Σε ένα μικρό χωριό της Ονδούρας ονόματι Κοκομπίλα, μόλις λίγα μέτρα από την Καραϊβική, υπάρχει ένα κοιμητήριο γεμάτο τάφους νέων ανδρών. Οπως οι περισσότεροι ιθαγενείς σε αυτό το κομμάτι της Ακτής του Κουνουπιού, έβγαζαν τα προς το ζην βουτώντας για αστακούς που προορίζονταν για αμερικανικά και ευρωπαϊκά εστιατόρια. Αλλά η τιμή του αστακού εδώ δεν υπολογίζεται ούτε σε δολάρια ούτε σε ευρώ, υπολογίζεται σε ανθρώπινες ζωές που κόπηκαν πρόωρα λόγω της νόσου των δυτών.
Για τους ιθαγενείς της φυλής Μισκίτο ο αστακός δεν είναι πολυτέλεια αλλά αναγκαιότητα, από τους ελάχιστους τρόπους να βγάλει κανείς χρήματα σε αυτή την απομονωμένη περιοχή, το πιο παραμελημένο κομμάτι μιας φτωχής χώρας. Ανέκαθεν βουτούσαν για αστακούς οι άνδρες της φυλής, μόνο πρόσφατα έγινε απαραίτητος όμως ο καταδυτικός εξοπλισμός. Πριν από λίγες δεκαετίες έβρισκαν αστακούς σε απόσταση ελάχιστων μέτρων από τις ακτές∙ αλλά μετά ήρθαν οι πολυεθνικοί προμηθευτές θαλασσινών και η υπεραλιεία, και τώρα οι Μισκίτο αναγκάζονται να ταξιδέψουν στοιβαγμένοι μέσα σε μικρά σκάφη, υπό άθλιες συνθήκες, για τουλάχιστον 13 ώρες ώσπου να βρουν τα πολύτιμα οστρακόδερμα σε βάθος έως και 45 μέτρων. Πληρώνονται με το κιλό – μια καλή μέρα μπορεί να βγάλουν και 30 ευρώ. Και καταδύονται 12-15 φορές καθημερινά προκειμένου να μεγιστοποιήσουν τις πιθανότητές τους, την ώρα που το όριο ασφαλείας είναι τρεις-τέσσερις καταδύσεις κάτω από τα 28 μέτρα.
Η κατάρα της γοργόνας. Οταν οι βουτηχτές άρχισαν να αρρωσταίνουν ή και να πεθαίνουν, οι Μισκίτο δεν καταλάβαιναν τι συνέβαινε. Πολλοί πίστευαν πως ήταν η κατάρα μιας γοργόνας που είχε εξοργιστεί επειδή έπαιρναν πολλά πλάσματα της θάλασσας. Τώρα πια γνωρίζουν την πολύ πιο πεζή αλήθεια: φταίει το ότι αναδύθηκαν υπερβολικά γρήγορα ή καταδύθηκαν υπερβολικά βαθιά για υπερβολικά πολλή ώρα. Φταίει η νόσος των δυτών, οι φυσαλίδες από άζωτο που σχηματίστηκαν μέσα στο σώμα τους, οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν από πόνο στις αρθρώσεις και κνησμό έως παράλυση και θάνατο. Η βρετανίδα δημοσιογράφος και ντοκιμαντερίστα Τζένι Κλίμαν έριξε μια ματιά χάριν του «Independent» και του ντοκιμαντέρ που γύρισε στον εξοπλισμό των δυτών επάνω στο σκάφος «Miss Yomali». Και κατάλαβε αμέσως γιατί μπορεί να αναγκαστούν να αναδυθούν γρήγορα. Δεν έχουν μετρητή βάθους, ούτε μετρητή αέρα. «Καταλαβαίνω ότι τελειώνει ο αέρας όταν αρχίζω να δυσκολεύομαι να αναπνεύσω», της είπε ο 29χρονος Αλέξις Βαλντεράμος. Μια φιάλη οξυγόνου ήταν δεμένη στην πλάτη και στη μέση του με ένα φθαρμένο σκοινί: «Πάντα με προδίδει. Οταν σπάσει, πρέπει να ανεβείς γρήγορα και τότε σε χτυπάει ο πόνος».
Δύσκολο να υπολογίσει κανείς το ποσοστό των ανδρών από την Ακτή του Κουνουπιού που έχουν χάσει τη ζωή τους ή έχουν μείνει παράλυτοι βουτώντας για αστακούς, τους οποίους απολαμβάνουν κατόπιν άνθρωποι που δεν γνωρίζουν καν την ύπαρξη της φυλής των Μισκίτο: κανένας δεν ξέρει τον ακριβή πληθυσμό της Ακτής του Κουνουπιού – δεν έχει γίνει ποτέ απογραφή. Αυτό που ξέρει η Τζένι Κλίμαν είναι ότι στην περιοχή συναντά κανείς τόσο πολλούς παράλυτους άνδρες που κάποια χωριά μοιάζουν περισσότερο με αποικίες βετεράνων πολέμου παρά με ψαροχώρια. Από το 2003 ο Σύλλογος Ανάπηρων Δυτών Μισκίτο έχει καταγράψει 352 θανάτους από τη νόσο των δυτών. Πιστεύεται όμως ότι ο πραγματικός αριθμός είναι πολύ υψηλότερος: πολλοί χάθηκαν στη θάλασσα και εκατοντάδες άλλοι πέθαναν στο σπίτι τους αργά και βασανιστικά.
