Ωρα μηδέν για το ευρώ

Με τη Μέρκελ να επιμένει στη σκληρή γραμμή της αυστηρής λιτότητας που θα κατοχυρώνεται με αλλαγές στις ευρωπαϊκές συνθήκες και τουλάχιστον έως τώρα να μη συναινεί σε μια μεγάλη παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για αγορές ομολόγων των υπερχρεωμένων χωρών, αρχίζει σήμερα η Σύνοδος Κορυφής στις Βρυξέλλες για τη σωτηρία της Ευρώπης. Οι πιέσεις για να επιτευχθεί το πολυπόθητο ντιλ αυξάνονται ακόμη περισσότερο μετά τη νέα προειδοποίηση της Standard & Poor’s αυτήν τη φορά για υποβάθμιση ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Ενωσης που έχει σήμερα την υψηλότερη αξιολόγηση (ΑΑΑ), αλλά και κορυφαίων ευρωπαϊκών τραπεζών. Ο οίκος προχώρησε στην κίνηση αυτή μετά την προειδοποίηση για πιθανή υποβάθμιση 15 από τις 17 χώρες της ευρωζώνης.

Στη Σύνοδο αναζητείται η χρυσή τομή ανάμεσα στο αίτημα των Βορειοευρωπαίων για «περισσότερη δημοσιονομική πειθαρχία» και το αίτημα των Νοτιοευρωπαίων για «περισσότερη οικονομική αλληλεγγύη». Στην κρίσιμη αυτή Σύνοδο αναζητούνται σήμερα και αύριο κοινές λύσεις, χωρίς ωστόσο να αποκλείεται – εάν δεν υπάρξει ούτε και τώρα συμφωνία – η σύγκληση λίγο πριν από τα Χριστούγεννα μιας ακόμη Συνόδου με αντικείμενο (τι άλλο;) τη σωτηρία του ευρώ και της Ευρώπης.

Το γεγονός ότι πρόκειται για την 24η διαδοχική Σύνοδο Κορυφής που από το 2008 και μετά ασχολείται με τη διάσωση της Ευρώπης, ασφαλώς δεν ευνοεί τη διατύπωση αισιόδοξων προβλέψεων ως προς την τελική της έκβαση.

ΔΥΣΠΙΣΤΙΑ. Από την άλλη πλευρά όμως η δυσπιστία των αγορών έναντι σχεδόν όλων των κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης και οι απειλές των οίκων αξιολόγησης για συλλογικές υποβαθμίσεις, υποχρεώνουν τους ευρωπαίους ηγέτες να καταλήξουν σε αποφάσεις των οποίων τα αποτελέσματα θα φανούν όχι μόνο μεσοπρόθεσμα, αλλά και βραχυπρόθεσμα. Θα πρέπει δηλαδή όχι μόνο να πείσουν τους πάντες ότι η δημοσιονομική πειθαρχία θα κατοχυρωθεί στην Ευρώπη διά πυρός και σιδήρου, αλλά και ότι η ευρωζώνη διαθέτει σήμερα τα αναγκαία κεφάλαια για να προστατεύσει αμέσως και επαρκώς χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία που τον τελευταίο καιρό υποφέρουν λόγω των επιτοκίων με τα οποία δανείζονται.

Ως προς το ζήτημα της δημοσιονομικής πειθαρχίας, το δίδυμο Μέρκελ και Σαρκοζί συμφωνεί πως αυτή θα πρέπει να κατοχυρωθεί στο δεσμευτικότερο δυνατό επίπεδο, δηλαδή να εγγραφεί στη Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ενωσης και στα Συντάγματα των κρατών της ευρωζώνης. Στην πράξη αυτά σημαίνουν διαδικασίες αναθεωρήσεων τόσο της ισχύουσας σήμερα Συνθήκης της Λισαβώνας όσο και των εθνικών Συνταγμάτων.

Οι διαδικασίες αυτές που είναι εκ της φύσεώς τους χρονοβόρες ενδέχεται να δημιουργήσουν μύρια όσα προβλήματα, τα οποία θα προέλθουν κυρίως από την άλλη πλευρά της Μάγχης. Η Βρετανία έχει αφήσει να εννοηθεί ότι σε περίπτωση αναθεώρησης της Συνθήκης της Λισαβώνας θα ζητήσει να κατοχυρωθεί η «αυτονομία» του λονδρέζικου Σίτι έναντι της «γραφειοκρατίας των Βρυξελλών». Παράλληλα η Ιρλανδία είναι βέβαιο πως θα ζητήσει να κατοχυρώσει το δικαίωμα να φορολογεί τις ξένες επιχειρήσεις με συντελεστές που στα μάτια των Βρυξελλών συνιστούν αθέμιτο ανταγωνισμό έναντι των άλλων χωρών της ευρωζώνης.

Ως προς το ζήτημα της αλληλεγγύης των πλέον εύπορων χωρών (της Βόρειας Ευρώπης) προς τις λιγότερο εύπορες (της Νότιας Ευρώπης), το τοπίο εξακολουθούσε χθες να είναι θολό στις Βρυξέλλες. Βραχυπρόθεσμα οι πάντες αναμένουν τις κινήσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας η οποία είναι η μόνη που επί του παρόντος διαθέτει τα κεφάλαια που απαιτούνται για να παρέμβει στις αγορές, παίρνοντας τα κρατικά ομόλογα που αυτές ξεφορτώνονται. Ο πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι (που σήμερα το μεσημέρι θα προεδρεύσει του διοικητικού της συμβουλίου και στη συνέχεια θα μεταβεί στις Βρυξέλλες για να συναντηθεί – πριν από την έναρξη των εργασιών της Συνόδου – με τους Μέρκελ Σαρκοζί, Βαν Ρόμπαϊ, Μπαρόζο και Γιούνκερ) έχει αφήσει να εννοηθεί πως θα μπορούσε να φανεί «γενναιόδωρος» αν οι χώρες της ευρωζώνης αποφασίσουν να δεσμευτούν απολύτως ότι εφεξής θα τηρούν τη δημοσιονομική πειθαρχία.

ΟΙ ΗΠΑ. Την ίδια στιγμή οι ΗΠΑ εξακολουθούν να πιέζουν για την άμεση εξεύρεση λύσης στην Ευρώπη. Χθες ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Τίμοθι Γκάιτνερ συναντήθηκε με τον γάλλο Πρόεδρο Νικολά Σαρκοζί και τον γάλλο ομόλογό του Φρανσουά Μπαρουάν. Ο Γκάιτνερ δήλωσε πεπεισμένος ότι η Γαλλία και η Γερμανία εργάζονται για να δημιουργήσουν μια πιο δυνατή Ευρώπη.