[Γνώμη] Το άλμα ή το χάος

«Κάθε βήμα προόδου η Ευρώπη το έκανε με την ευκαιρία μιας κρίσης. Οσο πιο βαθιά ήταν η κρίση τόσο πιο σημαντική ήταν η πρόοδος της ευρωπαϊκής οικοδόμησης. Σήμερα λοιπόν έχουμε κάθε λόγο να ελπίζουμε… Δεδομένης της βιαιότητας του σημερινού σοκ, η Ευρώπη ετοιμάζεται να κάνει ένα μεγάλο άλμα εμπρός!». Η ανάλυση την οποία έκανε πριν από μερικές ημέρες ο Γιόσκα Φίσερ, ο Πράσινος πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, ενώπιον ενός κοινού γάλλων και γερμανών εργοδοτών, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί υπεραισιόδοξη.

Αλλά τίποτε δεν είναι γραμμένο. Η κρίση της Ευρώπης είναι σοβαρή, η πιο σοβαρή μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Είναι οικονομική και κοινωνική. Είναι βαθιά πολιτική, το καταμαρτυρούν τα κινήματα αμφισβήτησης, αν όχι εξέγερσης, που εκφράζονται τακτικά στη Γηραιά Ηπειρο. Υπάρχει φωτιά στο σπίτι, έλεγε υπό διαφορετικές συνθήκες ένας πρώην πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας. Η φράση είναι επίκαιρη. Αυτή η κρίση του χρέους μπορεί να οδηγήσει την Ευρώπη στο χάος.

Απέναντι σε αυτή την απειλή, οι διαπραγματεύσεις που διεξάγονται εδώ και μήνες ανάμεσα στο Παρίσι και το Βερολίνο αρχικά, με τις λοιπές χώρες της ευρωζώνης κατόπιν και της ΕΕ στη συνέχεια, έχουν κάτι το αξιοθρήνητο. Πολλαπλασιάζουμε τα τετ α τετ, τα μπρα ντε φερ και τις συνόδους, διστάζουμε, τσιγκουνευόμαστε, αναβάλουμε… Το πιθανότερο είναι πως σήμερα στις Βρυξέλλες θα φτάσουμε σε μια νέα συμφωνία της τελευταίας στιγμής, έναν νιοστό συμβιβασμό. Θα έχουμε μπαλώσει το σπίτι -επιβάλλοντας αυστηρή θεραπεία λιτότητας σε λαούς πελαγωμένους, υποχρεώνοντας τους πιστωτές να απαρνηθούν ένα κομμάτι όσων τους οφείλονται, απαιτώντας μια ανακεφαλαίωση των τραπεζών, αυξάνοντας επίσης τη δύναμη της πυροσβεστικής αντλίας. Με όλα αυτά, όμως, δεν θα έχουμε σβήσει τη φωτιά. Και αυτό προκαλεί μεγάλη ανησυχία.

Η Ευρώπη χρειάζεται νέα πνοή, πρόθυμους και φιλόδοξους αρχιτέκτονες. Πρέπει φυσικά, είναι κατεπείγον, να σωθεί το ευρώ. Οι πατέρες του ενιαίου νομίσματος ίσως να το επαίνεσαν υπερβολικά στην κοινή γνώμη τους, παρουσιάζοντάς το ως το απόλυτο κλειδί της ευτυχίας. Κάτι που δεν είναι. Αποτελεί εντούτοις μια προϋπόθεση. Πέραν αυτού, είναι ο τρόπος λειτουργίας και οργάνωσης της Ευρώπης, η αλληλεγγύη ανάμεσα στα μέλη της, αυτά που πρέπει να αναθεωρηθούν. Το ξεχνάμε τώρα, όπου οι δυσκολίες του καθενός ευνοούν τους εγωισμούς όλων: ο κόσμος που οικοδομείται θα αποτελείται από μεγάλα σύνολα, κυρίως γύρω από τις ΗΠΑ και την Κίνα. Απέναντι σε αυτούς τους γίγαντες, η Γαλλία μπορεί να λυπάται που πρέπει να επιλέξει ανάμεσα σε μια γερμανική Ευρώπη (αυτή που διαγράφεται) και μια θρυμματισμένη Ευρώπη. Θα μπορούσε να είχε γλιτώσει αυτή την επιλογή αν είχε εξοπλιστεί με τα κατάλληλα μέσα, αν δεν είχε επιτρέψει να αποδυναμωθεί από τα κάθε είδους ελλείμματά της -χρηματοπιστωτικά, εμπορικά, ανταγωνιστικότητας. Είναι πολύ αργά για να μετανιώνει. Η φωτιά είναι εδώ. Πρέπει να σταματήσουμε την πυρκαγιά και να αρχίσουμε την ανοικοδόμηση του ευρωπαϊκού σπιτιού. Είναι επείγον.

O Ερίκ Ιζραέλεβιτς είναι ο διευθυντής της εφημερίδας «Le Monde»