Οταν ο Στρος – Καν πίεζε: «Βοηθήστε τώρα την Ελλάδα»

Η προσπάθεια των Ευρωπαίων να αντιμετωπίσουν την κρίση ξεκίνησε σε μια συνάντηση κεκλεισμένων των θυρών που πραγματοποιήθηκε στις 14 Απριλίου στην Ουάσιγκτον. Εκεί, στην πολυτελέστατη μονοκατοικία με τα 19 δωμάτια του γάλλου πρεσβευτή όπου βρέθηκαν υπουργοί Οικονομικών και κεντρικοί τραπεζίτες από τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, ο Ντομινίκ Στρος-Καν, ο οποίος τότε ήταν επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, έδωσε ένα τελεσίγραφο:

Η Ελλάδα θα χρειαζόταν πολύ μεγαλύτερη οικονομική βοήθεια από ό,τι είχε υπολογιστεί και αν η Ευρώπη δεν συμφωνούσε να δώσει περισσότερα χρήματα από ό,τι είχε έως τότε συμφωνηθεί, τότε ούτε το ΔΝΤ θα συμμετείχε με νέα κεφάλαια.

Ετσι αρχίζει το αποκαλυπτικό ρεπορτάζ της «Wall Street Journal» για το πώς οι διαμάχες στην κορυφή της Ευρώπης επέτρεψαν στην κρίση χρέους της ευρωζώνης να μεγαλώσει απειλώντας σήμερα ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία. Κατά την αμερικανική εφημερίδα, η προειδοποίηση του Στρος-Καν χώρισε τους Ευρωπαίους σε δύο στρατόπεδα για το ποιος θα πρέπει να πληρώσει ώστε να σωθεί η Ελλάδα από τη μεγαλύτερη χρεοκοπία οικονομίας στην ιστορία. Θα πρέπει να είναι οι ευρωπαίοι φορολογούμενοι και μόνον αυτοί; Ή μήπως θα πρέπει να συμμετάσχουν στο κόστος σωτηρίας και οι τράπεζες, οι οποίες δάνεισαν στην Ελλάδα τεράστια ποσά κατά τη δημιουργία της «παγκόσμιας φούσκας δανεισμού»;

Εκείνη την περίοδο όπου έγινε η συνάντηση κεκλεισμένων των θυρών στην Ουάσιγκτον οι Ευρωπαίοι πίστευαν – και έτσι φαινόταν – ότι είχαν αντιμετωπίσει στην κρίση στην Ελλάδα και στις άλλες περιφερειακές οικονομίες της ευρωζώνης. Η Ιταλία και η Ισπανία φαινόταν ότι είχαν γλιτώσει από την επίθεση των αγορών.

«ΠΥΡΚΑΓΙΑ». Μέχρι τον Ιούλιο όμως η κόντρα των Ευρωπαίων για το ποιος πρέπει να πληρώσει τα σπασμένα της Ελλάδας είχε προκαλέσει «πυρκαγιά» στην ευρωζώνη πλήττοντας όλες τις οικονομικά ασθενέστερες οικονομίες και κυρίως την Πορτογαλία και την Ιρλανδία. Τότε άρχισε να διαφαίνεται η πρώτη μεγάλη απειλή για το ενιαίο νόμισμα.

Η διαφωνία στην Ουάσιγκτον δίχασε δύο εκ των βασικών ιδρυτών του ευρώ, γράφει η «Wall Street Journal». Ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, κατάλαβε πολύ καλά το τελεσίγραφο του ΔΝΤ: Η ευρωζώνη έπρεπε να δώσει και δεύτερο πακέτο σωτηρίας στην Ελλάδα έως το καλοκαίρι του 2011, παρά το πρώτο πακέτο σωτηρίας των 110 δισ. ευρώ. Ο Σόιμπλε όμως τώρα ζήτησε μεγαλύτερη εμπλοκή των ιδιωτών δανειστών στο νέο πακέτο σωτηρίας.

Ο γάλλος πρόεδρος της ΕΚΤ Ζαν-Κλοντ Τρισέ όμως προειδοποίησε ότι δεν θα πρέπει να συνεισφέρουν οι ιδιώτες επενδυτές επιμηκύνοντας τον χρόνο ωρίμασης των ελληνικών ομολόγων. Δικαιολόγησε τη θέση του λέγοντας ότι αν γίνει αυτό τότε οι επενδυτές θα αρχίσουν να αποφεύγουν όλα τα ομόλογα της ευρωζώνης. Ετσι η συνάντηση του Απριλίου ολοκληρώθηκε χωρίς απόφαση.

Η Γερμανία είχε συμμάχους στις θέσεις της την Ολλανδία και τη Φινλανδία, ενώ η ΕΚΤ βρήκε σύμμαχό της τη Γαλλία.

Τρεις εβδομάδες μετά τη συνάντηση του Απριλίου ξέσπασε πανικός, όταν στις 6 Μαΐου το γερμανικό περιοδικό «Der Spiegel» ανέφερε ότι η Ελλάδα εξετάζει το ενδεχόμενο να εγκαταλείψει το ευρώ και ότι γίνεται μυστική συνάντηση στο Λουξεμβούργο για τον σκοπό αυτόν.

Στη συνάντηση ζητήθηκε από την Αθήνα μεγαλύτερη λιτότητα και επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων με αντάλλαγμα νέα βοήθεια. Κατόπιν ο Σόιμπλε έθιξε το θέμα της συμμετοχής των ιδιωτών στη σωτηρία και ο συνήθως ήρεμος Ζαν-Κλοντ Τρισέ έχασε την υπομονή του. «Θέλω να γραφτεί στα πρακτικά η θέση μου. Δεν συμφωνώ με τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα, επομένως δεν θα λάβω μέρος σε συζητήσεις για τις λεπτομέρειες», είπε και έφυγε, σύμφωνα με τη «Wall Street Journal». Οι Ευρωπαίοι διαφωνούσαν για το τι θα κάνουν με την Ελλάδα. Πολλές χώρες της ευρωζώνης ήλπιζαν ότι ο Στρος-Καν θα έβρισκε τρόπο να επιμηκύνει την προθεσμία που είχε δώσει το ΔΝΤ έως το καλοκαίρι για να βρεθεί λύση. Ο επικεφαλής του ΔΝΤ επρόκειτο να συζητήσει το θέμα με την Ανγκελα Μέρκελ στο Βερολίνο στις 15 Μαΐου και με τους υπουργούς Οικονομικών της ευρωζώνης την επόμενη μέρα στις Βρυξέλλες. Ο Στρος-Καν όμως δεν μπόρεσε να παρευρεθεί, αφού συνελήφθη στη Νέα Υόρκη με την κατηγορία της σεξουαλικής επίθεσης. Οι κατηγορίες αυτές στη συνέχεια αποσύρθηκαν.

ΟΙ «ΑΓΑΝΑΚΤΙΣΜΕΝΟΙ». Στην Αθήνα οι «Αγανακτισμένοι» άρχισαν να μαζεύονται στο Σύνταγμα και οι αγορές ξεκίνησαν την επίθεση στην Ισπανία. Την 1η Ιουνίου η Γερμανία παρουσίασε σχέδιο για την ανταλλαγή ελληνικών ομολόγων, το οποίο στελέχη της ΕΚΤ το χαρακτήρισαν «επικίνδυνο». Στις 15 Ιουνίου δημιουργήθηκαν σοβαρά επεισόδια έπειτα από διαδήλωση στην Αθήνα και ο Γιώργος Παπανδρέου πρότεινε τη δημιουργία κυβέρνησης εθνικής ενότητας, χωρίς όμως αποτέλεσμα.

Ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε ωστόσο ήταν αποφασισμένος να περάσει το σχέδιό του και στη συνάντηση των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης στις 20 Ιουνίου πίεσε ακόμη περισσότερο ζητώντας κούρεμα στα ελληνικά ομόλογα. Το κόστος δανεισμού σε Ιταλία και Ισπανία άρχισε να ανεβαίνει ακόμη περισσότερο, στην Αθήνα ξέσπασαν νέες μεγάλες διαδηλώσεις και οι Ευρωπαίοι ετοιμάστηκαν για έκτακτη Σύνοδο Κορυφής στις 21 Ιουλίου.

ΣΥΜΒΙΒΑΣΤΙΚΗ ΛΥΣΗ. Στη σύνοδο βρέθηκε συμβιβαστική λύση, με τους Γάλλους να συμφωνούν για συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στο πρόγραμμα βοήθειας προς την Ελλάδα, τη Μέρκελ να δέχεται διεύρυνση των αρμοδιοτήτων του ευρωπαϊκού ταμείου διάσωσης και τον Τρισέ να δίνει το πράσινο φως, με την προϋπόθεση ότι οι κυβερνήσεις θα πρέπει να εγγυώνται τα ελληνικά ομόλογα για να τα δέχεται ως εγγύηση η ΕΚΤ. Η επενδυτική εμπιστοσύνη κατέρρευσε όταν φάνηκε ότι οι συμβιβασμοί των Ευρωπαίων δεν έδωσαν λύση. Και μετά όλοι πήγαν διακοπές. Η Μέρκελ στις Ιταλικές Αλπεις και ο Σαρκοζί στη Γαλλική Ριβιέρα. Οι ομολογιούχοι όμως δεν πήγαν πουθενά και συνέχισαν να δημιουργούν αναστάτωση στις αγορές, καταλήγει η «Wall Street Journal».