Η Αριστερά μπορεί ακόμη να κουβαλήσει το καλό λιθάρι

Μείνατε στην εξορία τριάμισι χρόνια και ζήσατε εκεί τη διάσπαση του ΚΚΕ. Ποια ήταν η πιο σκληρή εμπειρία σας;

Οταν με συνέλαβαν λίγες μέρες μετά το πραξικόπημα, με έστειλαν στη Γυάρο και έπειτα στο Παρθένι της Λέρου. Εκεί βρισκόμουν όταν το κόμμα διασπάστηκε σε «δωδεκατικούς» (έτσι λέγαμε τους φιλοσοβιετικούς που επικράτησαν στη 12η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ στο Βουκουρέστι) και «αντιδωδεκατικούς» που ήμασταν εμείς του μετέπειτα ΚΚΕ Εσωτερικού, οι οποίοι ζητούσαμε εκδημοκρατισμό του κόμματος. Εκεί γνώρισα και τον Ρίτσο, που δεν πολυανακατευόταν με τους άλλους εξόριστους. Μου πρότεινε να μεταφράσω στα αγγλικά κάποια ποιήματά του, άρχισα να το κάνω, αλλά δεν μου πήγαινε να συνεχίσω. Διότι σε εμάς εμφανιζόταν ως «αντιδωδεκατικός», αλλά τελικά πήγε με τους άλλους που υποστήριζαν τον Κολιγιάννη. Στο Παρθένι, το πάνω χέρι το πήραμε εμείς, οι διαφωνούντες. Αλλά η Ασφάλεια μας έκανε ένα χουνέρι. Απέσπασε μερικά από τα ανώτερα στελέχη των «αντιδωδεκατικών» και μας μετέφερε στο Λακί, όπου κυριαρχούσαν οι ορθόδοξοι κομμουνιστές. Και ενώ σύμφωνα με τον κώδικα της εξορίας και της φυλακής οι παλιοί βοηθούν τους καινούργιους κρατούμενους, εκείνοι μας φέρθηκαν εχθρικά. «Ηρθαν οι Τσέχοι!» έλεγαν επειδή είχαμε διαφωνήσει με την εισβολή των Σοβιετικών στην Τσεχοσλοβακία. Ε, λοιπόν, αυτή η εμπειρία σημάδεψε τις σχέσεις μου με το ΚΚΕ.

Σήμερα θα μπορούσε, άραγε, να επιτευχθεί μια ενότητα της Αριστεράς;

Δεν νομίζω πως είναι εύκολο. Διότι το ΚΚΕ δεν θέλει με κανέναν τρόπο ενότητα με άλλες δυνάμεις. Και η Δημοκρατική Αριστερά δεν πιστεύω πως επιθυμεί να συνεργαστεί με τον ΣΥΡΙΖΑ…

Πιστεύετε πως μπορεί να παίξουν κάποιον παρεμβατικό ρόλο οι αριστερές δυνάμεις στο καινούργιο νεοφιλελεύθερο ευρωπαϊκό τοπίο, όπου όλο και περισσότερες κυβερνήσεις υποκύπτουν στις «αγορές»;

Εγώ δεν έχω απογοητευτεί. Δεν πιστεύω πως θα πάρουμε την εξουσία, αλλά πιστεύω ότι γενικώς ως Αριστερά μπορούμε να κουβαλήσουμε το καλό λιθάρι.