Το «ξωτικό» που αλλάζει τη μουσική εμπειρία

Η Μπγιορκ έχει άλλη μία πρεμιέρα που δικαιολογεί τον τίτλο της ως «Αβανγκάρντ καλλιτέχνιδος». Είναι εκείνη που με το «Biophilia» δημιούργησε μαζί με τους στενούς συνεργάτες της το πρώτο iPad άλμπουμ το οποίο αξιοποιεί τις δυνατότητες της τεχνολογίας για μία νέα εμπειρία της μουσικής.

Οι εφαρμογές του «Biophilia» είναι εκπληκτικές καθώς κάθε τραγούδι του άλμπουμ συνδυάζεται με ένα δοκίμιο μουσικής ανάλυσης, με οπτικοποιημένο ψηφιακά υλικό, που μεταγράφει οπτικά τους ήχους της μουσικής, τις λέξεις των στίχων. Αλλά και με μία διαδραστική δυνατότητα. Η οποία μπορεί να είναι ένα εντυπωσιακό παιχνίδι. Οπως για παράδειγμα συμβαίνει στο τραγούδι «Crystalline» να διακτινίζεσαι στο Διάστημα και να συλλέγεις κρυστάλλους. Ή στο «Transformer» όπου η αναπαραγωγή του πηνίου Τέσλα επιτρέπει να παράξεις κεραυνούς και ηλεκτρικά ρεύματα.

Σε αυτό το νέο κεφάλαιο που άνοιξε η σαρανταπεντάχρονη Μπγιορκ δεν είναι μόνη της. Σύντροφοί της είναι στενοί συνεργάτες της καλλιτέχνες αλλά και οι δημιουργοί των πολυμέσων Σκοτ Σνάιμπ και οι ντιζάινερ Μ/M (Paris) οι οποίοι πίστεψαν στη νέα της ιδέα: να εξερευνήσει τη μουσική και να τη συνδέσει με φυσικά φαινόμενα, αλλά και με τους νόμους της Φυσικής.

Ολα άρχισαν όταν η Μπγιορκ ανακάλυψε τους υπολογιστές με οθόνη αφής. Περίπου το 2006-2008, μετά την περιοδεία του «Volta», η ισλανδή καλλιτέχνις σκέφτηκε ότι η τεχνολογία θα τη βοηθούσε να εξελίξει το γράψιμο της μουσικής της, βρίσκοντας νέους τρόπους. Ετσι με την οθόνη αφής και με τον κατάλληλο αλγόριθμο μπορούσε να συνδέσει τη μουσική με στοιχεία εικόνας. Οπως για παράδειγμα τις δυνάμεις της Φύσης. Ετσι μαζί με την ομάδα της έδωσαν τη μορφή μιας λάμψης στις χορδές ενός μπάσου («Dark matter»), συνέδεσαν τον κύκλο των φάσεων της Σελήνης («Moon») με ηλεκτρονική μουσική. Ολα αυτά μπορεί να τα χειριστεί με τα δάχτυλα ο χρήστης του iPad.

Το «Biophilia» είναι ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Που άρχισε έπειτα από την πρόταση συνεργασίας που δέχτηκε από το National Geographic. Ηταν η επιθυμία της να συνδέσει κάθε τραγούδι με φυσικά φαινόμενα, με πλανήτες, με την κίνηση των ατόμων, με μία αλυσίδα DNA και από αυτό να γυρίσει και μία ταινία σε 3D. Το 2008, η Μπγιορκ είχε γράψει τα τραγούδια της, οι αλγόριθμοι είχαν προγραμματιστεί και κάθε κομμάτι ήταν προσδιορισμένο σε σχέση με τη διαδραστική του απεικόνιση. Με τον μάνατζέρ της είχε κάνει μία λίστα με τους δημιουργούς εφαρμογών με τους οποίους ήθελε να συνεργαστεί. Στο μεταξύ δεν έβρισκε κανέναν χρηματοδότη της ιδέας της. Ετσι οι δημιουργοί των εφαρμογών δέχτηκαν να το κάνουν δωρεάν και θα μοιράζονταν τα κέρδη στα δύο. «Είχα την εντύπωση ότι επέστρεφα στο παρελθόν, στα πανκ χρόνια τού “κάν’ το μόνος σου”», δηλώνει η Μπγιορκ.

«Για εμένα ο καλύτερος τρόπος να περιγράψεις τη λειτουργία της μουσικής είναι να τη συσχετίσεις με τους νόμους της Φύσης και της Φυσικής», λέει. «Ο τρόπος εξάπλωσης του ήχου μοιάζει με τη δομή των ατόμων και των γαλαξιών. Το “Biophilia” προέκυψε μετά την ανάμειξή μου στον αγώνα για το περιβάλλον της Ισλανδίας. Είχα ορκιστεί να μην ανακατέψω τη μουσική με την πολιτική. Αλλά είχα επαναστατήσει απέναντι σε ορισμένους πολιτικούς που ήθελαν να πουλήσουν τις ισλανδικές πηγές ενέργειας στη διεθνή βιομηχανία του αλουμινίου. Αποφάσισα να κινητοποιηθώ με συναυλίες, με διοργάνωση συνεδρίων, με συλλογή υπογραφών και προσπαθώντας να βρω εναλλακτικούς τρόπους απέναντι στα καταστροφικά σχέδια της βιομηχανίας».