Εγκρίσεις, κλινικές μελέτες και εξατομικευμένες θεραπείες

«Από το σύνολο των ουσιών που ελέγχονται σε πειραματικό στάδιο, ποσοστό γύρω στο 1% θα λάβει τελικά έγκριση, γιατί είναι μια χρονοβόρος, απαιτητική διαδικασία, στην πορεία της οποίας πολλά φαρμακευτικά μόρια απορρίπτονται», λέει ο κ. Μελέτης – Αθανάσιος Δημόπουλος, καθηγητής Θεραπευτικής και αναπληρωτής πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. «Τα καλά νέα για τους έλληνες ασθενείς είναι πως η διαθεσιμότητα των νέων θεραπευτικών αγωγών είναι από τις καλύτερες στην Ευρώπη, διότι ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων εγκρίνει αμέσως όσα σκευάσματα λαμβάνουν το πράσινο φως από τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό οργανισμό. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι είμαστε στο ίδιο επίπεδο με τη Γερμανία και την Ολλανδία – και σε πολύ υψηλότερο από ό,τι η Αγγλία».

Πολλοί ασθενείς, όμως, έχουν πλέον πρόσβαση και σε πειραματικά φάρμακα. «Μέσα από τη συμμετοχή τους σε κλινικές μελέτες, ασθενείς λαμβάνουν θεραπεία που θα εγκριθεί σε 3 ή 4 χρόνια, αλλά έως τότε ίσως να ήταν αργά γι’ αυτούς», συνεχίζει ο κ. Δημόπουλος. «Μιλάμε για κλινικές μελέτες 3ης φάσης, που σημαίνει ότι η ουσία είναι ήδη δοκιμασμένη και ασφαλής».

Χαρακτηριστικό το παράδειγμα του Κέντρου Ανοσολογίας και Ανοσοθεραπείας του Καρκίνου στον Αγιο Σάββα, όπου την τελευταία τετραετία έχουν διεξαχθεί αρκετές κλινικές μελέτες.

«Εχουμε αναλάβει κλινικές μελέτες φάσης Ι και ΙΙ, δηλαδή αρχικές, με χρηματοδότηση από το εξωτερικό, εφαρμόζοντας τεχνολογίες υψηλής εξειδίκευσης, με υλικοτεχνική υποδομή και ανθρώπινο δυναμικό που δεν επιβαρύνουν καθόλου το ελληνικό Δημόσιο», λέει ο κ. Παπαμιχαήλ. «Αλλες αφορούσαν κυτταρική θεραπεία για τον καρκίνο του πνεύμονα και άλλες τα πεπτιδικά εμβόλια κατά του καρκίνου του προστάτη. Τώρα σε εξέλιξη βρίσκεται μελέτη για τον καρκίνο του μαστού, που θα συνεχίσει να εντάσσει ασθενείς μέχρι και τον Ιούνιο του 2012».

Οι εξελίξεις αυτές ούτε εύκολα γίνονται, ούτε εν μια νυκτί. «Τα βήματα της επιστήμης φαντάζουν αργά στους περισσότερους ανθρώπους, αλλά για εμάς τους ογκολόγους οι μικρές μάχες που κερδίζονται μας κάνουν να αισιοδοξούμε», λέει ο κ. Δημόπουλος. «Από το 2000 και μετά, οι εξελίξεις στις βασικές επιστήμες (όπως είναι η μοριακή και η κυτταρική βιολογία) ήταν ραγδαίες, και αυτό μεταφράστηκε σε πιο στοχευμένες θεραπείες».

Οι προοπτικές. Σήμερα, με τη δυνατότητα που έχουν οι επιστήμονες να «σκαλίζουν» το ανθρώπινο γονιδίωμα «διανοίγονται προοπτικές για ακόμα πιο εξειδικευμένες θεραπείες. Υπάρχουν τεχνικές που μπορούν να αναλύσουν σε ένα μικρό δείγμα του όγκου μεγάλο αριθμό γονιδίων, για να ελέγξουν ποια είναι αυτά που υπερλειτουργούν και ποια υπολειτουργούν, ώστε να εξακριβωθεί ποια τροφοδοτούν την ανάπτυξή του. Ετσι αποκτούμε γνώση για τον καρκίνο και αναζητούμε νέους τρόπους αντιμετώπισης», προσθέτει ο κ. Δημόπουλος.

Το μέλλον – σύμφωνα με τους ειδικούς – είναι η εξατομικευμένη θεραπεία. «Ο καρκίνος είναι διαφορετικός από άνθρωπο σε άνθρωπο», εξηγεί ο κ. Δημόπουλος. «Εχει πολλά πρόσωπα, διότι αναπτύσσεται μέσα από πολλά μονοπάτια. Εμείς μπορεί να μπλοκάρουμε το ένα, εκείνος όμως είναι πιθανόν να βρει κάποιο άλλο. Γι’ αυτό και είναι δύσκολο να βρει κανείς ένα φάρμακο που θα νικήσει τον καρκίνο σε όλους τους ασθενείς. Πιο ρεαλιστικός στόχος είναι να πούμε ότι στο μέλλον θα δίνουμε σε κάθε ασθενή ακριβώς την αγωγή που χρειάζεται, ώστε να μετατραπεί ο καρκίνος του σε χρόνια πάθηση».