Οι τεχνοκράτες είναι προέκταση της αποτυχίας της ΕΕ

Πολύ πριν από τον σχηματισμό των κυβερνήσεων αυτών το πολιτικό σύστημα σε Ελλάδα και Ιταλία είχε αυτοπαγιδευθεί σε μια ιστορικά πρωτόγνωρη ανεπάρκεια διαχείρισης της οικονομικής κρίσης. Το ίδιο ισχύει και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Εν πολλοίς οι αγορές προγράφουν την πολιτική ανεπάρκεια της Ευρώπης καθώς θεωρούν, μάλλον δικαίως, ότι οι κυβερνήσεις των μεγάλων χωρών, ειδικά της Γερμανίας και της Γαλλίας, θα αντιδράσουν με συγκεκριμένο τρόπο. Το ίδιο ισχύει φυσικά και για τους θεσμούς, όπως η ΕΚΤ ή οι «υποβαθμισμένες» Βρυξέλλες. Η προσφυγή στους τεχνοκράτες και στο «όλα τα κόμματα μία πολιτική» είναι η προέκταση της αποτυχίας της Ευρώπης, είναι η εμμονική ιδέα ότι η απάντηση στην κρίση είναι η δημοσιονομική πειθαρχία και η διάσωση του υπάρχοντος νεοφιλελεύθερου προβληματικού μοντέλου ευρωπαϊκής ενοποίησης. Η διάλυση του κόσμου της εργασίας δεν αποτελεί απάντηση στο πρόβλημα της κρίσης. Οσο πιο γρήγορα γίνει κατανοητό αυτό τόσο καλύτερά. Διαφορετικά η κρίση θα βουλιάξει τόσο το εποικοδόμημα της Ευρώπης όσο και τις αφελείς τεχνοκρατικές κυβερνήσεις.

Ο καπιταλισμός και η δημοκρατία σχεδόν ταυτίζονται εδώ και δύο αιώνες. Στην αρχή ήταν ο αγώνας για τις πολιτικές ελευθερίες και τις εργασιακές συνθήκες του κόσμου της δουλειάς. Μετά ήταν τα κοινωνικά δικαιώματα και η ισότιμη πρόσβασή του στην παιδεία, την υγεία, στην ασφάλιση και στα πραγματικά «κλειστά» επαγγέλματα, των πολιτικών και των γραφειοκρατών. Τέλος, ήταν τα δικαιώματα των επιμέρους κοινωνικών ομάδων, που καταδυναστεύονταν από τον κανόνα της πλειοψηφίας. Η Δεξιά από την αρχή ταυτίστηκε με την αγορά και ανέκαθεν παρέμεινε καχύποπτη απέναντι στην υπερβολική δημοκρατία. Η Αριστερά ταυτίστηκε ορθώς με το κράτος, ως εγγυητή των δικαιωμάτων και ως παραγωγό των δημόσιων αγαθών και παρέμεινε πιο φιλική στη επέκταση του κράτους και των δημοκρατικών θεσμών. Η ιστορία των δύο αυτών αιώνων είναι αυτή καθεαυτήν η σύγκρουση Δεξιάς και Αριστεράς. Σε περιόδους κυριαρχίας της Δεξιάς δίνεται υπερβολική έμφαση στις δυνάμεις της αγοράς (1880-1910, 1980-2008). Σε περιόδους κυριαρχίας της Αριστεράς το σύστημα ισορροπεί υπέρ των κρατικών ρυθμίσεων που επιβάλλονται και στις αγορές (1945-1980).

Η απάντηση είναι όχι. Ακόμα και σήμερα που οι αγορές είναι πανίσχυρες, και ελέγχουν άμεσα σημαντικούς θεσμούς – κεντρικές τράπεζες, το ΔΝΤ, πληθώρα υπουργών Οικονομικών ανά τον κόσμο κ.ο.κ. – η πολιτική ισχύς παραμένει τελικά ακαταμάχητη. Αυτό δείχνει το γεγονός ότι σχεδόν το σύνολο της Λατινικής Αμερικής άλλαξε πολιτικά και διατηρεί μεγάλη αυτονομία από τις αγορές, αυτό υποδεικνύει το γεγονός ότι οι ισχυρές αναδυόμενες οικονομίες εφαρμόζουν συχνά ανορθόδοξες οικονομικές πολιτικές. Το πρόβλημα εναπόκειται στις επιλογές του πολιτικού συστήματος, στις επιλογές που κάνουν τελικά οι ίδιες οι σύγχρονες κοινωνίες. Οι αγορές ενισχύονται από τις ρωγμές που ανοίγουν οι πολιτικοί μας και όχι το ανάποδο.

Το δημοκρατικό έλλειμμα της Ευρώπης αντιμετωπίζεται με βαθιές μεταρρυθμίσεις των βασικών θεσμών. Είναι επιτακτική ανάγκη να ενισχυθεί το Κοινοβούλιο, και να υπάρξουν παγιωμένοι και στέρεοι θεσμοί προστασίας της εργασίας και του κοινωνικού κράτους, σοβαρά κοινωνικά αντίβαρα στην ανεξέλεγκτη οικονομική ενοποίηση. Η Κεντρική Τράπεζα της Ευρώπης πρέπει να γίνει κανονική κεντρική τράπεζα και να είναι δημοκρατικά ελεγχόμενη. Χρειάζεται ριζική αλλαγή της αρχιτεκτονικής της Ευρώπης με πιο ισχυρούς πολιτικούς θεσμούς. Τέλος, στη διαδικασία της πολιτικής ενοποίησης προέχει η εκλογή του πρόεδρου της Κομισιόν απευθείας ή από το Κοινοβούλιο και φυσικά ενός μικρού αριθμού επιτρόπων σε σημαντικούς τομείς.