία, θεατές και εισιτήρια πέφτουν σαν το χαλάζι. Να συνεχίσω; Εχουμε και λέμε «Οικογενειακή γιορτή» (Festen) του Δανού Τόμας Βίντερμπεργκ. «Τραγούδια από τον 2ο όροφο» του Ρόι Αντερσον από Σουηδία. «Old Boy» από Κορέα. «Μέλι» από Τουρκία με Χρυσή Αρκούδα. Και πιο πρόσφατα «Οι ζωές των άλλων», με επιμονή – και ουρές – για 12 εβδομάδες, κόβοντας μόνο στο Αστυ 30.000 εισιτήρια. Και πάει λέγοντας. Ολοι αυτοί οι κινηματογραφικοί μαγνήτες κατέληξαν να προβάλλονται σε έξι δικές τους αίθουσες. Ο θρίαμβος του έλληνα «εμποράκου». Με ιδρώτα, δάκρυα και αίμα. Χωρίς σταγόνα υπερβολής.

Εχουμε και λέμε. Από το 1986 με Αλφαβίλ. «Ξέρεις τι ήταν το Αλφαβίλ;», πετάγεται ο στυλοβάτης Αντώνης Στεργιάκης. Το έλεγαν Φλώρα που μετά, ως τσοντάδικο, μετονομάστηκε σε Playboy. Φαντάσου όταν άρχισα να παίζω καλλιτεχνικές ταινίες, έρχονταν μερικοί ματάκηδες και έβλεπαν Μπουνιουέλ. «Μπα», μου έλεγαν στην έξοδο, «κάποιο λάθος έγινε». «Οχι ρε παιδιά, απλώς άλλαξε η διεύθυνση και δεν το πήρατε χαμπάρι».

Δέκα χρόνια αργότερα ο Αντώνης Στεργιάκης και οι γιοι του καταφέρνουν να αποκτήσουν τη διεύθυνση του ηρωικού Studio, που είχε λάμψει επί δεκαετίες με αρχηγό τον μακαρίτη Σωκράτη Καψάσκη. Το 1999 ανακαινίζουν με δύο αίθουσες το Αττικα της Πλατείας Αμερικής. Και ένα χρόνο μετά ιδρύουν δύο μικρές αίθουσες Art Ecran στο Κουκάκι.

Οι Στεργιάκηδες κάλπαζαν. Προσωρινά. «Γιατί με το άνοιγμα του Starcity στη Συγγρού ενταφιάστηκαν όλες οι μονοαίθουσες της περιοχής. Και γιατί η Πατησίων μεταβλήθηκε σε πτυελοδοχείο πρεζάκηδων και λαθρομεταναστών». Ετσι πάει το Studio, πάει το Ecran, πάει το Αττικα, πάει το Αλφαβίλ. Η υποβάθμιση του Κέντρου και η εξάπλωση των πολυκινηματογράφων, οι δύο οδοστρωτήρες που έλειωσαν τις ευάλωτες αίθουσες. Τι έμεινε;

«Από το 2008 το Αστυ που κληρονομήσαμε από τον γέρο Κοσμίδη. Τον άνθρωπο που δημιούργησε αυτή την υπόγα το 1938. Διασώθηκε από την μπότα των Γερμανών. Από την πείνα της Κατοχής. Από τους ελεύθερους σκοπευτές των Δεκεμβριανών. Από τα τανκς της χούντας. Αλλά παρά γουρουνότριχα να καεί από μερικούς πλιατσικολόγους. Και δεν είναι μόνο αυτό. Ελα στη θέση μιας γυναίκας. Με ποιες δυνάμεις να κόψει εισιτήριο στο Αστυ όταν παραδίπλα τρυπιέται ένα πρεζόνι και στη γωνία της Βιβλιοθήκης την περιμένει ένας τσαντάκιας; Αντε τώρα να βρεις προκοπή».

Η ΑΝΟΔΟΣ. Ο μικροσκοπικός και λιτοδίαιτος Αντώνης Στεργιάκης, σήμερα 74 (γεννημένος στην Αθήνα), είναι ο ζωντανός ορισμός του έλληνα βιοπαλαιστή. Η διαδρομή του, όπως της συντριπτικής πλειοψηφίας της μετεμφυλιακής Ελλάδας. «Το 1995 έφτιαχνα γρανίτες στο καλοκαιρινό Αελλώ. Μετά βρέθηκα στην εταιρεία Χαλιώτης που διέθετε Ράδιο Σίτι. Λουξ και Ολύμπιον στον Πειραιά. Ετσι έπεσα πάνω στην “Περιπέτεια” του Αντονιόνι και στον “Λευκό σεΐχη” του Φελίνι».

Με γρανίτα από Αντονιόνι και υποψιασμένος για έναν καλύτερο κινηματογράφο, το 1969 φτιάχνει στην Καλλιθέα το πρώτο δικό του καλοκαιρινό σινεμαδάκι. «Οσο μεγαλώνω τόσο περισσότερο θυμάμαι».

«Σήμερα», λέει, «υπάρχουν τριών ειδών ταινίες. Η πρώτη με τις τρισδιάστατες. Η δεύτερη κατηγορία με τις υπερπαραγωγές. Και η τρίτη με τις καλλιτεχνίζουσες. Από τις 10 – 15 που βγαίνουν τον χρόνο, μόνο 2 – 3 είναι διαμάντια. Αυτό το είδος κινηματογράφου παίζεται στις αίθουσες του Κέντρου. Τα μπαμ μπουμ θα τα δουν σε DVD και τα παιδιά τους στα multiplex. Ομως αν ρωτήσεις κάποιον που βγαίνει από αυτές τις αίθουσες να σου πει ποιος είναι ο Φελίνι, μπορεί να σου απαντήσει: “Μήπως είναι μπαρ ρεστοράν;”». Ακόμα χειρότερα. «Με απλά λόγια, οι περισσότερες αίθουσες κατάντησαν σούπερ μάρκετ και η κινηματογραφική δημοσιογραφία γευσιγνωσία. Ομως, κόντρα σε όλα, εμείς προχωράμε».

ΕΙΠΕ
Οι Μοϊκανοί του κινηματογράφου δεν πεθαίνουν ποτέ
 
ΕΙΠΑΝ ΓΙ’ ΑΥΤΟΝ
Ο Παπαδήμος να πάρει τον Αντώνη Στεργιάκη στις διαπραγματεύσεις με τη Μέρκελ, ως το απόλυτο ελληνικό επιχείρημα μόχθου και προκοπής
Ζήνως Παναγιωτίδης, της «αντίπαλης» εταιρείας κινηματογραφικής διανομής Rosebud