Ο ελευθερωτής των μυστικών

«Η πληροφορία πρέπει να είναι ελεύθερη, ανήκει στον δημόσιο χώρο… Θα πρέπει να αποτελεί δημόσιο αγαθό». Αυτά τα λόγια του 22χρονου αμερικανού στρατιώτη Μπράντλεϊ Μάνινγκ, ηχογραφημένα από τον συνομιλητή του Αντριαν Λάμο, έναν χάκερ πληροφοριοδότη της αμερικανικής Αστυνομίας, ήταν αρκετά για να οδηγήσουν στη σύλληψή του. «Η Χίλαρι Κλίντον», συνέχιζε στην τηλεφωνική τους συνομιλία ο Μάνινγκ, «και αρκετοί διπλωμάτες ανά τον κόσμο θα πάθουν έμφραγμα όταν ξυπνήσουν ένα πρωί και βρουν έναν ολόκληρο θησαυρό απόρρητης εξωτερικής πολιτικής διαθέσιμο στο κοινό». Και το έπαθαν με τη δημοσιοποίηση, μέσω της ιστοσελίδας Wikileaks και πέντε μεγάλων εφημερίδων του κόσμου, 251.287 μυστικών διπλωματικών τηλεγραφημάτων των ΗΠΑ. Τότε ο ιταλός υπουργός Εξωτερικών Φράνκο Φρατίνι έκανε λόγο για την «11η Σεπτεμβρίου της παγκόσμιας διπλωματίας», καθώς όλος ο πλανήτης διάβαζε τους διπλωματικούς φόβους της Ουάσιγκτον, μάθαινε πως οι ΗΠΑ χρησιμοποιούσαν τις πρεσβείες τους στο πλαίσιο ενός παγκόσμιου δικτύου κατασκοπείας και διάβαζε τις αδιάκριτες παρατηρήσεις πρέσβεων για διεθνείς ηγέτες.

«ΟΛΑ ΕΥΚΟΛΑ». Στις ίδιες συνομιλίες ο Μάνινγκ ακούγεται να περιγράφει πόσο εύκολη ήταν η αντιγραφή των αρχείων που αργότερα έδωσε, όπως όλα δείχνουν, στο Wikileaks: «Πήγαινα στο γραφείο μου με ένα μουσικό CD-RW με ετικέτα κάτι σαν “Lady Gaga”, έσβηνα τη μουσική, έπειτα έγραφα από πάνω συμπιεσμένα αρχεία…». Ο Μάνινγκ επισημαίνει πως είχε «άνευ προηγουμένου πρόσβαση σε απόρρητα δίκτυα 14 ώρες την ημέρα, επτά ημέρες την εβδομάδα, για οκτώ και περισσότερους μήνες».

Για τους ακτιβιστές ο Μπράντλεϊ Μάνινγκ, ο νεαρός αµερικανός στρατιώτης που υπηρετούσε στις υπηρεσίες πληροφοριών του αµερικανικού στρατού στη Βαγδάτη και τον οποίο βαρύνουν υποψίες για τη διαρροή των απόρρητων εγγράφων στο Wikileaks, είναι ήρωας. Για άλλους και κυρίως για το αµερικανικό υπουργείο Εξωτερικών είναι προδότης. Για την Τσέρα Μουρ, την παιδική του φίλη από το Κρέσεντ στην Οκλαχόµα, είναι το ίδιο παιδί που νευρίαζε όταν οι άλλοι τον αγνοούσαν και επέµενε στον διαχωρισµό Εκκλησίας και Κράτους. Για τον στρατιώτη Μάνινγκ το ταξίδι από µια ταραγµένη παιδική ηλικία στην αποµόνωση της στρατιωτικής φυλακής όπου κρατείται εδώ και ενάμιση χρόνο είναι µεγάλο. Οι συµµαθητές του θυµούνται ένα αδύνατο και ασθενικό αγόρι που ξεχώριζε επειδή αρνιόταν να αποδεχθεί την κυρίαρχη άποψη, ειδικά σε θέµατα θρησκείας. Στο σχολείο έπαιρνε τους καλύτερους βαθμούς και αντί να παίζει με τα βιντεοπαιχνίδια όπως τα άλλα παιδιά, αυτός τα αναπρογραμμάτιζε. Ο πατέρας του Μπράιαν είχε υπηρετήσει πέντε χρόνια στους πεζοναύτες. Στα 13 του ο Μάνινγκ έφυγε από τις ΗΠΑ λόγω του διαζυγίου των γονιών του και εγκαταστάθηκε µε τη βρετανίδα µητέρα του στην Ουαλία.

Επέστρεψε στις ΗΠΑ σε ηλικία 22 και προσελήφθη από εταιρεία κοµπιούτερ. Κάποια στιγµή, λένε οι πληροφορίες που έχουµε από αµερικανικές εφηµερίδες, ο πατέρας του έµαθε ότι ο Μπράντλεϊ είναι οµοφυλόφιλος και τον έδιωξε από το σπίτι. Για αρκετό καιρό κοιμόταν σε ένα μικρό φορτηγό, μέχρι που πήρε την απόφαση να καταταγεί, ελπίζοντας ότι στον στρατό θα κερδίσει τα χρήματα που του χρειάζονταν για να σπουδάσει Φυσική. Εγινε αναλυτής πληροφοριών και τον έστειλαν στο Ιράκ, όπου συγκρουόταν συχνά με συναδέλφους και αξιωματικούς καθώς έδειχνε συνέχεια ότι δεν συμφωνεί με αυτό τον πόλεμο. Φοράει στον λαιµό µια στρατιωτική ταυτότητα στην οποία έχει γράψει «ανθρωπιστής», ενώ αρχίζει να αλληλογραφεί µε έναν χάκερ, τον Αντριαν Λάµο. Σε αυτόν περιγράφει, εκτός από την κακή συναισθηµατική του κατάσταση, και µια ιδέα που του ήρθε όταν του ζητήθηκε να εξετάσει την υπόθεση αρκετών Ιρακινών που είχαν συλληφθεί επειδή µοίραζαν παράνοµο αντικυβερνητικό υλικό. «Εψαξα ό,τι µου ζήτησαν, αλλά οι ανώτεροί µου µε αγνόησαν», έγραψε. «Επειτα από αυτό, είδα τα πράγµατα διαφορετικά». Ομως και λίγο πριν αντιγράψει τα απόρρητα έγγραφα ο Μάνινγκ έστειλε e-mail στον προϊστάμενό του, προειδοποιώντας τον ότι η ψυχολογική του κατάσταση που διαταρασσόταν λόγω της ανησυχίας του για τον σεξουαλικό του προσδιορισμό δεν του επέτρεπε να αναλύει τις στρατιωτικές επιθέσεις των σιιτών. Για να τον πείσει του έστειλε και μια φωτογραφία του ντυμένου γυναίκα. Μέσα σε όλα αυτά, καλό είναι να θυμόμαστε ότι από τη στιγµή που έγινε γνωστή η πρώτη διαρροή στρατιωτικών εγγράφων στο Wikileaks και αναφέρθηκε το όνοµα του Μάνινγκ ως πιθανού υπόπτου, οι ακτιβιστές καταγγέλλουν πως γίνεται προσπάθεια για τη σκιαγράφηση του αρνητικού πορτρέτου ενός «απόβλητου».

Ο Μάνινγκ συνελήφθη στο Κουβέιτ τον Μάιο του 2010 και κρατήθηκε χωρίς να του απαγγελθεί κατηγορία σε στρατιωτική φυλακή για περισσότερο από έναν µήνα. Τον Ιούλιο καταδικάστηκε για διαρροή διαβαθµισµένου υλικού και πληροφοριών για την εθνική άµυνα επειδή παρέδωσε στο Wikileaks βίντεο που δείχνει το πλήρωμα αµερικανικού ελικοπτέρου να πυροβολεί και να σκοτώνει ιρακινούς αµάχους. Τους πρώτους εννέα μήνες τους πέρασε φυλακισμένος υπό απάνθρωπες συνθήκες στη βάση των πεζοναυτών, στο Κουάντικο της Βιρτζίνια. Εμενε στην απομόνωση για 23 ώρες κάθε ημέρα, δεν του επέτρεπαν να κοιμηθεί, τον εξανάγκαζαν να στέκεται όρθιος και ολόγυμνος στη διάρκεια επιθεωρήσεων και αρνούνταν να του δώσουν τα γυαλιά του. Ο δικηγόρος του κατήγγειλε επανειλημμένα ότι όλη αυτή η κακομεταχείριση είχε πολύ αρνητικές επιπτώσεις στον ψυχισμό του. Αργότερα μεταφέρθηκε στο Φορτ Λίβενγουορθ του Κάνσας.

ΓΟΛΓΟΘΑΣ. Την περασμένη Παρασκευή άρχισε η πρώτη ακρόαση του Μάνινγκ ενώπιον στρατιωτικού δικαστηρίου στη βάση του Φορτ Μίντι κοντά στην Ουάσιγκτον και δύο ημέρες μετά, την περασμένη Κυριακή ο τελευταίος αμερικανός στρατιώτης αποχωρούσε από το Ιράκ – ίσως δικαιώνοντας εκείνους που προέβλεπαν ότι οι αποκαλύψεις του θα επέσπευδαν το τέλος αυτού του πολέμου. Ενδιάμεσα, το Σάββατο, ο Μάνινγκ γιόρτασε – τρόπος του λέγειν – τα 24α γενέθλιά του. Η ακροαματική διαδικασία στο δικαστήριο δεν οδηγεί σε απόφαση για το αν είναι ένοχος ή αθώος, αλλά για το αν θα παραπεμφθεί σε στρατοδικείο – κάτι που θεωρείται σχεδόν βέβαιο. Αν καταδικαστεί εκεί, μπορεί να του επιβληθεί ποινή ισόβιας κάθειρξης. «Είμαι έτοιμος να πάω φυλακή», είχε γράψει στο τελευταία e-mail του στο Ιράκ. Δεν είναι καθόλου σίγουρο, όμως, ότι ήταν έτοιμος για την καταιγίδα που ακολούθησε…