[Φαινόμενα] Μ’ ένα «σαπουνισματάκι» ξεχνιέσαι

Ενα είδος τηλεόρασης και μόνο εμφανίζεται αλώβητο από τις αλλαγές του κόσμου και του ίδιου του μέσου στο πέρασμα των δεκαετιών και είναι το σαπουνοπερικό. Αυτά τα εξωφρενικά παραμύθια, όπου οι πιο απίθανες ιστορίες εμφανίζονται σαν κοινότοπη καθημερινότητα, οι πιο διεφθαρμένοι χαρακτήρες έχουν πάντα την εξουσία και τον πλούτο και οι γυναίκες είναι κατά κανόνα είτε σατανικές είτε αγαθιάρες που τους συμβαίνουν όλα τα κακά του κόσμου.

Σε αυτό ακριβώς το είδος ανήκουν οι δυο απογευματινές σειρές «Κλεμμένα όνειρα» του Mega και «Είναι στιγμές» του Αnt1. Το πρώτο «καινοτομεί» – για τα ελληνικά σαπουνοπερικά δεδομένα – συμπεριλαμβάνοντας στο στόρι νεανικές ηλικίες, που ουδόλως βεβαίως διαφέρουν σε σατανικές δολοπλοκίες από τις ενήλικες, κάτι που ήδη είχε καθιερώσει το περίφημο Πατι-σάπουνο, όπου τα κόλπα μαθητριών για να κερδίσουν τους αγαπημένους τους θα έκαναν και την πιο έμπειρη ενήλικη να χλωμιάσει.

Πάντως, και οι δυο σειρές «έριξαν στη μάχη» από τα πρώτα κιόλας επεισόδια όλα τα κλισέ της τηλεόρασης του είδους, που παρά την ειρωνική κριτική επί μια 60ετία και βάλε και την πανομοιότυπη επανάληψή τους σε όλα ανεξαιρέτως τα σαπουνοπερικά σενάρια, μηδέ των τουρκικών εξαιρουμένων, παραμένουν το μεγάλο δέλεαρ για το φιλοθέαμον – πλέον όχι μόνο αποκλειστικώς γυναικείο. Νόθα παιδιά, εγκαταλειμμένα παιδιά, σατανικές γυναίκες, ένοχα μυστικά που φτάνουν ώς τη δολοφονία και που απειλούν να καταστρέψουν καλοστημένες, πλούσιες ζωές αποκαλυπτόμενα. Αλλωστε σαπουνόπερα χωρίς ένοχο μυστικό δεν υφίσταται καθώς και χωρίς νόθα παιδιά που αιφνιδίως εμφανίζονται, όπως και χωρίς απιστίες.

Ειδικώς το τελευταίο θεωρείται το απαραίτητο κλισέ και το ισχυρότερο προσόν της σαπουνόπερας. Κάθε σαπουνοπερικός γάμος οφείλει να κρύβει μέσα του το σπέρμα της καταστροφής του, ειδάλλως είναι βαρετός. Παρ’ όλο που στο βάθος της ιστορίας η ισορροπία μιας ευτυχισμένης οικογένειας παραμένει το μέτρο και ο ιδανικός στόχος. Η σαπουνόπερα οφείλει να αμφισβητεί τον γάμο τη στιγμή που τον εξυμνεί.

Απολύτως πιστά στα εν λόγω κλισέ και τα δυο «σαπούνια» σε Mega και Αnt1, που υπόσχονται απογευματινό «λουτρό λησμονιάς» στους φαν του είδους με τις αλλεπάλληλες δολοπλοκίες και τα άνομα πάθη. Τα «Κλεμμένα όνειρα» διαδραματίζονται σε ένα μεγάλο τους μέρος στους χώρους ενός φανταστικού ιδιωτικού κολεγίου, το οποίο ελάχιστη σχέση έχει με την ελληνική πραγματικότητα. Ας είναι. Λεπτομέρειες που δεν τις αφήνουν οι απίθανες υπερβολές του σεναρίου να χαλάσουν την απόλαυση, η οποία άλλωστε απορρέει από τη διαπραγμάτευση των κοινωνικών και οικογενειακών ταμπού. Για παράδειγμα, ο φερόμενος ως γιος της πλούσιας οικογένειας των Μαλτέζων (Ορφέας Παπαδόπουλος) δεν είναι ο πραγματικός εγγονός του ιδιοκτήτη του κολεγίου και περιζήτητος από κάθε φοιτητριούλα, αλλά ο νόθος πραγματικός γιος του πατέρα του (Αλ. Σταύρου). Η αντικατάσταση έγινε στο μαιευτήριο, αλλά ο αληθινός γιος, εγγονός και κληρονόμος της περιουσίας, ο Σταύρος (Κ. Λάγκος) σπουδάζει με υποτροφία στο ίδιο κολέγιο. Και όχι μόνο, αλλά «τρώει» την κοπέλα που κυνηγάει ο ετεροθαλής αδελφός του ερεθίζοντας το μίσος του ακόμη περισσότερο.

Οσο για το «Είναι στιγμές» του Αnt1, είναι σατανική και κυνική μάνα (Μπέσυ Μάλφα), πρώην τραγουδίστρια, που εγκαταλείπει το νόθο βρέφος της για να παντρευτεί πλουσιότατο μεγαλογιατρό. Την κόρη της Ζωή (Π. Πλάκα) τη μεγαλώνει ο πρώην φίλος της (Νινιός), άνθρωπος της νύχτας, εξ ου και η μικρή με έναν παρόμοιο μπλέκει και βρίσκεται στη φυλακή. Μαθαίνει την ιστορία της και ορκίζεται εκδίκηση.

Οι φόνοι και οι παντός είδους σκοτωμοί θεωρούνται επίσης απαραίτητο συστατικό της σαπουνόπερας ως το κορυφαίο ταμπού της ανθρώπινης ύπαρξης. Αλλά το πιο απολαυστικό στοιχείο της για το γυναικείο κοινό έχει αποδειχθεί από μεγάλες έρευνες ότι είναι η διαρκής αναταραχή, η οποία απειλεί το συντηρητικό μοντέλο του γάμου. Διαβάζουμε σε ορισμένες από αυτές ότι η πλειοψηφία του κοινού απολαμβάνει «τις γυναικείες αμαρτίες που αμφισβητούν την προτεραιότητα και την ιερότητα της οικογένειας» ή ταυτίζεται με τους γυναικείους ρόλους όταν αποφασίζουν να «ξεφορτωθούν» τους άνδρες τους και να συνεχίσουν τη ζωή τους – δεν είναι ολοκληρωμένη η σαπουνόπερα αν δεν υπάρχει τέτοιος ρόλος.

Είχαμε την ευκαιρία να διαπιστώσουμε την άψογη εκτέλεση της σαπουνοπερικής τεχνικής από τις τουρκικές παραγωγές, που κράτησαν «ζεστό» το ελληνικό κοινό, ώστε να εγκαταλειφθεί στις αφρώδεις απολαύσεις της εγχώριας παραγωγής.