Στον κυβερνοχώρο χωρίς ταυτότητα

Ο συγγραφέας Σαλμάν Ρούσντι έστειλε το πρωί της Δευτέρας από το twitter μηνύματα απελπισίας. Το facebook, έγραφε, απενεργοποίησε τον λογαριασμό του, του ζήτησε να αποδείξει την ταυτότητά του και μετά τον έκανε Αχμεντ Ρούσντι, το όνομα που υπάρχει στο διαβατήριό του. Ουδέποτε, επισήμανε, έχει χρησιμοποιήσει το πρώτο του όνομα, Αχμεντ: ο κόσμος τον ξέρει ως Σαλμάν. Αραγε το facebook θα μετέτρεπε ποτέ τον Τζ. Εντγκαρ Χούβερ σε Τζον Χούβερ; διερωτόταν. «Πού κρύβεσαι Μαρκ;», ρωτούσε τον Μαρκ Ζάκερμπεργκ, τον επικεφαλής του facebook. «Εμφανίσου και δώσε μου πίσω το όνομά μου!».

Μέσα σε δύο ώρες, ο κ. Ρούσντι ανακοίνωσε περιχαρής τη νίκη του: «Το facebook ενέδωσε! Είμαι και πάλι ο Σαλμάν Ρούσντι. Αισθάνομαι ΤΟΣΟ καλύτερα. Μια κρίση ταυτότητας στην ηλικία μου δεν είναι αστείο».

Το μπλέξιμο με τον Ρούσντι υπογραμμίζει ένα από τα πιο επίμαχα ζητήματα της ζωής στην ψηφιακή εποχή: είσαι αυτός που λες ότι είσαι στο Ιντερνετ; Και ποιον αφορά το αν είσαι ή όχι και γιατί; Καθώς το Ιντερνετ προσφέρεται πλέον για όλα, από αγορά παπουτσιών μέχρι την ανατροπή δικτατόρων, αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία η συζήτηση για το πώς ταυτοποιούνται οι χρήστες στους ιστότοπους που επισκέπτονται. Η μια πλευρά προτείνει ένα σύστημα στο οποίο για να ταξιδεύεις στο Ιντερνετ χρησιμοποιείς ένα είδος ψηφιακού διαβατηρίου, που φέρει το πραγματικό όνομά σου και εκδίδεται από μια εταιρεία όπως το facebook. Μια άλλη πλευρά πιστεύει στο δικαίωμα να εμφανίζεσαι με διαφορετικά καπέλα – και μερικές φορές μάσκες – ώστε να μπορείς να καταναλώνεις και να εκφράζεις ό,τι θέλεις, χωρίς να φοβάσαι ότι θα έχεις επιπτώσεις εκτός Ιντερνετ.

Το επιχείρημα για τα ψευδώνυμα αφορά την ουσία της συζήτησης για τη μελλοντική οργάνωση του Ιντερνετ. Μεγάλες εταιρείες του Διαδικτύου, όπως οι Google, facebook και twitter, έχουν συμφέροντα σ’ αυτή τη συζήτηση – και σε ορισμένες περιπτώσεις πολύ διαφορετικές εταιρικές φιλοσοφίες. Το facebook επιμένει σ’ αυτό που αποκαλεί αυθεντική ταυτότητα, δηλαδή τα πραγματικά ονόματα. Και γίνεται ένας ντε φάκτο χορηγός διαβατηρίων, καθώς επιτρέπει στους χρήστες του να εγγράφονται σε επτά εκατομμύρια άλλους ιστότοπους και εφαρμογές με το όνομα και τον κωδικό που έχουν στο facebook.

Το κοινωνικό δίκτυο του Google, το Google Plus, θέλει παρομοίως τα πραγματικά ονόματα με τα οποία οι χρήστες του είναι γνωστοί εκτός δικτύου και έχει παγώσει τους λογαριασμούς μερικών παραβατών. Το Google όμως έκανε πιο πρόσφατα γνωστό ότι θα επιτρέψει κάποια χρήση ψευδωνύμων. Αντιθέτως το twitter ακολουθεί μια προσέγγιση μη παρέμβασης, στο πλαίσιο της οποίας επιτρέπει τη χρήση ψευδωνύμων σε υποστηρικτές του Wikileaks και σε κάποιον που χρησιμοποιεί το όνομα @FakeSarahPalin («Ψεύτικη Σάρα Πέιλιν», η αμερικανίδα πολιτικός την οποία λατρεύουν οι σκληροπυρηνικοί δεξιοί του Tea Party), μεταξύ πολλών άλλων. Θεωρεί πάντως ότι η δόλια πλαστοπροσωπία είναι λόγος για αποβολή του χρήστη από τον ιστότοπο.

Η συζήτηση για την ταυτότητα έχει υλικές συνέπειες. Δεδομένα που συνδέονται με πραγματικούς ανθρώπους είναι πολύτιμα τόσο για επιχειρήσεις όσο και για κυβερνητικές Αρχές. Η Forester Research υπολόγισε πως εταιρείες ξοδεύουν 2 δισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο για προσωπικά δεδομένα. Είναι έπειτα οι πολιτικές συνέπειες. Ακτιβιστές σ’ όλο τον αραβικό κόσμο και στη Βρετανία έμαθαν φέτος ότι οι ιστότοποι κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να κινητοποιήσουν εξεγέρσεις, η χρήση όμως του πραγματικού ονόματος σ’ αυτούς τους ιστότοπους μπορεί να οδηγήσει τις Αρχές στην πόρτα του ακτιβιστή.

«Ο πραγματικός κίνδυνος για τον κόσμο είναι το ενδεχόμενο η τεχνολογία της πληροφορίας να απαιτήσει την αυθεντική ταυτότητα για όλους τους χρήστες», λέει ο Γιοΐτσι Ιτο, επικεφαλής του Media Lab στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (MIT). «Στις ΗΠΑ, μπορεί να μη σε νοιάζει. Ομως αν κάθε φορά που χρησιμοποιούσε το Ιντερνετ ένα παιδί στη Συρία ήταν ορατή η ταυτότητά του, το παιδί θα ήταν νεκρό».