Φώτισε με τα γραπτά της τις σκοτεινές όψεις του 20ού αιώνα

Μια θρυλική μορφή της γερμανικής λογοτεχνίας, από αυτές που άφησαν αποτύπωμα στον 20ό αιώνα, περιγράφοντας ακριβώς πολλές σκοτεινές πλευρές του, έφυγε από τη ζωή. Η Κρίστα Βολφ, που για πολλούς υπήρξε το λογοτεχνικό σύμβολο της εποχής των δύο Γερμανιών, όντας από την κομμουνιστική πλευρά του Τείχους, πέθανε στα 82 της χρόνια, έπειτα από μακρά ασθένεια.

Γνωστή από έργα της όπως ο «Μοιρασμένος ουρανός», «Ενα πρότυπο παιδικής ηλικίας», «Με άλλη ματιά», «Τι απομένει», «Μήδεια», «Σκέψεις για την Κρίστα Τ.», «Κασσάνδρα», η Κρίστα Βολφ θεωρήθηκε μέχρι τη δεκαετία του ’90 πρότυπο σπουδαίας συγγραφέως που κατάφερε, ζώντας στην Ανατολική Γερμανία, να συνδυάσει τις αριστερές της πεποιθήσεις, στις οποίες έμεινε πιστή μέχρι τέλους, με μία κριτική προς το καθεστώς στάση. Το 1993, οι αποκαλύψεις για τη Στάζι άγγιξαν και τη δική της εικόνα, καθώς έγινε γνωστό πως για μια τριετία, την περίοδο 1959-1961, είχε συνεργαστεί μαζί της ως «πληροφοριοδότρια».

Στην πράξη δεν «κατέδωσε» και πολλά πράγματα και η Στάζι την επέκρινε μάλιστα γι’ αυτό, θέτοντάς την και εκείνη υπό παρακολούθηση για δεκαετίες. Ωστόσο το κύμα των αποκαλύψεων αυτών, που παρέσυρε δικαίους και αδίκους, τσαλάκωσε την εικόνα της σε σημείο που να υποχρεωθεί, για ένα διάστημα, σε αυτοεξορία στις ΗΠΑ.

Η Βολφ, που περιγράφει την παιδική της ηλικία στη ναζιστική Γερμανία στο «Ενα πρότυπο παιδικής ηλικίας», επέλεξε να γραφτεί στο κομμουνιστικό κόμμα και να ζήσει στην Ανατολική Γερμανία. Σταδιακά άρχισε να κρατάει αποστάσεις, αρχής γενομένης από το βιβλίο της «Σκέψεις για την Κρίστα Τ.», το 1968. Αμεση συνέπεια της κυκλοφορίας του μυθιστορήματος ήταν το να την απαλλάξουν από τα καθήκοντά της στην Ενωση Συγγραφέων της χώρας. Το 1976 διαμαρτυρήθηκε ανοιχτά για την απέλαση του ποιητή και συνθέτη Βολφ Μπίρμαν, ενώ αργότερα κατήγγειλε και την καταστροφή στο Τσερνόμπιλ μέσα από το βιβλίο της «Το ατύχημα».

Διαφώνησε ωστόσο με την επανένωση των δύο Γερμανιών και διαδήλωνε για μία «ανθρώπινη και αληθινά δημοκρατική» Ανατολική Γερμανία. Τα βιβλία της – στα ελληνικά από τις εκδ. University Studio Press, Καστανιώτη, Λιβάνη – μεταφράστηκαν σε πολλές γλώσσες και θεωρείται ότι εξέφρασαν σε πολύ υψηλό επίπεδο τις αντιφάσεις του γερμανικού 20ού αιώνα. Ελαβε πολλά βραβεία, μεταξύ άλλων τα «Χάινριχ Μαν», «Γκέοργκ Μπίχνερ» και τα κρατικά λογοτεχνικά βραβεία της Ανατολικής Γερμανίας.

Μ.Π.