«Μια ευκαιρία για την Ελλάδα»

«Η Ελλάδα δεν έχει ούτε μία προστατευόμενη θαλάσσια περιοχή», τονίζει ο γιος τού Ζακ Ιβ Κουστό, «τη στιγμή που η Ισπανία έχει 20». Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι «η Ισπανία έχει 6 εκατ. ευρώ ετησίως έσοδα από το συγκεκριμένο είδος τουρισμού», προσθέτει με αφορμή την προβολή του ντοκιμαντέρ του, στα χνάρια του πατέρα του, για τις απειλές που αντιμετωπίζει ο βυθός της Μεσογείου.

Το σημαντικότερο, όμως, κατά τον Πιερ Ιβ Κουστό, είναι ότι οι «προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές λειτουργούν ουσιαστικά ως πυρήνες ζωής. Εντός των ορίων τους μπορεί να απαγορεύεται κάθε αλιευτική δραστηριότητα, ωστόσο όταν ο πληθυσμός ψαριών και άλλων υποθαλάσσιων οργανισμών αυξάνεται, βγαίνει έξω από αυτόν τον κύκλο».

Καθοριστικό ρόλο, τονίζει, παίζει ο ανθρώπινος παράγοντας. «Αν οι ψαράδες αντιληφθούν ότι δεν πρέπει να ψαρεύουν σε αυτές τις περιοχές, τότε απλώς θα συνεχίσουν να ψαρεύουν για πάντα. Με άλλα λόγια, θα έχουν δουλειά στο διηνεκές, οι ψαροταβέρνες και τα εστιατόρια των ξενοδοχείων θα εξακολουθούν να ικανοποιούν τους πελάτες τους, και έτσι θα συντηρείται η τουριστική κίνηση».

Επιπλέον η Ελλάδα θα προσελκύσει ένα είδος τουρισμού που επιλέγει προορισμούς στους οποίους μπορεί να κάνει διακοπές και να συνδυάσει το χόμπι της υποθαλάσσιας παρατήρησης, εξηγεί ο Πιερ Ιβ Κουστό.

Καλά ακούγονται όλα αυτά. Ωστόσο πόσο αφορά τον ευρωπαίο πολίτη μέσα στην οικονομική κρίση η Μεσόγειος ή οι ωκεανοί; Για τον ερευνητή ο προβληματισμός είναι εύλογος. Εχει όμως την απάντηση. «Με κατεστραμμένη οικονομία και περιβάλλον δεν κάνεις τίποτα. Αν όμως έχεις το φυσικό περιβάλλον, τότε μπορείς να δημιουργήσεις μια οικονομία».

Στην περίπτωση της Ελλάδας, εφόσον αναπτυχθεί ένα δίκτυο προστατευόμενων θαλάσσιων περιοχών, τότε σε «πέντε-δέκα χρόνια μπορεί να αποτελέσει τουριστικό προορισμό για σημαντική μερίδα ανθρώπων. Σκεφτείτε αυτό μόνον: Σήμερα υπάρχουν 20 εκατομμύρια δύτες ανά τον κόσμο. Και είναι πολλοί περισσότεροι εκείνοι που παίρνουν μια μάσκα και έναν αναπνευστήρα και απλώς βουτούν για να παρατηρήσουν τον υποθαλάσσιο κόσμο. Διότι ο κόσμος του βυθού, όπως και το Διάστημα, πάντα συναρπάζει. Μην ξεχνάτε ότι ο ανθρώπινος οργανισμός στο μεγαλύτερο ποσοστό του αποτελείται από νερό. Επομένως το υγρό στοιχείο είναι στο κύτταρό μας».

Στα 60 χρόνια που ο Ζακ Ιβ Κουστό ήταν στις θάλασσες, βούτηξε και κινηματογράφησε την υποθαλάσσια ζωή σε εκατοντάδες μέρη. Στα ίδια μέρη άρχισε να βουτάει και ο γιος του, ο Πιερ Ιβ. Οταν ο πατέρας του έκανε υποβρύχιες λήψεις στην υποθαλάσσια περιοχή της Μασσαλίας τη δεκαετία του ’80, τα ίχνη ζωής ήταν ελάχιστα – θυμάται ο Πιερ Ιβ Κουστό -, διότι «η πόλη έριχνε τότε όλα τα απόβλητά της στη θάλασσα».

Τρεις δεκαετίες αργότερα ο Πιερ Ιβ Κουστό με τον υδροβιολόγο Ερικ Σάλα καταδύθηκε ακολουθώντας τα χνάρια του πατέρα του – ακριβώς 100 χρόνια από τη γέννηση του διάσημου γάλλου ερευνητή των θαλασσών – στα νερά της άλλοτε αποικίας Ελλήνων από τη Φώκαια της Ιωνίας. «Η υποβρύχια ζωή έχει επανέλθει σε σημαντικό βαθμό».

Με την προβολή κινηματογραφικών πλάνων από το «πριν» και το «μετά» ο υιός Κουστό, ο οποίος προλογίζει το ντοκιμαντέρ, ευελπιστεί να δώσει αφορμή για να αναπτυχθεί εντονότερος προβληματισμός για την προστασία της θάλασσας και τη συνύπαρξη του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον.Το όραμά του είναι να αναπτύξει ένα δίκτυο «Cousteau Divers» για να «ενώσει όλη αυτή τη γνώση που υπάρχει εκεί έξω». Στα βραχυπρόθεσμα σχέδιά του είναι η επιστροφή του στην Ελλάδα το 2012, ώστε με τους κατοίκους της Σαντορίνης και τη συμβολή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης να δημιουργηθεί στο κυκλαδονήσι η πρώτη προστατευόμενη θαλάσσια περιοχή. «Οι στρατηγικές δημιουργούνται από τον λαό και φθάνουν στους πολιτικούς και όχι αντιστρόφως», υποστηρίζει.