Kόβει χρήμα από την πίσω πόρτα

Κίνηση ματ χαρακτηρίζουν τραπεζίτες και αναλυτές την κίνηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να πλημμυρίσει με φθηνό χρήμα την τραπεζική αγορά. Την Τετάρτη, 523 ευρωπαϊκές τράπεζες δανείστηκαν 489,2 δισ. ευρώ, με συμβολικό επιτόκιο 1%, σε μια πρωτοφανή ανάσα ρευστότητας στην ευρωζώνη.

Οπως αναφέρουν διεθνείς αναλυτές αλλά και έλληνες τραπεζίτες, με την κίνηση αυτή η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα «κόβει χρήμα από την πίσω πόρτα», καθώς χρηματοδοτεί τις τράπεζες, οι οποίες με τη σειρά τους αγοράζουν κρατικά ομόλογα.

Αρκετοί συγκρίνουν την κίνηση της ΕΚΤ με το αντίστοιχο αμερικανικό πρόγραμμα αγοράς ομολόγων που είχε υιοθετήσει η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ το 2008, προκειμένου να δώσει χρόνο στην αγορά ώστε να αντεπεξέλθει στην κρίση μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers. Με τη διαφορά ότι στην Ευρώπη η «διάσωση» γίνεται έμμεσα, καθώς η ΕΚΤ – αξιοποιώντας τον ανεξάρτητο χαρακτήρα της – χρηματοδοτεί τις τράπεζες ώστε αυτές με τη σειρά τους να δώσουν ανάσα στα κράτη μέλη της ευρωζώνης.

Μάλιστα, πολλοί είναι εκείνοι που συσχετίζουν τις δύο πρόσφατες μειώσεις στο επιτόκιο του ευρώ – από 1,5% τον Νοέμβριο σε 1% σήμερα – με τις δημοπρασίες της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Γιατί με τον τρόπο αυτό η ΕΚΤ χρηματοδοτεί τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα με συμβολικό κόστος χρήματος, επιτρέποντάς τους είτε να αγοράσουν ομόλογα από τη δευτερογενή αγορά είτε να επαναχρηματοδοτήσουν τις δικές τους εκδόσεις είτε ακόμη και να καλύψουν εκδόσεις κρατικών ομολόγων από μέλη της ευρωζώνης.

ΝΕΑ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΑ. Ενδεικτικό της ανάσας που δίνει με τον τρόπο αυτό η ΕΚΤ είναι ότι το 2012 οι ευρωπαϊκές τράπεζες πρέπει να αναχρηματοδοτήσουν δάνεια συνολικού ποσού 1 τρισ. ευρώ. Δηλαδή, με τα χρήματα που πήραν από την ΕΚΤ καλύπτουν σχεδόν τις μισές από τις ανάγκες αυτές. Παράλληλα, τον Φεβρουάριο θα πραγματοποιηθεί και νέα δημοπρασία από την ΕΚΤ, ενώ τον ίδιο μήνα η Ιταλία θα κληθεί να καλύψει ανάγκες χρηματοδότησης 46 δισ. ευρώ.

Με αυτά τα δεδομένα, τραπεζικοί κύκλοι αναφέρουν ότι η διάθεση απεριόριστης ρευστότητας προς τις τράπεζες από την ΕΚΤ δεν αποκλείεται να συνοδεύεται από σιωπηρή συμφωνία ότι τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα δώσουν μέρος των χρημάτων αυτών για να χρηματοδοτήσουν και κρατικά ομόλογα.

Βέβαια, ακόμα και με αυτούς τους όρους οι τράπεζες δεν βγαίνουν χαμένες, καθώς επωφελούνται από τη διαφορά των επιτοκίων. Για παράδειγμα, η απόδοση του διετούς ισπανικού ομολόγου είναι αυτή τη στιγμή 3,64%, γεγονός που σημαίνει ότι αν ένα χρηματοπιστωτικό ίδρυμα χρησιμοποιήσει τα χρήματα της ΕΚΤ για να το αγοράσει έχει ετήσιο όφελος 2,64% (απόδοση 3,64% μείον επιτόκιο ΕΚΤ 1%).

Μάλιστα, αν τελικά επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις που θέλουν τον «σούπερ Μάριο» (όπως αποκαλείται στην αργκό των τραπεζιτών ο επικεφαλής της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι) να μειώνει περαιτέρω τα επιτόκια του ευρώ το 2012, το όφελος για τις τράπεζες γίνεται ακόμη μεγαλύτερο.

Το «δώρο» της ΕΚΤ μεγαλώνει και από το γεγονός ότι αποδέχεται ως στοιχεία εξασφάλισης και τα δάνεια των εμπορικών τραπεζών, εκτός από τα ομόλογα που έχουν εκδώσει ή διαθέτουν στο χαρτοφυλάκιό τους. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μικρές, περιφερειακές τράπεζες μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση στο «φθηνό χρήμα».