«Πρώτα γοητεύεις κι έπειτα εκπαιδεύεις»

Από το Μέγαρο ξεκίνησε και το πρώτο εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Συλλόγου Οι Φίλοι της Μουσικής και έπειτα κι άλλο, κι άλλο. «Πρώτα γοητεύεις κι έπειτα εκπαιδεύεις» ήταν το προσωπικό μότο του προέδρου του Συλλόγου. Βασικός άξονας των προγραμμάτων; «Η παροχή ίσων ευκαιριών σε νέους του τόπου μας, αφού δεν νοείται κοινωνική δικαιοσύνη χωρίς τη βασική προϋπόθεση ίσων ευκαιριών για μάθηση αλλά και για ανάδειξη», έλεγε ο Χρήστος Δ. Λαμπράκης. «Ενας μικρός «Καβάκος», αν γεννηθεί σε μικρή πόλη, είναι δύσκολο να εξελιχθεί. Βέβαια δεν μπορούμε να εξαφανίσουμε την αδικία, μπορούμε όμως να την αμβλύνουμε», τόνιζε μιλώντας για εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Δράση εκτός έδρας» του Συλλόγου για την τριετία 2009-2011 (το οποίο δεν πρόλαβε να παρακολουθήσει).

Το λιμπρέτο του για την «Ελένη»

Η εμπλοκή του με τη Μουσική – τη μεγάλη αγαπημένη του – κάποτε έφθασε ώς τη δημιουργία: με το λιμπρέτο για την όπερα του Θάνου Μικρούτσικου «Η επιστροφή της Ελένης», που παρουσιάστηκε και εκτός ελληνικών συνόρων και δισκογραφήθηκε από την EMI Classics. Η Ελένη, η Ωραία Ελένη, ήταν σύμβολο και για τις σκέψεις του που κατέγραφε στο χαρτί τον Ιούνιο του 1993:

«Οι μυθικές ηρωίδες σαν την Ελένη δεν διαθέτουν μονάχα μία, επίσημη ταυτότητα. Το βιογραφικό τους σημείωμα φτάνει έως εμάς μέσα από αμέτρητες εκδοχές (συχνά, άλλωστε, αλληλοσυγκρουόμενες!), που οφείλονται άλλοτε σε ποιητική φαντασία και δραματική ανάγκη, κι άλλοτε στην προπαγάνδα μιας πολιτείας ή μιας κοινωνικής ομάδας που σφετερίστηκε τον αρχικό μύθο, για να τον συνταιριάξει με πολιτικές σκοπιμότητες της στιγμής.

Τα δύο θεμελιώδη σύμβολα της Ελένης είναι η ακατανίκητη ομορφιά και, λιγότερο γνωστό, το Φως.

Ελένη ονομάζεται η αναμμένη δάδα που σκορπίζει τα σκοτάδια της νύχτας. Κι είναι το σχεδόν ομώνυμο σύμβολο της Ελένης η Σελήνη, το άστρο της νύχτας που μεταβάλλεται κάθε βράδυ, προτού εξαφανιστεί για να ξαναπάρει αργότερα παρθενική τροχιά.

Το λιμπρέτο μιας όπερας δεν είναι παρά εργαλείο στα χέρια του συνθέτη. Δεν είναι αυθύπαρκτο, δεν διαβάζεται σαν έργο λογοτεχνικό, δεν διαθέτει αξία ανεξάρτητη από τη μουσική που υπηρετεί. Κρίνεται δόκιμο μόνον αν εμπνεύσει στον μουσικό έργο αξιόλογο. Οσο για το γνωστό φιλολογικό δίλημμα περί προτεραιότητα Λόγου ή Μουσικής αποδεικνύεται τεχνητό. Στα λυρικά έργα δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως έρχεται πάντοτε prima la musica, dopo le parole – πρώτα η Μουσική, κατόπιν ο Λόγος!..».

Για τη «Λυσιστράτη» του Θεοδωράκη

Εκτός δημιουργικής εμπλοκής, ο Χρήστος Δ. Λαμπράκης είχε τη χαρά να προτείνει και νέα δεδομένα. Κάτι που και ο ίδιος επεσήμανε στην περίπτωση της «Λυσιστράτης» του Μίκη Θεοδωράκη: «Οταν ο Μίκης Θεοδωράκης δέχθηκε να συμπληρώσει την αρχική του τριλογία (βασισμένη στους αρχαίους τραγικούς) ακόμα και οι πιο αισιόδοξες προσδοκίες μας ξεπεράστηκαν• γιατί όχι μόνον ανανέωσε το μουσικό του λεξιλόγιο, αλλά – ω του θαύματος! – δημιούργησε ταυτόχρονα ένα νέο μουσικό είδος: την «Λυσιστράτη» του δεν μπορεί να την χαρακτηρίσουμε ούτε Κωμική Οπερα, ούτε βέβαια Μιούζικαλ ή Οπερέτα… Ο Θεοδωράκης προτείνει ένα μουσικοθεατρικό είδος καινούργιο, τονίζοντας τις μεγάλες δοξαστικές στιγμές του έργου και τα ξέφρενα κωμικά ξεσπάσματα, σε συνδυασμό με μιαν αέναη και χυμώδη μουσική ροή, που αναδεικνύει εξίσου το ειρωνικό στοιχείο και το αντιπολεμικό μήνυμα. Θα μπορούσαμε λοιπόν να πούμε πως η «Λυσιστράτη» αποτελεί την πεμπτουσία μίας νέας φόρμας Λυρικής Κωμωδίας».