Οι Γερμανοί ξανάρχονται με «ιδρύματα»

Οι Γερμανοί ξανάρχονται. Αυτή τη φορά μέσω των ιδεολογικών «πρακτόρων» τους, καθώς το Βερολίνο θα κάνει ποδαρικό δραστηριοποιώντας εκ νέου στην Ελλάδα τα μεγαλύτερα γερμανικά πολιτικά ινστιτούτα, τα οποία εκπροσωπούν το σύνολο του γερμανικού πολιτικού φάσματος. Επισήμως, όπως ανακοίνωσε ο αρμόδιος για την Ελλάδα υφυπουργός Χανς Γιόαχιμ Φούχτελ για να δοθεί νέα ώθηση στον διάλογο με την Ελλάδα. Ανεπισήμως, για τη διασφάλιση διακριτικής επιρροής στις εξελίξεις και όχι μόνο.

«Υστερα από σχεδόν μισή δεκαετία, τα πολιτικά ιδρύματα προτίθενται να δραστηριοποιηθούν και πάλι στην Ελλάδα και να ανοίξουν στην πλειοψηφία τους τοπικά γραφεία», ανέφερε στη λιτή του ανακοίνωση ο εντεταλμένος της Ελληνογερμανικής Συνέλευσης Χανς Γιόαχιμ Φούχτελ πριν από λίγες μέρες, δηλώνοντας ότι οι σχετικές προετοιμασίες θα αρχίσουν τον Ιανουάριο κι ότι τα εν λόγω ιδρύματα θα συνεργαστούν με τους έλληνες εταίρους τους «εντός του εκάστοτε θεματικού τους πλαισίου».

Δεν θα είναι η πρώτη φορά που στη χειμαζόμενη από μια κρίση Ελλάδα θα καταφθάσουν οι μεγάλες δυνάμεις με όπλα «ήπιας ισχύος». Μπορεί αυτή τη φορά να μην υπάρχει δόγμα Τρούμαν, σχέδιο Μάρσαλ ή μεταπολίτευση, αλλά η ανακοίνωση Φούχτελ αποτελεί για όσους γνωρίζουν καλά το επίπεδο των ελληνογερμανικών σχέσεων σήμερα εκτός από μια προσπάθεια αναθέρμανσης, κυρίως προσπάθεια του Βερολίνου να διασφαλίσει τα συμφέροντά του στην Ελλάδα, και να παρακολουθεί από κοντά τις εξελίξεις σε μια μεταβατική περίοδο με απρόβλεπτη κατάληξη, και να ανοίξει διάλογο με την κοινωνία.

Αν και αυτή τη στιγμή παραμένει ασαφές το ακριβές πρόγραμμα των ιδρυμάτων και τι ακριβώς σκοπεύουν να κάνουν στη χώρα μας, οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ αναμένουν ότι τουλάχιστον τα δύο μεγάλα Ιδρύματα, το Κόνραντ Αντενάουερ και το Φρίντριχ Εμπερτ θα έρθουν στην Αθήνα με τοπικά γραφεία. Στις αρχές Ιανουαρίου τα ιδρύματα αναμένεται να παρουσιάσουν στο γερμανικό ΥΠΕΞ τα προγράμματα και τις στοχεύσεις τους για την Ελλάδα, καθώς η παρουσία τους κρίνεται πια σκόπιμη, δεδομένου ότι εκτιμάται πως η ελληνική κρίση θα έχει βάθος τουλάχιστον δεκαετίας και οι Γερμανοί θέλουν να έχουν ρόλο και λόγο στις εξελίξεις.

Τουλάχιστον τα δύο μεγάλα ινστιτούτα, το Ινστιτούτο Κόνραντ Αντενάουερ, το θινκ τανκ των Χριστιανοδημοκρατών (CDU), και το Φρίντριχ Εμπερτ των Σοσιαλδημοκρατών (SPD) αναμένεται να κάνουν αισθητή την παρουσία τους, αλλά και να πάρουν τη μερίδα του λέοντος από την κρατική επιχορήγηση των 2 εκατομμυρίων ευρώ στα αντίστοιχα ιδρύματα από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση το 2012 (ανάλογα με την κοινοβουλευτική δύναμη των κομμάτων).

Πάντως, αξίζει να σημειωθεί πως σε ο, τι αφορά την περιοχή μας, διαθέτουν μέχρι σήμερα πολλά γραφεία σε χώρες όπως η Αλβανία, το Κόσοβο, η Λετονία και η Τουρκία, αλλά μικρή παρουσία σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Η παρουσία στα Βαλκάνια είχε κριθεί αναγκαία λόγω της διάλυσης της πρώην Γιουγκοσλαβίας, ενώ φαίνεται πως όταν η Ελλάδα πήρε τον ευρωπαϊκό της δρόμο, αλλά και ο προϋπολογισμός των ιδρυμάτων μειώθηκε, έκλεισαν τα γραφεία τους στην Αθήνα.

Ξανά στην Αθήνα. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το επίσημο ινστιτούτο των Γερμανών Σοσιαλδημοκρατών, το Ιδρυμα Φρίντριχ Εμπερτ, ήρθε στην Ελλάδα το 1978 και αποχώρησε το 2005. Το τάιμινγκ προφανώς δεν ήταν τυχαίο. Ηρθε στην Ελλάδα στις αρχές της μεταπολίτευσης και έφυγε λίγο μετά την πτώση της κυβέρνησης Σημίτη, εκτιμώντας πως πια δεν υπήρχε λόγος παρουσίας στην Αθήνα. Μάλιστα, στα πρώτα βήματά του, εκπροσωπούνταν από γερμανό εντεταλμένο, ο οποίος είχε δικό του αυτοκίνητο και υπαλλήλους, σε επίπεδο που η εκπροσώπηση έμοιαζε με διπλωματική. Το ίδρυμα δραστηριοποιήθηκε έντονα και τις μέρες του σχεδίου Ανάν με ανταλλαγές ακαδημαϊκών και δημοσιογράφων από τις δύο πλευρές της Κύπρου, ενώ έκανε και επιμορφωτικά σενάρια πολιτικών. Το Εμπερτ έχει ως κύρια στόχευση την ενίσχυση της δημοκρατίας, ενώ δουλεύει πολύ με τα συνδικάτα. Εφόσον επανέλθει με στελέχη στην Ελλάδα, θα πρέπει να αναμένεται λόμπινγκ με συνδικαλιστές. «Οταν οι Γερμανοί αγοράσουν εταιρείες στην Ελλάδα δεν θα θέλουν να έχουν προβλήματα με συνδικαλιστές, οπότε πρέπει να αναμένονται ανάλογες δράσεις», έλεγαν στα «ΝΕΑ» άνθρωποι που έχουν συνεργαστεί με το Φρ. Εμπερτ. Οι ίδιοι μάλιστα έκαναν λόγο για ίδρυμα «αριστερίστικης λογικής», το οποίο «έχει μάθει να δουλεύει κυρίως στον Τρίτο Κόσμο».

ΤΟ ΑΝΤΕΝΑΟΥΕΡ. Το ίδρυμα Αντενάουερ ήρθε στην Ελλάδα τη δεκαετία του ’80 και τα ίχνη του χάνονται κάπου στη δεκαετία του ’90, λίγο μετά την πτώση της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Διέθετε οργανωμένο γραφείο και είχε επικεντρωθεί σε σεμινάρια πολιτικής επιμόρφωσης. Οσοι θυμούνται την παρουσία του ιδρύματος έχουν θετική άποψη ενώ λένε ότι βοήθησε τα στελέχη της Ν.Δ. να επιμορφωθούν, αλλά είχε συμβολή και στα θεσμικά όργανα του κόμματος, με ιδιαίτερη επιμονή στη σημασία που έχει ο τρόπος επιλογής πολιτικών στελεχών. Εκτοτε, έχει επανειλημμένα συνεργαστεί με το θινκ τανκ της ΝΔ, το Ινστιτούτο Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Καραμανλής σε εκδηλώσεις και συνέδρια. Προσφάτως, σε μια προσπάθεια να ξεπαγώσει τις σχέσεις του με το Βερολίνο και τους Χριστιανοδημοκράτες, και ο Αντώνης Σαμαράς πραγματοποίησε ομιλία σε εκδήλωση του Ιδρύματος, του οποίου ηγείται σήμερα ο πρώην πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Χανς-Γκερτ Πέτεριγκ, από τους στενούς πολιτικούς φίλους της κ. Μέρκελ.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το βασικό παράπονο των ανθρώπων που συνεργάστηκαν με τα γερμανικά ιδρύματα στην Ελλάδα είναι ότι οι Γερμανοί ποτέ δεν καλλιέργησαν ουσιαστικά τις επαφές τους στη χώρα. Λένε μάλιστα πως όταν αυτό έγινε – και συνέβη επί διακυβέρνησης Σημίτη – με πρωτοβουλία και προσπάθεια της ελληνικής πλευράς. Σημειώνουν χαρακτηριστικά: «Οι μόνες επαφές τους είναι από την εποχή της χούντας. Και ξαφνικά συνειδητοποιούν σήμερα ότι δεν έχουν επαφές». Ποτέ δεν είναι αργά.

Το γερμανικό «φάουλ» με τους έλληνες συνδικαλιστές

Ενδιαφέρον έχει η ιστορία του πρώτου εκπροσώπου του Ιδρύματος Φρίντριχ Εμπερτ στην Ελλάδα, ο οποίος ήρθε στην Αθήνα το 1978, αλλά διέπραξε πολιτικό φάουλ. Αν και εκπρόσωπος του θινκ τανκ των Σοσιαλδημοκρατών, συνεργάστηκε με συνδικαλιστές της ΝΔ, εκτιμώντας ότι αυτή θα ήταν το επόμενο κόμμα εξουσίας. Η εκτίμηση αποδείχθηκε τραγικά λανθασμένη και στιγμάτισε την παρουσία του ιδρύματος στην Ελλάδα για περισσότερο από μια δεκαετία. Δεν είναι τυχαίο ότι κάποιοι στο ΠΑΣΟΚ με αφορμή το περιστατικό για χρόνια μετά μιλούσαν για «πράκτορες των Γερμανών». Σε κάθε περίπτωση, το ίδρυμα συνέχισε τη δουλειά του και η τελευταία του αναλαμπή ήταν επί διακυβέρνησης Σημίτη, καθώς οι σχέσεις του πρώην πρωθυπουργού με το Βερολίνο ήταν καλές.

Μικρότερα ιδρύματα είναι το Ρόζα Λούξεμπουργκ, το οποίο ανήκει στο Die Linke της Αριστεράς. Το Ιδρυμα ενδιαφέρεται επίσης για ενεργότερη παρουσία στην Ελλάδα και αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση του Γ. Φούχτελ. Μάλιστα, στις αρχές Δεκεμβρίου οργάνωσε καμπάνια για την Ελλάδα σε τέσσερις γερμανικές πόλεις σε συνεργασία με το Ιδρυμα Νίκος Πουλαντζάς. Η Die Linke έχει επανειλημμένα εκφράσει την αλληλεγγύη της στην Ελλάδα και στον ελληνικό λαό με τοποθετήσεις στη Βουλή, δημοσιεύματα, μπροσούρες και συγκεντρώσεις.

Αν και δεν αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση του Βερολίνου, αρμόδιες πηγές έλεγαν ότι αναμενόμενη πρέπει να είναι και η δραστηριοποίηση του Heinrich Boell, του Ινστιτούτου των Γερμανών Πρασίνων. Ισως όχι με οργανωμένη και επίσημη παρουσία, αλλά «δεν θα πρέπει να σας προκαλέσει εντύπωση αν σύντομα διοργανωθεί κάποια εκδήλωση στην Ελλάδα με τη συμμετοχή των Πρασίνων και θέμα την πράσινη ενέργεια», η οποία είναι γνωστό ότι ενδιαφέρει ως τομέας συνεργασίας το Βερολίνο.