Διαβάζοντας Μαρξ στο ημιυπόγειο του «Νικολάκη»

Στην ύστερη δικτακτορία, κανένα φοιτητικό δωμάτιο δεν θεωρούνταν «ψαγμένο» αν δεν περιλάμβανε δίσκους και βιβλία, γεμάτα επαναστατικούς στίχους και ιδέες Για την αγορά βινυλίων υπήρχαν δισκάδικα σε αφθονία. «Το “Take Five” στη στοά του Μπροντγουέι, το “Pop Eleven” στο Κολωνάκι και το άλλο στην Πανεπιστημίου, λίγο πιο πάνω από το “Ιντεάλ”», λέει ο κ. Σεφερτζής μιλώντας για μέρη που πρόσφεραν ρίγη ενθουσιασμού στους φανατικούς οι οποίοι διέθεταν άλμπουμ του Μπομπ Ντίλαν ή των Simon & Garfunkel που δεν κυκλοφορούσαν στην ελληνική αγορά. Τα καταστήματα αυτά εξάλλου ήταν η πηγή της μουσικής από τον ελεύθερο κόσμο, αλλά μόνο τα αντίστοιχα του εξωτερικού ήταν εκείνα που, αν μπορούσες να τα επισκεφθείς, σε προμήθευαν συνωμοτικά με Θεοδωράκη. «Εκείνοι οι ιδιοκτήτες δισκοπωλείων του εξωτερικού έβαζαν το βινύλιο σε άσχετο εξώφυλλο και όταν ο τυχερός συμφοιτητής μας επέστρεφε στην Ελλάδα, μας μάζευε σπίτι του για να ακούσουμε τα τραγούδια και να αποστηθίσουμε τους στίχους», θυμάται η κυρία Βουτσινά που σπούδαζε τότε στην ΑΣΚΤ στο κτίριο του Πολυτεχνείου εώ σήμερα διδάσκει στο τμήμα Αρχιτεκτονικής. Προσοχή, όμως: αν πήγαινες σε κάποια φοιτητική μάζωξη με την τσάντα γεμάτη βινύλια και ανάμεσά τους είχε παραπέσει κανένα σπάνιο και απαγορευμένο, ο αστυνόμος ή η τετραμελής ομάδα της ΕΣΑ που θα συναντούσες δεν το είχαν σε τίποτα να σε… ξαλαφρώσουν από το βάρος τους – τουλάχιστον.

Το κλίμα είχε βέβαια καλυτερέψει από τότε που η προληπτική λογοκρισία ελαττώθηκε και οίκοι όπως ο «Κέδρος» ή ο «Στοχαστής» έκαναν τολμηρά εκδοτικά βήματα, ο κίνδυνος όμως υπήρχε. Στα ράφια των εκδόσεων «Καραβίας», των βιβλιοπωλείων «Ερμείας», «Ηνίοχος» και πολλών ακόμη οι φοιτητές «έπιαναν στασίδι», όπως λένε οι παλιοί, για να διαβάσουν ένα βιβλίο που αδυνατούσαν να αγοράσουν ή για να εντοπίσουν εκείνα που με το μικρό τους μέγεθος και το απλό εξώφυλλο «έκλειναν το μάτι». Στην Ελληνοαμερικανική Ενωση της Μασσαλίας ήταν πολλοί εκείνοι που διάβαζαν ξένες εφημερίδες. «Υπήρχε επίσης το ημιυπόγειο του “Νικολάκη” κοντά στα κεντρικά του ΟΤΕ, με τα άπαντα της πολιτικής φιλοσοφίας που μας ενδιέφερε, Μαρξ, Λένιν, Ενγκελς – όλες οι παλαιές εκδόσεις του “Θεμέλιου” με καλυμμένα εξώφυλλα -, αλλά και ό,τι πιο σύγχρονο και επαναστατικό, όπως τα έργα του Μαρκούζε», λέει ο κ. Σεφερτζής. «Ηταν επίσης και οι “Νέοι Στόχοι”, χαμηλά στη Μαυρομιχάλη, και πολλά ακόμη. Τότε έπεφτε πολύ διάβασμα. Η αγορά ενός πολιτικού βιβλίου ήταν κάτι σαν το shopping therapy του σήμερα»