Ιστορίες οικονομικής κρίσης

Χρηματοδότησε τη διάνοιξη της διώρυγας της Κορίνθου και χορήγησε τις εγγυητικές επιστολές για να γίνει πραγματικότητα η γέφυρα Ρίου – Αντιρρίου. Ο διοικητής της έγινε υπουργός Οικονομικών για να βγάλει την Ελλάδα από την οικονομική κρίση. Οι κομμένοι στα δύο «Σταύροι» της – τα χαρτονομίσματά της δηλαδή – είχαν πέραση έστω και διχοτομημένοι. Και στα κιτάπια της έχει κρυμμένα περισσότερα από 100.000 πιστοποιητικά των προσφύγων που έφτασαν χωρίς ταυτότητες στην Ελλάδα μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή.

Η ιστορία της μεγαλύτερης τράπεζας της χώρας – της Εθνικής – πατά σε τρεις αιώνες κι ακολουθεί κατά βήμα εκείνη του νεοελληνικού κράτους. Μια βουτιά στο Ιστορικό Αρχείο της αποκαλύπτει συνοπτικά τη διαδρομή των 170 χρόνων της. Και παρουσιάζεται μέσω μιας επετειακής έκθεσης στο κτίριο της οδού Πειραιώς του Μουσείου Μπενάκη, η οποία εγκαινιάστηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κάρολο Παπούλια.

Επιταγές και ομόλογα, τραπεζογραμμάτια και παλιές γραφομηχανές, ζυγαριές χρυσού και παλιοί ηλεκτρονικοί υπολογιστές, φωτογραφίες κι έργα τέχνης συναντώνται στον πρώτο όροφο του μουσείου για να διηγηθούν – όχι με ιδιαίτερα σαφή τρόπο, είναι η αλήθεια, και χωρίς συνοδευτικό κατάλογο – την άκρως ενδιαφέρουσα και με πολλές επίκαιρες αναφορές διαδρομή της Εθνικής Τράπεζας.

Το νήμα μπορεί να αρχίζει να ξετυλίγεται από τον ελβετό επιχειρηματία Ιωάννη Γαβριήλ Εϋνάρδο που πείθει τον Οθωνα να υπογράψει το 1842 το διάταγμα ίδρυσης της τράπεζας και από τον Γεώργιο Σταύρου, έμπορο στη Βιέννη με μεγάλες διασυνδέσεις στον ελληνισμό της Διασποράς, που ήταν κι ο πρώτος διευθυντής της τράπεζας.

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες στιγμές της έκθεσης όμως – η οποία μοιάζει εξαιρετικά επίκαιρη – είναι η ιστορία του Στέφανου Στρέιτ. Ο νομικός Στέφανος Στρέιτ αναλαμβάνει τη διοίκηση της τράπεζας το 1896 και το 1897 τη θέση του υπουργού Οικονομικών στην κυβέρνηση Ζαΐμη για να διαχειριστεί όχι μόνο τις οικονομικές συνέπειες της ήττας 1897, αλλά και να διευθετήσει το δημόσιο χρέος, το οποίο δεν εξυπηρετούνταν μετά τη χρεοκοπία του 1893.

Μέσα σε ελάχιστο χρόνο κατάφερε, ανάμεσα σε άλλα, να πετύχει πιο ήπιους όρους απέναντι στον Διεθνή Οικονομικό Ελεγχο και τον περιορισμό στο ελάχιστο της αξίωσης τακτοποίησης του εσωτερικού χρέους από τις ευρωπαϊκές δυνάμεις, ενώ στο πλευρό του είχε τον υποδιοικητή Ιωάννη Βαλαωρίτη – γιο του Αριστοτέλη – που θα πρωτοστατούσε στην ένταξη της Ελλάδας στη Λατινική Νομισματική Ενωση καθιστώντας την πρώτη χώρα μετά τα ιδρυτικά μέλη (Ιταλία, Βέλγιο, Γαλλία, Ελβετία).