Οι υπόγειες συνάξεις υποψηφίων διαδόχων

Εκλογή του προέδρου από τη βάση προκρίνουν τα περισσότερα στελέχη του ΠΑΣΟΚ στις ανεπίσημες συζητήσεις που γίνονται στο εσωτερικό του κόμματος για την επόμενη μέρα. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν κατατίθενται και άλλες προτάσεις, όπως για παράδειγμα εκείνη που υποδεικνύει την ανάδειξη νέου προέδρου της Κοινοβουλευτικής Ομάδας και αμέσως μετά εκλογή του από το ανώτατο κομματικό όργανο, δηλαδή το Εθνικό Συμβούλιο του ΠΑΣΟΚ.

Είναι γεγονός ότι, παρά τη σαφή «οδηγία» της Ιπποκράτους την περασμένη Κυριακή να σταματήσει η δημόσια συζήτηση για την επόμενη μέρα, οι υπόγειες διεργασίες στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ βρίσκονται σε πλήρη ανάπτυξη, ενώ ήδη έχουν εκδηλωθεί είτε άμεσα είτε έμμεσα και οι πρώτες υποψηφιότητες. Χθες ο Ευάγγελος Βενιζέλος κάλεσε μάλιστα για συνεργασία στο γραφείο του τον Ανδρέα Λοβέρδο και, μεταξύ άλλων, φέρονται να συζήτησαν διεξοδικά για όλα τα θέματα που αφορούν την «επόμενη μέρα».

Στις παρασκηνιακές διαβουλεύσεις, παρά το προβάδισμα που παίρνει η προοπτική της κάλπης έναντι των άλλων λύσεων, εξετάζονται και τα αρνητικά στοιχεία από την ενδεχόμενη προσφυγή στη βάση. Οπως εξηγούν στελέχη που συμμετέχουν με διακριτικότητα στη σχετική συζήτηση, μια τέτοια διαδικασία μπορεί να προκαλέσει δυσλειτουργίες στην κυβέρνηση σε μια περίοδο διαχείρισης κρίσιμων θεμάτων – κοινώς οι υπουργοί του ΠΑΣΟΚ να ασχολούνται περισσότερο με τα εσωκομματικά παρά με το έργο στα υπουργεία τους. Επιπροσθέτως, σε περίπτωση που οι υποψήφιοι προέρχονται από το Υπουργικό Συμβούλιο ουδείς μπορεί να αποκλείσει ότι θα προκληθούν ενδοκυβερνητικοί διαγκωνισμοί που θα έχουν ως αφετηρία τη μάχη για την ηγεσία στο ΠΑΣΟΚ. Και φυσικά, αν παρατηρηθούν τέτοια φαινόμενα, ουδείς μπορεί να προβλέψει την αντίδραση του Πρωθυπουργού, αλλά και των άλλων δύο κομμάτων που συμμετέχουν στο κυβερνητικό σχήμα. Επιπλέον, στο ενδεχόμενο οι υποψήφιοι να είναι περισσότεροι από δύο – κάτι που δεν μπορεί να αποκλειστεί -, πιθανότατα να χρειαστεί και επανάληψη της διαδικασίας αφού για να αναδειχθεί πρόεδρος από την πρώτη Κυριακή απαιτείται το 50%+1 των ψήφων.

Από την άλλη, όπως εξηγούν έμπειρα στελέχη του ΠΑΣΟΚ, αν στηθούν κάλπες σε όλη τη χώρα, το κόμμα θα έχει την ευκαιρία να επανασυνδεθεί κατά κάποιο τρόπο με τον κόσμο του, ο οποίος ενδεχομένως θα βρει ευκαιρία να εκτονώσει τον θυμό του μέσα από τις εσωκομματικές διαδικασίες αλλά, όπως πιστεύουν, «με τον έναν ή τον άλλον τρόπο θα βρεθεί πιο κοντά στο ΠΑΣΟΚ». Επίσης, ένας αρχηγός που θα εκλεγεί από τη βάση θα είναι πολύ πιο ενισχυμένος και θα έχει πιο διευρυμένη νομιμοποίηση συγκριτικά με έναν πρόεδρο που θα αναδειχθεί από τα κομματικά όργανα.

ΣΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ.Η δεύτερη πρόταση που εξετάζεται προβλέπει ειδική συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑΣΟΚ προκειμένου να εκλέξει τον πρόεδρό της. Η διαδικασία δεν μπορεί ωστόσο να ολοκληρωθεί εκεί καθώς η θητεία του προέδρου της Κοινοβουλευτικής Ομάδας λήγει όταν διαλύεται η Βουλή, επομένως όταν προκηρυχθούν οι εκλογές. Σε αυτή την περίπτωση και με την επίκληση του άρθρου του Καταστατικού που αναφέρεται σε έκτακτες περιπτώσεις, ο εκλεγείς από την Κοινοβουλευτική Ομάδα πρόεδρος πρέπει να «νομιμοποιηθεί» και από το Εθνικό Συμβούλιο του Κινήματος, ώστε να αναδειχθεί πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ.

Στα πλεονεκτήματα της συγκεκριμένης «λύσης» αναγνωρίζεται το σύντομο της χρονικής διαδικασίας, κάτι που δεν θα προκαλούσε ιδιαίτερα μεγάλα προβλήματα στην κυβέρνηση. Ωστόσο, από την άλλη, αφενός δεν τηρείται το Καταστατικό και αφετέρου ο πρόεδρος δεν έχει τη νομιμοποίηση της βάσης και είναι πιο ευάλωτος στις εσωκομματικές πιέσεις. Βεβαίως, η εν λόγω πρόταση θα μπορούσε – όπως λένε στελέχη του ΠΑΣΟΚ – να είναι προσωρινή και αμέσως μετά τις εκλογές ο πρόεδρος να στήσει κάλπες για να επιβεβαιώσει το αξίωμά του.

Μέσα σε αυτό το θολό σκηνικό τα κορυφαία στελέχη αρχίζουν σιγά σιγά να διαμορφώνουν άποψη για το ποιες κατά τη γνώμη τους θα ήταν οι ενδεδειγμένες διαδικασίες. Ο Ευάγγελος Βενιζέλος, σύμφωνα με συνομιλητές του, δεν θα είχε αντίρρηση να τηρηθεί με ευλάβεια το Καταστατικό – άλλωστε ο ίδιος μπήκε σε ανάλογη διαδικασία το 2007 -, χωρίς ωστόσο να απορρίπτει σε πρώτη φάση οποιαδήποτε άλλη πρόταση θα διευκόλυνε την κυβέρνηση να λειτουργήσει απρόσκοπτα όσον αφορά την υλοποίηση του νέου δανειακού προγράμματος.

« ΜΕΙΩΜΕΝΟΥ ΚΥΡΟΥΣ». Από την άλλη, ο Δημήτρης Ρέππας πιστεύει ότι «δεν έχουμε άλλη δυνατότητα από το να εφαρμόσουμε αυτό που λέει το Καταστατικό, αλλιώς η διαδικασία θα είναι μειωμένου κύρους». Ο υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης επιμένει πάντως ότι ίσως θα ήταν σκόπιμο να οδηγηθεί το ΠΑΣΟΚ σε μια μεταβατική διαδικασία με εκλογή υποψήφιου πρωθυπουργού και παραμονή του κ. Παπανδρέου ως προέδρου του ΠΑΣΟΚ για να μειωθούν οι ενδοκυβερνητικές αναταράξεις. Πάντως, πιστεύει ότι πριν από τις εκλογές πρέπει το ΠΑΣΟΚ να οδηγηθεί σε έκτακτο συνέδριο, ώστε εκεί να γίνει απολογισμός της διετούς κυβερνητικής του θητείας.

Απόλυτος στην εφαρμογή των προβλεπομένων από το Καταστατικό εμφανίζεται ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, που ήδη έχει εκδηλώσει τη βούλησή του να είναι υποψήφιος. «Δεν υπάρχει δίλημμα. Δεν πρέπει να αλλάξουμε τις διαδικασίες. Πρέπει να πάμε με σεβασμό στο γράμμα και στο πνεύμα του Καταστατικού» λέει. Σε ό,τι αφορά τον χρόνο διάρκειας των διαδικασιών επισημαίνει ότι «απαιτείται προσοχή», αφού προτεραιότητα είναι η κυβέρνηση, και προσθέτει ότι «δεν χρειάζονται πολλές ημέρες». Η άποψη του υπουργού Περιφερειακής Ανάπτυξης είναι πάντως να προηγηθεί ένα μεγάλο κομματικό γεγονός για τον απολογισμό και την ανασύνταξη του Κινήματος.

ΜΕ ΤΟ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ. Ο Ανδρέας Λοβέρδος, ο οποίος εμφανίζεται το τελευταίο διάστημα ιδιαίτερα προσεκτικός στη δημόσια συζήτηση για την «επόμενη μέρα», εμφανίζεται να γέρνει περισσότερο στην άποψη ότι, εάν και εφόσον ανοίξουν οι διαδικασίες, καλό θα ήταν να προτιμηθεί το Καταστατικό.

Την ίδια ώρα ο Χρήστος Παπουτσής αρνείται, όπως λέει, να μπει στη συζήτηση περί «διαδικασιών» γιατί «αντικειμενικά υπονομεύει το εγχείρημα της κυβέρνησης Παπαδήμου. Γιατί το ΠΑΣΟΚ, η Κοινοβουλευτική Ομάδα, είμαστε ο βασικός πυλώνας γύρω από τον οποίο εκφράζεται το εγχείρημα αυτό. Επομένως, εάν μπούμε σε αυτή τη διαδικασία θα οδηγηθούμε σε εσωστρέφεια και θα υπονομεύσουμε τον χαρακτήρα και την αποτελεσματικότητα της ίδιας της κυβέρνησης».

Ανάλογη άποψη με τον υπουργό Προστασίας του Πολίτη διατυπώνει και ο Μιχάλης Καρχιμάκης, ο οποίος προ ημερών δήλωσε ότι το ΠΑΣΟΚ πρέπει να οδηγηθεί στις εκλογές με επικεφαλής τον Γ. Παπανδρέου. Η άποψή του συμπυκνώνεται στο ότι για το καλό της χώρας δεν μπορεί να υπάρχει εσωστρέφεια στο ΠΑΣΟΚ και δεν γίνεται το Κίνημα να μπει σε διαδικασίες όταν η χώρα έχει να δώσει συγκροτημένες μάχες για τη σωτηρία της. «Η βιασύνη δεν ωφελεί κανέναν» είναι το αγαπημένο μότο του Γραμματέα του ΠΑΣΟΚ τις τελευταίες ημέρες, με την επισήμανση ότι όποιος βιάζεται δεν θα του βγει σε καλό.

Από την άλλη, πάντως, ο Πέτρος Ευθυμίου, ο οποίος έχει ζητήσει από τον Γ. Παπανδρέου να διασαφηνίσει τις προθέσεις του, επισημαίνει: «Είναι ανάγκη το ΠΑΣΟΚ να προσέλθει ενώπιον του ελληνικού λαού στις επόμενες εκλογές αφού κάνει τον απολογισμό της κυβερνητικής του θητείας με νέα προγραμματική πρόταση και με ανανέωση στα πρόσωπα. Η διαδικασία επιβάλλει να είναι σύμφωνη με το Καταστατικό και η εκλογή να γίνει από τη βάση του Κινήματος. Αμέσως μετά την ψήφιση του προϋπολογισμού και την 6η δόση, είναι σκόπιμο ο νυν πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Γ. Παπανδρέου να ξεκαθαρίσει τις προθέσεις του και να εγγυηθεί – είτε είναι είτε δεν είναι υποψήφιος – τη διαφάνεια των διαδικασιών. Είναι ανάγκη να συμβάλουμε όλοι σε ανοιχτή πολιτική συζήτηση που θα εμπεδώσει και την ενότητα της παράταξης». Αναφανδόν υπέρ της κάλπης στη διαδικασία εκλογής προέδρου τάσσεται ο Χρήστος Πρωτόπαπας.