«Πλήρη κατανόηση και διάθεση συνεργασίας ώστε να βρεθεί λύση» δείχνουν οι Ευρωπαίοι για τα προβλήματα που ίσως δημιουργηθούν στην τροφοδοσία της Ελλάδας, αν ληφθεί απόφαση για εμπάργκο στο ιρανικό πετρέλαιο, διαμηνύουν προς «ΤΑ ΝΕΑ» κυβερνητικές πηγές. «Ηδη έχει πραγματοποιηθεί επίσημη συνεννόηση και υπάρχει μεγάλη κατανόηση όσον αφορά την κατάσταση», επισημαίνουν οι αρμόδιοι.
Την ίδια ώρα κορυφαίοι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για σοβαρή διαταραχή της ομαλής ροής των προμηθειών της χώρας με αργό πετρέλαιο, αν προχωρήσει το ευρωπαϊκό εμπάργκο τον επόμενο μήνα.
Χαρακτηριστικές της κατάστασης είναι οι δηλώσεις στελέχους διεθνούς συμβουλευτικού οίκου στην πετρελαϊκή αγορά, ο οποίος αναφέρει στα «ΝΕΑ» ότι η εξάρτηση της Ελλάδας από το ιρανικό αργό – το οποίο μας παρέχεται χωρίς να χρειάζεται χρηματοδότηση (γραμμές πίστωσης) από τράπεζες – έφτασε σε επίπεδα ρεκόρ που προσεγγίζουν το 50% των συνολικών εισαγωγών.
Μάλιστα, σύμφωνα με παράγοντες της ελληνικής αγοράς, οι αυξημένες προμήθειες από το Ιράν παρατηρούνται επειδή η χρηματοδότηση για την αγορά πετρελαίου έχει μειωθεί κατά 65%-70% σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο. «Δεν υπάρχουν περιθώρια, μόνο οι Ιρανοί δίνουν πίστωση», λένε.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο πιεστική αν, στην περίπτωση που αποφασιστεί εμπάργκο κατά του Ιράν, η Σαουδική Αραβία δεν αυξήσει την παραγωγή για να καλύψει το κενό των προμηθειών που θα δημιουργηθεί κυρίως σε Ελλάδα, Ιταλία και Ισπανία. Τότε, σύμφωνα με τους ειδικούς, αναμένονται σημαντικές αυξήσεις της τιμής του αργού που θα φτάνει στην Ευρώπη, με αποτέλεσμα τη μετακύλιση του κόστους στον καταναλωτή, την αύξηση των εισαγωγών πετρελαϊκών προϊόντων από Ασία και ΗΠΑ. Με βάση το χειρότερο σενάριο, ίσως μπουν ακόμη και λουκέτα σε ευρωπαϊκά διυλιστήρια.
«Το ιδανικό θα ήταν να πειστούν οι μεγάλες τράπεζες της Ευρώπης να προσφέρουν γραμμές πίστωσης στην Ελλάδα για την αγορά πετρελαίου. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να σκεφτεί κανείς να μειώσει τον ειδικό φόρο κατανάλωσης σε περίπτωση ανόδου των τιμών», αναφέρουν κυβερνητικές πηγές.
Σχεδόν το 50%. «Αν κοιτάξετε τα στοιχεία του Αυγούστου, το Ιράν προμήθευε την Ελλάδα με 150.000 βαρέλια την ημέρα. Αυτό ισχύει για τους τρεις τελευταίους μήνες: σχεδόν το 50% του αργού που επεξεργάζονται τα διυλιστήρια της χώρας σας προέρχεται από το Ιράν», λέει στα «ΝΕΑ» ο Ολιβιέ Ζακόμπ, διευθυντής της συμβουλευτικής εταιρείας σε θέματα πετρελαίου Petromatrix, με έδρα την Ελβετία. Από την τελευταία αναφορά της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας προκύπτει ότι οι συνολικές εισαγωγές της Ελλάδας σε αργό τον Αύγουστο έφτασαν στα 350.000 βαρέλια την ημέρα, ενώ τα διυλιστήρια επεξεργάζονταν περίπου 325.000 βαρέλια ημερησίως.
«Φαίνεται ότι κατά μέσον όρο για το 2011 η χώρα εισάγει από το Ιράν 123.000 βαρέλια την ημέρα. Αν αποφασιστεί εμπάργκο από την πλευρά της ΕΕ τον Ιανουάριο, τα πράγματα για την Ελλάδα αναμένεται να είναι αρκετά δύσκολα στην αρχή», συμπληρώνει ο Λεωνίδας Δρόλλας, γενικός διευθυντής του Κέντρου Διεθνών Ενεργειακών Μελετών στο Λονδίνο. «Εμπάργκο μπορεί σε κάποιο βαθμό να σημαίνει μέχρι και διακοπή μέρους των προμηθειών», λέει ο κ. Ζακόμπ.
Η Ελλάδα, εκτός από το Ιράν, προμηθεύεται σημαντικές ποσότητες αργού από τη Ρωσία, το Καζαχστάν, τη Σαουδική Αραβία και τη Λιβύη, η οποία όμως λόγω του πολέμου έφτασε σχεδόν σε μηδενικά επίπεδα παραγωγής. Ωστόσο το τελευταίο χρονικό διάστημα οι ειδικοί διαπιστώνουν μεγάλη πτώση στις προμήθειες από τη Ρωσία και αντίστοιχη αύξηση του ποσοστού του Ιράν.
Πιστωτικές εγγυήσεις. «Αυτό συμβαίνει επειδή οι Ιρανοί παρέχουν καλούς πιστωτικούς όρους. Είναι μεγάλο πρόβλημα το ότι ο ευρωπαϊκός Βορράς δεν προμηθεύεται από το Ιράν, ενώ ο ευρωπαϊκός Νότος, που αντιμετωπίζει και τα μεγαλύτερα οικονομικά προβλήματα, παίρνει μεγάλες ποσότητες», λέει ο κ. Ζακόμπ και τονίζει ότι οι ευρωπαίοι ηγέτες θα μπορούσαν να πείσουν πετρελαιοπαραγωγές χώρες να προμηθεύσουν την Ελλάδα χωρίς γραμμές πίστωσης, αρκεί βέβαια να προσφέρουν εγγυήσεις. «Για παράδειγμα, η Γερμανία και η Γαλλία θα μπορούσαν να εγγυηθούν για τη χώρα σας», σημειώνει.
Συνολική λύση. Πηγές του ΥΠΕΚΑ επισημαίνουν μιλώντας στα «ΝΕΑ» ότι, εκτός από την Ελλάδα, η Ιταλία και η Ισπανία προμηθεύονται επίσης μεγάλες ποσότητες ιρανικού αργού και αφήνουν να εννοηθεί ότι η λύση που αναμένεται να δοθεί σε περίπτωση επιβολής πετρελαϊκού εμπάργκο στο Ιράν από την ΕΕ μάλλον θα είναι συνολική. Ωστόσο η Ελλάδα είναι μέχρι στιγμής η μόνη χώρα που αντιμετωπίζει τόσο σοβαρό πρόβλημα χρηματοδότησης.
Οπως αναφέρουν παράγοντες της ελληνικής αγοράς, το πρώτο «κόψιμο» των γραμμών πίστωσης από τις τράπεζες για την προμήθεια αργού συνέβη τον Μάιο.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, όταν έγινε εμφανές ότι υπάρχει αδράνεια και δεν προχωρεί η υλοποίηση της συμφωνίας της 21ης Ιουλίου. Σε συνδυασμό με την επτάμηνη απουσία της Λιβύης από την παραγωγή και τη μείωση των πιστώσεων «να κινείται στη σφαίρα των δισεκατομμυρίων ευρώ σε σχέση με πέρυσι», σύμφωνα με γνώστες της ελληνικής αγοράς, τα ποσοστά εισαγωγών του ιρανικού αργού «απογειώθηκαν».
Σημειώνεται ότι το σύνολο των εισαγωγών αργού στην Ελλάδα πραγματοποιείται από τα Ελληνικά Πετρέλαια (ΕΛΠΕ) και τη Μότορ Οϊλ.
Αλλαγή προμηθευτή. «Αν υπάρξει πετρελαϊκό εμπάργκο, η Ελλάδα θα χρειαστεί λίγο καιρό για να αλλάξει προμηθευτές. Δεν είναι κάτι πολύ δύσκολο», επισημαίνει ο Λεωνίδας Δρόλλας. Πιο απαισιόδοξος εμφανίζεται ο Ολιβιέ Ζακόμπ: «Το ρωσικό αργό είναι πιο ακριβό, και αν η Ελλάδα δεν έχει χρηματοδότηση από τις τράπεζες είναι πιθανό να υπάρξει μεγάλο πρόβλημα. Αν οι Ελληνες σκοπεύουν να αγοράσουν περισσότερο σαουδαραβικό πετρέλαιο για να καλύψουν το κενό, τότε θα πρέπει η Σαουδική Αραβία να αυξήσει την παραγωγή της – και αυτό θα πρέπει να το κάνει για να εξυπηρετήσει όχι μόνο την Ελλάδα, αλλά και την Ιταλία και την Ισπανία. Δεν πιστεύω ότι η Σαουδική Αραβία θα άφηνε μέρος του μεριδίου της στην Ασία και στην Άπω Ανατολή προς όφελος του Ιράν, έτσι η αύξηση της παραγωγής είναι απαραίτητη για να καλύψει τις ευρωπαϊκές ανάγκες σε περίπτωση εμπάργκο».
Ο ίδιος επισημαίνει ότι σε περίπτωση που η Σαουδική Αραβία δεν αυξήσει την παραγωγή της για να αναπληρώσει το κενό του Ιράν, η Ευρώπη θα πρέπει να πληρώνει περισσότερο για αργό. «Και η Ασία που θα παίρνει ιρανικό θα πληρώνει λιγότερο. Που σημαίνει ότι τα διυλιστήρια στην Ευρώπη θα πρέπει να πληρώνουν περισσότερο – μπορεί να δούμε και κάποια να κλείνουν. Επιπλέον, η εξέλιξη αυτή θα φέρει αύξηση των εισαγωγών προϊόντων πετρελαίου από την Ασία και την Αμερική». Αλλες πιθανές πηγές αντί του Ιράν είναι, σύμφωνα με τον κ. Ζακόμπ, το Ιράκ και το Κουβέιτ, που έχουν αργό παρόμοιας ποιότητας.
«Ουδέν σχόλιον…». Από την πλευρά τους παράγοντες της ελληνικής αγοράς αναφέρουν ότι σε περίπτωση εμπάργκο οι εταιρείες θα στραφούν πιθανότατα προς χώρες της Αφρικής, της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών και στη Ρωσία. «Με την εξέλιξη της διαδικασίας του PSI, την καταβολή της 7ης δόσης, και γενικότερα την πρόοδο στον τομέα της εξυγίανσης της ελληνικής οικονομίας εκτιμούμε ότι σύντομα θα ανοίξουν ξανά οι γραμμές πίστωσης από τις μεγάλες τράπεζες. Αν όμως η κατάσταση επιδεινωθεί… Ουδέν σχόλιον», λέει στα «ΝΕΑ» παράγοντας της αγοράς.
Casus belli. «Αν τους κόψουν τα μέσα επιβίωσης, τις εξαγωγές πετρελαίου, μπορεί να τους ωθήσουν σε σοβαρά αντίποινα που θα επιφέρουν μεγάλη αναστάτωση στον Περσικό Κόλπο και στη Μέση Ανατολή. Γι’ αυτό έχουν αποφύγει παρόμοιες κυρώσεις έως σήμερα. Το πετρελαϊκό εμπάργκο ίσως να θεωρηθεί από το Ιράν casus belli.
Και υπάρχει ιστορικό προηγούμενο που δείχνει τι μπορεί να συμβεί σε μια τέτοια περίπτωση. Η Ιαπωνία το 1941 υπέστη πετρελαϊκό εμπάργκο από τις ΗΠΑ, τη Μεγάλη Βρετανία και την Ολλανδία και προχώρησε σε πόλεμο. Και αν υπάρξουν πολεμικές ενέργειες στον Περσικό, το εμπάργκο θα είναι κάτι πολύ μικρό σε σχέση με τις εξελίξεις που μπορεί να έχουμε», καταλήγει ο Λεωνίδας Δρόλλας.
